#Regional təhlükəsizlik

Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri üzrə analitik Volfqanq Pusztai hesab edir ki, ABŞ və İran arasında razılaşma əldə olunması əvvəlkindən daha çətin mərhələyə daxil olub. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp administrasiyası artıq “pis razılaşma yoxdursa, razılaşma yoxdur” yanaşmasına üstünlük verir və qarşıdan gələn siyasi proseslər fonunda güzəştli sazişə maraq azalıb. Ekspert eyni zamanda İranın da müəyyən razılaşmaya ehtiyac duyduğunu bildirir. Bununla yanaşı, o xəbərdarlıq edir ki, müharibənin uzanması enerji bazarlarında qiymət artımını sürətləndirə və xüsusilə Afrika ölkələrində milyonlarla insan üçün ciddi iqtisadi və humanitar problemlər yarada bilər.

Livan Prezidenti Cozef Aun ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ilə telefon danışığında İsraillə atəşkəsin əldə olunmasının bütün gələcək diplomatik proseslər üçün əsas şərt olduğunu bildirib. Aun regionda sabitliyin bərpası və siyasi dialoqun inkişafı üçün ilk növbədə hərbi əməliyyatların dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Marko Rubio isə ABŞ-ın İsrail və Livan arasında əvvəlki diplomatik səylərin nəticələrini qorumağa sadiq olduğunu, həmçinin Livanın sabitliyi, müstəqilliyi və suverenliyini dəstəklədiyini bəyan edib. Telefon danışığı regionda davam edən gərginlik fonunda diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə telefon danışığı zamanı Hörmüz boğazındakı vəziyyəti və strateji su yolunun gələcəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. Əraqçi görüşü “məhsuldar” adlandıraraq müzakirələrin beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suveren məsuliyyətləri çərçivəsində aparıldığını bildirib. İranlı nazir həmçinin Tehranın hər hansı təhdid qarşısında Omanla həmrəy olduğunu vurğulayıb. Danışıq ABŞ Prezidenti Donald Trampın Omanla bağlı son sərt bəyanatlarından sonra baş tutduğu üçün regionda geosiyasi proseslər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ölkə ordusunun Livanın cənubunda yerləşən Litani çayını keçdiyini və daha yüksək strateji mövqelərə doğru irəlilədiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, əməliyyatlar yalnız cənub bölgəsi ilə məhdudlaşmır və Beyrut, Bəkaa vadisi də daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlərdə davam etdirilir. Açıqlama İsrailin Livandakı hərbi fəaliyyətinin daha geniş miqyas aldığını göstərir. Regionda davam edən qarşıdurmalar və son günlər artan hava hücumları fonunda bu bəyanat Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ ilə aparılan danışıqlar fonunda Tehranın yalnız əməli addımlara inandığını bəyan edib. O, İranın beynəlxalq arenada əldə etdiyi nəticələrin siyasi vədlərdən deyil, ölkənin hərbi və raket potensialından qaynaqlandığını bildirib. Qalibaf vurğulayıb ki, qarşı tərəf konkret addımlar atmadan Tehran da heç bir addım atmayacaq. Açıqlama İran–ABŞ münasibətlərində etimad böhranının davam etdiyini və tərəflər arasında aparılan danışıqların hələ də mürəkkəb mərhələdə olduğunu göstərir.

İsrail ordusunun Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir Hizbullaha qarşı həyata keçirilən əməliyyatların coğrafi məhdudiyyətlərlə məhdudlaşmayacağını bəyan edib. O, İsrailin təşkilata “misli görünməmiş zərər” vurduğunu iddia edərək, təhlükənin mövcud olduğu bütün istiqamətlərdə əməliyyatların davam etdiriləcəyini bildirib. Zamir həmçinin müharibənin başlanğıcından bəri minlərlə Hizbullah döyüşçüsünün öldürüldüyünü irəli sürüb və təşkilatın pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı təhlükəyə baxmayaraq, İsrail ordusunun vəziyyətə nəzarət edə bildiyini vurğulayıb.

İsrail və ABŞ arasında regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə təmaslar davam edir. İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar ABŞ Konqresinin Respublikaçılar Partiyasını təmsil edən üzvləri ilə keçirdiyi görüşdə Livan və Suriya ilə bağlı vəziyyəti müzakirə edib. Görüş Yaxın Şərqdə gərginliyin davam etdiyi, İsrail–Livan sərhədində qarşıdurmaların intensivləşdiyi və regionda təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biri olduğu bir vaxta təsadüf edir. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, görüş Vaşinqton və Təl-Əviv arasında regional koordinasiyanın davam etdiyini göstərən növbəti siqnallardan biridir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı danışıqlar fonunda Vaşinqtonun mövqeyinə dair yeni açıqlama verib. Tramp bildirib ki, İranın yüksək zənginləşdirilmiş uranı təhvil verməsi belə ABŞ tərəfindən sanksiyaların ləğvi və ya yumşaldılması ilə nəticələnməyəcək. Bu açıqlama son günlər Vaşinqton administrasiyasının İranla bağlı sərt mövqeyini davam etdirdiyini göstərir. Eyni zamanda ABŞ rəsmiləri diplomatik prosesin davam etdiyini vurğulasalar da, Tramp administrasiyası nüvə məsələsində əsas şərtlərdən geri çəkilmək niyyətində olmadığını nümayiş etdirir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu mövqe tərəflər arasında mümkün razılaşmanın ən mürəkkəb məqamlarından birinə çevrilə bilər.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İranla bağlı diplomatik prosesin davam etdiyini və Vaşinqtonun əsas prioritetinin siyasi həll yolu olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ administrasiyası razılaşmanın mümkün olması halında bu prosesin uğurla başa çatmasını istəyir. Bununla yanaşı, Rubio yaxın günlərin və saatların prosesin gələcək istiqamətini müəyyən edəcəyini vurğulayıb. Son günlər Ağ Ev və Tramp administrasiyasının digər rəsmilərindən verilən açıqlamalar da göstərir ki, Vaşinqton diplomatiya variantını üstün saysa da, alternativ ssenariləri də gündəmdə saxlayır. Analitiklər hesab edirlər ki, İranla aparılan danışıqlar hazırda həssas mərhələyə daxil olub və qarşıdakı qərarlar regional təhlükəsizlik mühitinə birbaşa təsir göstərə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evdə səsləndirdiyi son açıqlamalar Vaşinqtonun İranla bağlı strategiyasının əsas konturlarını daha aydın göstərməyə başlayıb. Son günlər həm Ağ Evdən, həm də ABŞ administrasiyasının yüksək vəzifəli nümayəndələrindən verilən açıqlamalar göstərir ki, tərəflər arasında danışıqlar prosesi dayanmayıb və diplomatik təmaslar davam edir. Bununla yanaşı, Vaşinqton hələlik yekun razılaşmanın əldə olunmadığını vurğulayır. Mövcud vəziyyət ABŞ-ın bir tərəfdən diplomatik həll variantını açıq saxladığını, digər tərəfdən isə Tehran üzərində siyasi və hərbi təzyiq mexanizmlərindən imtina etmədiyini göstərir. Analitiklər hesab edirlər ki, Ağ Ev eyni vaxtda həm müsbət siqnallar, həm də sərt mesajlar verməklə danışıqlarda üstün mövqe əldə etməyə çalışır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən danışıqlarla bağlı yeni açıqlamalar verib. O bildirib ki, Tehran administrasiyasının vaxt keçdikcə onun mövqeyinin zəifləyəcəyini düşündüyünü hesab edir. Trampın sözləri Ağ Evdə keçirilən kabinet iclası ərəfəsində səsləndirilib və ABŞ–İran danışıqları ətrafında müzakirələrin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edib.