#Məcburi köçkünlər

Livanda münaqişə nəticəsində didərgin düşmüş 400 mindən çox insan evlərinə qayıdıb. Bu barədə ölkənin sosial məsələlər naziri Hənin Əs-Səyyid məlumat verib. Onun sözlərinə görə, müvəqqəti sığınacaqlarda qalan insanların sayı 37 mindən 13 min nəfərə qədər azalıb. Nazir bildirib ki, hökumət ölkənin yenidən qurulması üçün genişmiqyaslı proqram hazırlayır. Lakin həmin proqramın məzmunu barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Rəsmi qurumlar köçkünlərin geri dönüş prosesinin davam etdiyini bildirirlər. Livanda bərpa və yenidənqurma işlərinin yaxın dövrdə əsas prioritetlərdən biri olacağı gözlənilir.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Ümumdünya Qaçqınlar Günü münasibətilə bəyanat yayıb. Sənəddə dünyanın müxtəlif bölgələrində yaşayan qaçqın və məcburi köçkünlərlə həmrəylik ifadə olunub. XİN məcburi köçkünlük probleminin Azərbaycan üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Bildirilib ki, Ermənistanın işğalçılıq siyasəti nəticəsində bir milyondan çox azərbaycanlı doğma yurdlarından didərgin düşüb. Nazirlik işğaldan azad edilmiş ərazilərdə geniş bərpa işlərinin aparıldığını qeyd edib. "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin geri dönüşü davam edir. Azərbaycan qaçqınlarla bağlı beynəlxalq təşəbbüsləri dəstəklədiyini bəyan edib. Bəyanatda bütün məcburi köçkünlərin evlərinə qayıtmaq hüququna dəstək ifadə olunub.

Konqo Demokratik Respublikasında məcburi köçkünlərin yaşadığı düşərgədə may ayından bəri azı 30 nəfər ölüb. Ölənlərdən bəzilərində Ebola virusu təsdiqlənib. Hadisə ölkənin Ebola epidemiyasının mərkəzi sayılan Buniya şəhərindəki Kiqonze düşərgəsində qeydə alınıb. Düşərgə rəhbərliyi ölüm sayının görünməmiş həddə çatdığını bildirir. Bütün halların səbəbini müəyyənləşdirmək mümkün olmayıb. Xəstələr və onların yaxınları uzun müddət testdən keçməkdən imtina ediblər. Humanitar təşkilatlar vəziyyətin ciddi olduğunu vurğulayırlar. Virusun daha geniş yayılmasından ehtiyat edilir.

Qəzzanın cənubundakı əl-Məvasi bölgəsində məcburi köçkün ailələrin qaldığı çadıra hava zərbəsi endirilib. Məlumata görə, hadisə nəticəsində azı beş nəfər yaralanıb. Hücum Xan Yunis şəhərinin qərbində yerləşən ərazidə baş verib. Fələstin səhiyyə qurumları Qəzzada insan itkiləri ilə bağlı yeni statistika da açıqlayıblar. Bildirilir ki, 2023-cü il oktyabrın 7-dən bəri 73 min 18 nəfər həlak olub, 173 min 273 nəfər yaralanıb. Atəşkəs dövründə isə 1007 nəfərin öldüyü, 3165 nəfərin yaralandığı qeyd edilir. Bundan başqa, daha əvvəl çatmaq mümkün olmayan ərazilərdən yüzlərlə meyit çıxarılıb. Qəzzada humanitar vəziyyət ağır olaraq qalır.

Böyük Britaniya naziri İsraili Livanın cənubundan çıxmağa çağırıb. O, bu açıqlamanı köçkünlərin yerləşdiyi məktəbdə verib. Çapman çıxışında humanitar vəziyyətə diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, köçkünlük ciddi problemlər yaradır. İsrailin çıxışı insanların evlərinə qayıtmasına imkan verə bilər. Nazir təhlükəsiz şəraitin yaradılmasının vacibliyini bildirib. Regional sabitlik ön plana çəkilib. Humanitar həllərin əhəmiyyəti vurğulanıb.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam İsrail qüvvələrinin ölkə ərazisindən tam çıxarılmasına nail olmaq üçün fəaliyyətin gücləndiriləcəyini açıqlayıb. O, İran və ABŞ arasında əldə olunan atəşkəs razılaşmasını müsbət qiymətləndirib. Baş nazir bu sənədin müharibənin dayandırılmasına töhfə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Salam insanların həlak olması, dağıntılar və məcburi köçkünlük probleminin sona çatmasının vacibliyini vurğulayıb. O, razılaşmanın əldə olunmasına dəstək verən tərəflərə təşəkkür edib. Livan rəhbərliyi vətəndaşların öz evlərinə təhlükəsiz şəkildə qayıtmasını prioritet hesab edir. Hökumət beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı genişləndirməyi planlaşdırır. Eyni zamanda, ölkənin yenidən qurulması üçün zəruri addımların sürətləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salamın açıqladığı son rəqəmlər ölkədəki vəziyyətin miqyasını bir daha ortaya qoyub. Onun sözlərinə görə, ABŞ tərəfindən elan edilən atəşkəsdən sonra belə İsrail Livan ərazisinə minlərlə hava hücumu həyata keçirib. Rəsmi məlumatlarda aprelin ortalarından iyunun əvvəlinə qədər 3 491 hava zərbəsi, yüzlərlə dağıntı əməliyyatı və bir sıra yaşayış məntəqələrinin tamamilə məhv edilməsi ilə nəticələnən hərbi əməliyyatların qeydə alındığı bildirilir. Baş nazir eyni zamanda İran və İsrail arasında son gərginliyin Livanda humanitar vəziyyəti daha da ağırlaşdırdığını vurğulayıb. Yeni köçkün axınları nəticəsində ölkənin qəbul imkanlarının tükənmək üzrə olduğu, Beyrut və digər şəhərlərdə yerləşdirmə mərkəzlərinin isə artıq maksimum yüklənmə həddinə çatdığı qeyd edilir. Mart ayından bəri 1 milyondan çox insanın evlərini tərk etməsi Livanın son illərdə üzləşdiyi ən böyük humanitar sınaqlardan biri kimi qiymətləndirilir.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam bildirib ki, İsrailin Livandakı hərbi əməliyyatları yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi hədəflərlə məhdudlaşmır, daha geniş dağıntılara səbəb olur. Onun sözlərinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hücumlar Livanın suverenliyinin pozulması ilə yanaşı, tarixi və mədəni irsin də məhv edilməsinə gətirib çıxarır. Salam atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, müharibə və sülh qərarlarının yalnız Livan dövlətinə məxsus olduğunu bildirib. Baş nazir eyni zamanda evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan cənub sakinlərinə dəstək mesajı verərək dövlətin atəşkəs, məhbusların qaytarılması və yenidənqurma istiqamətində bütün imkanlardan istifadə edəcəyini bəyan edib.

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, martın 2-dən etibarən İsrailin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkədə həyatını itirənlərin sayı 3 371 nəfərə, yaralananların sayı isə 10 129 nəfərə yüksəlib. Təkcə son sutkalarda Livanın cənubuna endirilən hava zərbələri nəticəsində azı 14 nəfərin öldüyü bildirilir. Davam edən hücumlar ölkədə genişmiqyaslı humanitar böhran yaradıb və milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir göstərib. Rəsmi məlumatlara əsasən, əhalinin 20 faizdən çoxu yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da son illərin ən böyük məcburi köç dalğalarından biri hesab olunur.

Qəzzada yaşayan məcburi köçkün fələstinlilər İsrailin bölgədə nəzarət zonasını genişləndirmək planından sonra yeni köç dalğasının başlaya biləcəyindən narahat olduqlarını bildirirlər. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ordunu Qəzza zolağının 70 faizinə qədər nəzarəti genişləndirməyə yönəlik göstəriş verməsi minlərlə insan arasında qeyri-müəyyənliyi artırıb. Yerli sakinlər artıq dəfələrlə məcburi köçkün düşdüklərini, təhlükəsiz sığınacaq tapa bilmədiklərini və mümkün yeni əməliyyatların humanitar vəziyyəti daha da ağırlaşdıracağını deyirlər. Bölgədə davam edən müharibə fonunda beynəlxalq təşkilatlar da məcburi köçkünlərin sayının artması və humanitar böhranın dərinləşməsi riskinə diqqət çəkirlər.

Livan hökuməti bildirib ki, İsrail hücumlarının intensivləşdiyi martın 2-dən bəri ölkədə azı 2,883 nəfər həlak olub, 8,787 nəfər yaralanıb. Rəsmi məlumata görə, on minlərlə insan sığınacaqlara yerləşdirilib, minlərlə ailə isə məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb.