Pakistan Baş naziri Şahbaz Şərif İranın daxili işlər naziri ilə görüşdə Körfəzdəki gərginlikdən narahatlığını bildirib. O, bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb. Şərif Pakistanın vasitəçilik rolunu davam etdirəcəyini qeyd edib. İran rəsmisi İslamabadın diplomatik səylərini yüksək qiymətləndirib. Görüşdə regional sülh və sabitlik məsələləri müzakirə olunub. Tərəflər ikitərəfli əlaqələrin inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.
#vasitəçilik
ABŞ Omanın paytaxtı Məsqətdə keçirilən danışıqları mühüm diplomatik mərhələ hesab edir. Görüşlər İran və Oman rəsmilərinin iştirakı ilə baş tutur. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı böhranın diplomatik yolla həlli məqsədilə Omana səfər edib. ABŞ rəsmiləri bu görüşlərin gələcək danışıqlar üçün həlledici ola biləcəyini bildirirlər. Tərəflər gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər. Oman uzun illərdir regionda vasitəçi rolunu oynayır. Vaşinqton diplomatik həll imkanlarının hələ də mövcud olduğunu hesab edir. Danışıqların nəticəsi bölgədəki vəziyyətə təsir göstərə bilər.
Keçmiş britaniyalı səfir Nikolas Hopton Omanın ABŞ ilə İran arasında vasitəçi ola biləcəyini bildirib. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçının Omana səfərini mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirib. Hoptonun sözlərinə görə, Oman həm İran, həm də Qərb ölkələri ilə yaxşı münasibətlərə malikdir. O hesab edir ki, bu xüsusiyyət ölkəyə vasitəçilik üçün üstünlük verir. Keçmiş səfir Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni reallıqların danışıqlarda nəzərə alınmasını təklif edib. Bununla yanaşı, o vurğulayıb ki, beynəlxalq dəniz hüququna riayət olunmalıdır. Hopton İranın boğazda gəmilərin hərəkətini çətinləşdirmək imkanına malik olduğunu qeyd edib. Onun fikrincə, diplomatik həll yolu hələ də mümkündür.
Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı ABŞ-İran müharibəsi və bölgədəki son vəziyyət müzakirə olunub. Tərəflər vasitəçilik təşəbbüslərinin dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Nazirlər dialoqun davam etdirilməsinin zəruriliyini qeyd ediblər. Onların fikrincə, hərtərəfli siyasi həll bölgədə sabitliyin təmin olunmasına töhfə verə bilər. Telefon danışığında regional təhlükəsizlik məsələlərinə də toxunulub. Tərəflər diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini bildiriblər. Söhbət qarşılıqlı əməkdaşlığın davam etdirilməsi ilə bağlı razılaşma şəraitində başa çatıb.
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla telefon danışığında regiondakı son gərginliyi müzakirə edib. Şərif ABŞ və İran arasında artan qarşıdurmadan narahatlığını bildirib və bütün tərəfləri təmkin göstərməyə çağırıb. Pakistan hökuməti diplomatik yollarla böhranın həll edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıqlar regional sabitliyin qorunması və yeni eskalasiyanın qarşısının alınması istiqamətində aparılıb. İslamabad ABŞ-İran münasibətlərində yaranan gərginliyin daha geniş regional böhrana çevrilməməsi üçün vasitəçilik səylərini dəstəkləyir.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qətərin vasitəçiliyi ilə İranla aparıldığı bildirilən danışıqlarla bağlı qeyri-adi susqunluğu diqqət çəkir. ABŞ Dövlət Departamenti və Ağ Ev son diplomatik təmaslarla bağlı rəsmi açıqlama verməyib. ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı bir vaxtda Qətər və Pakistan kimi ölkələr tərəflər arasında əlaqə kanallarının açıq saxlanılması üçün vasitəçilik səyləri göstərirlər. Tramp daha əvvəl Qətərin bu prosesdəki rolunu dəfələrlə yüksək qiymətləndirib. Lakin NATO sammitindən Türkiyədən qayıtdıqdan sonra ABŞ Prezidenti İran məsələsi ilə bağlı heç bir açıqlama verməyib. Onun son 24 saat ərzində yalnız bir sosial media paylaşımı etməsi və həmin paylaşımın hava limanının adının dəyişdirilməsi ilə bağlı olması diqqət çəkib. Analitiklər bildirirlər ki, Trampın səssizliyi mümkün diplomatik manevrlər və ABŞ-İran münasibətlərində həssas mərhələ ilə əlaqəli ola bilər.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ankara hökumətinin İran və ABŞ arasında ortaq mövqeyin formalaşması üçün çalışdığını bildirib. O qeyd edib ki, Türkiyə bu istiqamətdə əlindən gələn bütün addımları atır. Ərdoğanın sözlərinə görə, bu səylər qlobal sülhün möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Türkiyə Prezidenti tərəflər arasında anlaşmanın əldə olunmasının regional sabitlik baxımından vacib olduğunu vurğulayıb. O, bütün tərəfdaşların bu məqsəd naminə birgə fəaliyyət göstərdiyini deyib. Ankara İran və ABŞ arasında gərginliyin diplomatik yollarla azaldılmasını dəstəkləyir. Ərdoğanın açıqlaması Türkiyənin beynəlxalq vasitəçilik rolunu bir daha gündəmə gətirib.
Pakistan ordusunun baş komandanı Asim Münir Tehranda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Görüş Əli Xameneinin dəfn mərasimləri çərçivəsində baş tutub. ISNA agentliyinin məlumatına görə, Asim Münir Baş nazir Şahbaz Şərifin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə İrana səfər edib. Nümayəndə heyəti anım mərasimlərində iştirak edib. Pakistanın İran ilə ABŞ arasında vasitəçilik səylərində mühüm rol oynadığı bildirilir. Görüşün məzmunu ilə bağlı əlavə təfərrüatlar açıqlanmayıb. Tərəflər arasında təmaslar davam edir.
Qətər Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ nümayəndələrinin Dohada olduğunu təsdiqləyib. Bildirilib ki, Cared Kuşner və Stiv Vitkoff İran rəsmiləri ilə birbaşa görüş keçirməyəcəklər. Onların yalnız vasitəçilərlə danışıqlar aparacağı qeyd olunub. Görüşlərdə ABŞ-İran danışıqlarının gedişi müzakirə ediləcək. Qətər tərəfi İrana məxsus 6 milyard dollar dondurulmuş vəsaitin hələ də köçürülmədiyini də açıqlayıb. ABŞ və İran nümayəndə heyətlərinin səfərlərinin bir-biri ilə əlaqəli olmadığı bildirilib. Diplomatik təmaslar vasitəçilər üzərindən davam etdirilir.
Oman Sultanı Haitham bin Tariq Qətər Baş naziri ilə Məsqatda görüş keçirib. Tərəflər ABŞ–İran danışıqları və Pakistan–Qətər vasitəçiliyi ilə aparılan diplomatik prosesləri müzakirə ediblər. Görüşdə regionda müharibənin dayandırılması və sabitliyin təmin olunması məsələləri diqqət mərkəzində olub. Sultan diplomatik səylərin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama Körfəz regionunda diplomatik aktivliyin artdığını göstərir.
Şahbaz Şərif İslamabadda İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla keçirdiyi birgə mətbuat konfransında Pakistanın İran–ABŞ danışıqlarında vasitəçilik rolunu davam etdirəcəyini bildirib. O, İranın ABŞ ilə əldə etdiyi memorandumun və atəşkəsin regionda gərginliyin azaldılmasında mühüm rol oynadığını qeyd edərək, bu prosesi yüksək qiymətləndirib. Baş nazir İran rəhbərliyinə, xüsusilə Ali Rəhbər Ayətullah Müctəba Xameneiyə salamlarını çatdırmağı xahiş edib və əldə olunan razılaşmanı “şərəfli və ləyaqətli atəşkəs” kimi xarakterizə edib. Şərif vurğulayıb ki, Pakistan yalnız ilkin razılaşmalarla kifayətlənmək niyyətində deyil və regionda real sabitlik yaranana, uzunmüddətli və davamlı sülh təmin olunana qədər vasitəçilik missiyasını davam etdirməyə hazırdır. O, həmçinin İslamabadın bölgədə dialoq, deeskalasiya və diplomatik həll yollarını dəstəkləməyə sadiq olduğunu bildirib.
Qətər Baş naziri ABŞ və İran arasında İsveçrədə aparılan danışıqların mühüm nəticələr verdiyini bildirib. O qeyd edib ki, memorandum müharibənin dayandırılması üçün çərçivə yaradır. Şeyx Məhəmməd danışıqların regional təhlükəsizlik və qlobal iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, texniki qruplar işini davam etdirəcək. Prosesin institusional şəkildə aparılması vacib hesab olunur. Qətər dialoqun davamlı olmasını dəstəkləyir. Yeni mərhələnin başladığı bildirilir.