İran dövlət mediası Vaşinqton və Tehran arasında mümkün razılaşma ilə bağlı yeni detallar açıqlayıb. Yayılan məlumata görə, ilkin və qeyri-rəsmi memorandum layihəsi Hörmüz boğazında kommersiya dəniz hərəkətinin əvvəlki səviyyəyə qaytarılması və hərbi gərginliyin azaldılması ilə bağlı müddəaları əhatə edir. Məlumatlar tərəflər arasında vasitəçilik səylərinin davam etdiyi bir vaxtda diqqət çəkib.

ABŞ və İran arasında mümkün münaqişənin dayandırılmasına yönəlmiş çoxmərhələli sülh prosesi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. İran mənbələrinin açıqladığı detallara görə, təklif olunan mexanizm hərbi qüvvələrin yerləşməsi, diplomatik zəmanətlər və gələcək razılaşmanın beynəlxalq hüquqi statusu kimi məsələləri əhatə edir. Məlumatlar tərəflər arasında intensiv diplomatik təmasların davam etdiyi bir dövrdə gündəmə gəlib.

ABŞ və İran arasında davam edən diplomatik təmaslarla bağlı yeni məlumatlar danışıqlar prosesində müəyyən müsbət dinamikanın yarandığını göstərir. Bildirilir ki, tərəflər arasında müzakirələr irəliləyiş nümayiş etdirsə də, proses hələ də həssas mərhələdə qalır. Məlumata görə, hazırda Anlaşma Memorandumu üzrə müzakirələr aparılır və bu sənəd gələcək danışıqlar üçün hüquqi və siyasi çərçivə yarada bilər. Bununla yanaşı, ekspertlər gərginliyin hələ də yüksək olduğunu və hər an prosesin gözlənilməz maneələrlə qarşılaşa biləcəyini qeyd edirlər.

ABŞ və İran arasında mümkün razılaşma ilə bağlı aparılan danışıqlar həssas mərhələyə daxil olduğu bir vaxtda yeni hərbi və siyasi mübahisələr ortaya çıxıb. Məlumata görə, tərəflər arasında memorandum layihəsinin ümumi çərçivəsi üzrə müəyyən struktur formalaşdırılsa da, proses hələ də kövrək olaraq qalır və kiçik fikir ayrılıqları belə danışıqların dayanmasına səbəb ola bilər. Bu fonda ABŞ-ın son hava zərbələri diqqət mərkəzinə çevrilib. Ağ Ev əməliyyatları müdafiə xarakterli addımlar kimi təqdim etsə də, İran tərəfi və xüsusilə İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu hadisəyə fərqli yanaşaraq bunu atəşkəs şərtlərinin pozulması kimi qiymətləndirib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, qarşılıqlı ittihamların artması danışıqlar prosesinin gələcək taleyinə təsir göstərə bilər.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyi İranla razılaşmanın yekunlaşdırılması üçün Tehrana 12 milyard dollar təklif edilməsi ilə bağlı yayılan məlumatları təkzib edib. Nazirliyin sözçüsü Macid Əl-Ənsari ABŞ mənşəli sosial şəbəkə platformasında paylaşdığı açıqlamada iddiaların tamamilə əsassız olduğunu bildirib.

İran rəhbərliyi münaqişəni ölkənin iqtisadi və strateji maraqlarına uyğun şəkildə bitirməyə çalışaraq vaxtı uzatmağa hazır olduğunu bəyan edib. Analitik Ross Harrison qeyd edir ki, bu yanaşma İran üçün həm zaman, həm də sağ qalmaq məsələsidir, məqsəd münaqişədən çəkindiricilik imkanlarını qoruyaraq çıxmaqdır. İndiki çəkindiricilik modeli əvvəlki illərdən fərqlənir və dolayısı ilə deyil, birbaşa yeni strategiya əsasında həyata keçirilir. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai tərəflərin müəyyən çərçivədə yaxınlaşdığını qeyd etsə də, razılaşmanın yaxın olduğunu söyləməkdən çəkinib, Harrison isə ABŞ-ın “saatının daha sürətlə işlədiyini” vurğulayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranın Livandakı Hizbullah hərəkatına dəstəyinin davam etdiriləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Pakistanın vasitəçilik etdiyi danışıqlar zamanı İran mümkün razılaşmaların Livanda atəşkəsin təmin olunması ilə əlaqələndirilməsini tələb edib. Tehran bu mövqenin gələcək mərhələlərdə də gündəmdə qalacağını vurğulayır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai yüksək zənginləşdirilmiş uranın ABŞ-a təhvil verilməsi ilə bağlı mümkün tələblərin Tehran üçün “qırmızı xətt” olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, belə tələblər danışıqlar prosesini nəticəsiz edə bilər. Bəqai həmçinin Qətərin və Pakistanın diplomatik prosesdə aktiv rol oynadığını vurğulayıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ ilə aparılan danışıqlarda tərəflər arasında hələ də “dərin və ciddi” fikir ayrılıqlarının qaldığını bildirib. O qeyd edib ki, hazırda əsas diqqət müharibənin dayandırılmasına yönəlib və nüvə məsələsinin detalları bu mərhələdə müzakirə olunmur. Tehran yaxın vaxtlarda yekun razılaşmanın əldə olunacağı ilə bağlı nikbin qiymətləndirmələrdən uzaq olduğunu nümayiş etdirib.

Tehrandakı Yaxın Şərq Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin baş tədqiqatçısı Abbas Aslani hesab edir ki, ABŞ və İran arasında mümkün razılaşmanın əldə olunması Vaşinqtonun kompromisə hazır olmasından asılıdır. Ekspertin fikrincə, ABŞ nüvə proqramı və Hörmüz boğazı məsələlərində çeviklik göstərərsə, diplomatik nəticə əldə etmək mümkün ola bilər. O həmçinin İranın paralel olaraq həm danışıqları davam etdirdiyini, həm də mümkün hərbi ssenarilərə hazırlaşdığını bildirib.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında mümkün təhlükəsizlik böhranı ilə bağlı “Plan B” hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb. O bildirib ki, Vaşinqton və müttəfiqləri müxtəlif ssenarilərə hazır olmalı, eyni zamanda boğazın açıq qalması üçün diplomatik həll yollarına üstünlük verməlidirlər. Rubio əlavə edib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş müşahidə olunsa da, tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqları qalır.

ABŞ və İran arasında münasibətlərin gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, prosesin istiqamətini müəyyən edəcək əsas amil dolayı təmaslar deyil, daha intensiv birbaşa danışıqların başlayıb-başlamaması olacaq. Eyni zamanda İranın özünü zəif və ya təslim olmuş tərəf kimi göstərməmək siyasəti və çəkindirmə strategiyasını qorumaq istəyi regionda diplomatiya ilə təhlükəsizlik balansının hələ də həssas olaraq qaldığını göstərir.