İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibənin başa çatdırılmasını hökumətinin əsas məqsədi adlandırıb. O, ölkə daxilində birliyin qorunmasının da mühüm olduğunu bildirib. Pezeşkian ABŞ ilə İran arasında əldə edilmiş İslamabad anlaşmasına toxunub. Prezident anlaşmanın təslimçilik nəticəsində qəbul edilmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, qərar məntiq və mövcud vəziyyətin qiymətləndirilməsi əsasında verilib. Pezeşkian İranın rəqiblərinin ölkəni hərbi yolla məğlub edə bilmədiyini iddia edib. O bildirib ki, bundan sonra əsas təzyiq iqtisadi və ictimai sahələrə yönəlib. İran Prezidenti daxili birliyin və sabitliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb.
#müharibə
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibənin hazırkı mərhələdə başa çatdırılmasının daha məqsədəuyğun olduğunu bildirib. O, İranın hazırda “güclü və ləyaqətli mövqedə” olduğunu iddia edib. Pezeşkian danışıqlar nəticəsində əldə edilmiş razılaşmanı böyük nailiyyət adlandırıb. Sənədin İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən yekdilliklə təsdiqləndiyini bildirib. Prezident razılaşmada İranın təslim olmasını nəzərdə tutan müddəanın olmadığını deyib. Bununla yanaşı, Tehranı yenidən hədəfə alacaq hücuma sərt cavab veriləcəyini vurğulayıb. Pezeşkian müharibə və dəniz mühasirəsinin inflyasiya və iqtisadi çətinlikləri artırdığını da etiraf edib. O, qarşıdurmanın davamını istəyənlərin bunun yaratdığı çətinlikləri də qəbul etməli olduqlarını bildirib.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibə dövründə dövlət rəsmilərinin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib. O, Ramazan ayında baş verən qarşıdurmanı “məcburi müharibə” adlandırıb. Pezeşkian rəsmilərin həmin dövrdə xalqa xidmət göstərmək üçün ciddi səylər göstərdiklərini bildirib. İran prezidenti bu fəaliyyəti “dözümlülük və xalqa xidmətin qızıl səhifəsi” kimi səciyyələndirib. O, fikirlərini ayətullah Cavad Şəhristaniyə ünvanladığı müraciətdə ifadə edib. Pezeşkianın sözlərinə görə, rəsmilər çətin şəraitdə Allaha inam və məsuliyyət hissi ilə fəaliyyət göstəriblər. Prezident həmin səylərin İran xalqının tarixi yaddaşında qalacağını vurğulayıb. Açıqlamanı İranın “Mehr” xəbər agentliyi yayıb.
İranın ali rəhbərinin ofisinin siyasi müşaviri Rəsul Sənai-Rad ölkəsinin mümkün yeni müharibədə daha sərt davranacağını bildirib. O, İranın son müharibədə müqavimət göstərdiyini və gələcəkdə daha güclü mövqe nümayiş etdirəcəyini deyib. İran rəsmisi ölkənin “düşməninin” iqtisadi təzyiqlərlə daxili parçalanma yaratmağa çalışdığını iddia edib. Onun sözlərinə görə, bu strategiya uğursuz olub. Açıqlama İran-ABŞ arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda verilib.
Qəzza Səhiyyə Nazirliyi son 24 saat ərzində İsrail hücumları nəticəsində bir nəfərin öldüyünü, yeddi nəfərin yaralandığını açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, ötən ilki “atəşkəs”dən sonra 1 260 nəfər öldürülüb. Həmin dövrdə 4 154 nəfərin yaralandığı bildirilib. 2023-cü ilin oktyabrından bəri Qəzzada ölən fələstinlilərin sayı 73 389-a çatıb. Yaralıların ümumi sayı isə 174 266 nəfərdir.
Məqalə müəllifi Məhəmməd Mənsur Benyamin Netanyahunun ABŞ tərəfindən hazırlanan Qəzza planını rədd etməsini tənqid edib. O, bu qərarın sülh prosesini təhlükə altına aldığını bildirib. Məqalədə qeyd olunur ki, plan HƏMAS-ın tərksilah olunması və İsrail qüvvələrinin mərhələli geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Müəllif İsrailin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq hücumları davam etdirdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, İsrail Qəzza zolağının böyük hissəsinə hərbi nəzarəti saxlayır. Məqalədə Netanyahunun seçkilər öncəsi diplomatik prosesi çətinləşdirdiyi qeyd olunur. Müəllif hesab edir ki, İsrailin mövqeyi atəşkəsin tamamilə pozulmasına səbəb ola bilər. Yazıda bu vəziyyətin Qəzzada müharibənin uzanması riskini artırdığı vurğulanır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın təzminat tələb etməsinə cavab olaraq Vaşinqtonun da Tehrandan kompensasiya istəyəcəyini bildirib. Tramp İranın əvvəlki danışıqlarda belə tələb irəli sürmədiyini iddia edib. O, ABŞ vətəndaşlarına qarşı hücumlarda ölən və yaralanan şəxslərin ailələri üçün təzminat tələb edəcəyini açıqlayıb. Tramp "USS Cole" gəmisinə hücum və digər münaqişələrdə ölənləri nümunə göstərib. O, həmçinin İrandakı etiraz aksiyalarında ölən şəxslərin ailələrinə ödəniş edilməsini tələb edib. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, bu məsələ gələcək danışıqlarda gündəmə gətiriləcək. İran isə daha əvvəl ABŞ və İsrailin əməliyyatları nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etmişdi.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkə rəhbərliyinin qərarlarının arxasında sona qədər dayanacaqlarını bildirib. O, müharibənin davam etdirilib-etdirilməməsi məsələsində hərbi rəhbərliyin vəziyyəti daha yaxşı qiymətləndirə biləcəyini deyib. Pezeşkian hərbi rəhbərliyin İranın imkanlarını və döyüş şəraitini yaxından bildiyini vurğulayıb. Prezidentin sözlərinə görə, yekun qərar ölkə rəhbərliyi tərəfindən qəbul ediləcək. O, hansı qərarın verilməsindən asılı olmayaraq, İran xalqının bu mövqeyi dəstəkləyəcəyini bildirib. Pezeşkian mübarizəni ölümə qədər davam etdirməyə hazır olduqlarını deyib. İran Prezidenti döyüşməkdən və mövqeyini qorumaqdan qorxmadığını vurğulayıb. O, mümkün sui-qəsd təhlükəsinin də onu mövqeyindən çəkindirməyəcəyini bildirib.
Beynəlxalq Siyasət Mərkəzinin eksperti Neqar Mürtəzəvi Donald Trampın başladığı müharibənin siyasi tələsinə düşdüyünü bildirib. O hesab edir ki, İranın göstərdiyi müqavimət və Hörmüz boğazındakı strateji mövqeyi ABŞ üçün münaqişənin dəyərini artırıb. Mürtəzəvinin sözlərinə görə, amerikalıların əksəriyyəti müharibənin başa çatmasını istəyir. Ekspert qeyd edib ki, Tramp qələbə görüntüsü olmadan münaqişəni bitirərsə, bunu siyasi uğursuzluq kimi qəbul edə bilər. O vurğulayıb ki, müharibə uzandıqca həm siyasi, həm də iqtisadi xərclər artır.
ABŞ-da keçirilən yeni sorğu amerikalıların əksəriyyətinin İranla müharibəni dəstəkləmədiyini göstərib. Respondentlərin təxminən üçdə ikisi müharibənin buna dəymədiyini bildirib. Bu mövqeni Demokratlar və müstəqil seçicilərin böyük hissəsi bölüşür. Respublikaçıların da 37 faizi eyni fikirdədir. Sorğu iyulun 23–27-də döyüşlərdə yaranmış qısa fasilə zamanı keçirilib. Araşdırmada Prezident Donald Trampın fəaliyyətinə dəstək səviyyəsinin 33 faiz olduğu da qeyd edilib. Bu göstərici onun ilk prezidentlik dövrünün analoji mərhələsi ilə müqayisədə bir qədər aşağıdır.
BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı Qəzzada İsrail hücumlarının artmasından narahatlığını bildirib. Təşkilatın məlumatına görə, iyulun 13-dən 20-dək azı 57 fələstinli öldürülüb. Ölənlər arasında uşaqların da olduğu qeyd olunub. BMT Qəzzada mülki əhali üçün təhlükəsiz yerin qalmadığını bildirib. Təşkilat mülki şəxslərin öldürülməsinin mümkün hərbi cinayətlərlə bağlı narahatlıq yaratdığını vurğulayıb. İsrailin müəyyən etdiyi təhlükəsizlik xəttinin dəyişdirilməsi də tənqid olunub.
Donald Tramp İranın müharibəni dayandırmaq üçün ABŞ-la görüşmək istədiyini iddia edib. ABŞ prezidenti Tehranın hərbi təzyiqlər fonunda dialoqa can atdığını bildirib. O, yalnız ciddi və nəticəyönümlü danışıqlara maraq göstərdiklərini deyib. İran isə əvvəlki açıqlamalarında ABŞ-ı razılaşmaları pozmaqda günahlandırıb. Tərəflər arasında qarşıdurma davam etsə də, diplomatik kanal məsələsi gündəmdə qalır. Regional gərginlik fonunda mümkün danışıqlar perspektivi diqqət mərkəzindədir.