Kanada dolları ölkə iqtisadiyyatında məşğulluq göstəricilərinin gözləntiləri üstələməsindən sonra ABŞ dollarına qarşı son üç həftənin ən yüksək səviyyəsinə yüksəlib. İyun ayında Kanada iqtisadiyyatı 18 200 yeni iş yeri yaradıb və işsizlik səviyyəsi 6,5 faizə enib. Bu göstəricilər investorların iqtisadi artımla bağlı narahatlıqlarını azaldıb. Kanada dolları həftə ərzində 0,5 faiz bahalaşaraq altı həftə ərzində ilk həftəlik artımını qeydə almağa yaxınlaşıb. Analitiklər hesab edirlər ki, müsbət məşğulluq məlumatları iqtisadi pessimizmi azaldır, lakin Kanada Mərkəzi Bankının faiz siyasətində ciddi dəyişiklik gözlənilmir. Eyni zamanda neft qiymətlərindəki artım və Hörmüz boğazındakı gərginlik də Kanada valyutasına təsir edən amillər sırasında qalır.

ABŞ və İran arasında əldə olunan anlaşma memorandumunun yenidən bərpa olunması mümkün hesab edilir, lakin bunun üçün ciddi diplomatik səylər tələb olunur. RUSI eksperti Maykl Stivens bildirib ki, əsas maneə tərəflərin bir-birinin mövqeyini qəbul etməməsidir. Onun sözlərinə görə, danışıqların davam etməsi üçün tərəflərdən biri mövcud gərginliyi azaltmağa yönəlmiş addım atmalıdır. Ekspert memorandumun bəzi müddəalarının yenidən hərbi qarşıdurma riskini artırdığını qeyd edib. O bildirib ki, tərəflər arasında fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, neft qiymətlərinin kəskin yüksəlməməsi bazarların diplomatik həll ehtimalına inandığını göstərir. Stivens hesab edir ki, ABŞ və İran arasında uzunmüddətli qarşıdurmanın qarşısını almaq üçün danışıqlar kanalı açıq saxlanmalıdır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ-İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal neft bazarına təsir göstərə biləcəyini açıqlayıb. Agentlik daha əvvəl 2027-ci ildə neft bazarında ciddi artıqlıq olacağını proqnozlaşdırırdı, lakin yeni eskalasiya bu gözləntiləri dəyişə bilər. IEA hesab edir ki, Yaxın Şərqdə davam edən qeyri-sabitlik enerji təchizatına əlavə risklər yaradır. Hörmüz boğazında təhlükəsizlik problemləri neft daşımaları və qiymətlər üçün əsas narahatlıq mənbəyi olaraq qalır. Təşkilat vəziyyətin inkişafından asılı olaraq bazar proqnozlarını yeniləyə biləcəyini bildirib.

Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi Hörmüz boğazında təhlükə səviyyəsini ən yüksək kateqoriyada saxlamağa qərar verib. Qurum ABŞ və İran arasında davam edən hərbi qarşıdurmanın bölgədən keçən ticarət gəmilərinə qarşı riskləri artırdığını bildirib. Dünyanın əsas enerji arteriyalarından biri olan Hörmüz boğazı qlobal neft və qaz tədarükündə mühüm rol oynayır. Burada hər hansı blokada, hücum və ya təhlükəsizlik böhranı beynəlxalq enerji bazarlarında qiymət artımına və tədarük zəncirində pozuntulara səbəb ola bilər. Hazırkı vəziyyət fonunda beynəlxalq dənizçilik qurumları gəmiləri yüksək ehtiyat tədbirləri görməyə çağırır. ABŞ-İran qarşıdurmasının genişlənməsi isə Hörmüz boğazının gələcək təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Hörmüz boğazında neft tankerlərinin hərəkəti demək olar ki, dayanma səviyyəsinə çatıb. “Reuters”in məlumatına görə, cümə axşamı səhər saatlarında boğazdan yalnız iki tanker keçib. Onlardan biri İranın Xark adasından yüklənmiş və ABŞ sanksiyalarına məruz qalan “Berg 1” adlı böyük neft tankeridir. Digər gəmi isə kimyəvi maddə daşıyan “Well Sail” tankeridir. Regionda artan hərbi gərginlik enerji daşımalarına ciddi təsir göstərir. Hörmüz boğazında yaranan qeyri-müəyyənlik dünya neft bazarlarında narahatlıq yaradır.

ABŞ-ın strateji neft ehtiyatları 1983-cü ildən bəri ən aşağı səviyyəyə enib. Enerji İnformasiyası Administrasiyasının məlumatına görə, iyunun 26-da başa çatan həftə ərzində ehtiyatlardan 5,5 milyon barel xam neft götürülüb. Bunun nəticəsində ehtiyatlarda qalan neftin həcmi 325,7 milyon barelə düşüb. Bu, 1983-cü ilin may ayından bəri qeydə alınan ən aşağı göstəricidir. ABŞ strateji neft ehtiyatlarını 1975-ci ildə ərəb neft embarqosundan sonra yaradıb. Həmin ehtiyatların maksimum tutumu təxminən 720 milyon bareldir. Mövcud azalma Vaşinqtonun enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.

Donald Tramp Hörmüz boğazının cümə gününə qədər tam açılacağını bildirib. O, bu açıqlamanı Fransada keçirilən Yeddilər Qrupu sammitində verib. Trampın sözlərinə görə, bölgədə gəmiçilik fəaliyyəti mərhələli şəkildə bərpa olunur. Boğazın açılması qlobal enerji və ticarət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ Prezidenti prosesin yaxın günlərdə yekunlaşacağını qeyd edib. Hörmüz boğazı beynəlxalq logistika üçün strateji əhəmiyyətli keçid sayılır. Hazırda bölgədə təhlükəsizlik və nəqliyyatın normallaşdırılması istiqamətində işlər aparılır. Bu addım qlobal bazarlara birbaşa təsir göstərə bilər.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri OPEC və OPEC+ təşkilatlarından çıxmaq qərarının milli maraqlar, enerji strategiyası və uzunmüddətli iqtisadi baxış əsasında qəbul edildiyini açıqlayıb. Energetika naziri Süheyl əl-Məzrui qərarın siyasi səbəblərlə bağlı olmadığını bildirib.

ABŞ Energetika Naziri Kris Rayt bildirib ki, Çin İran neftini ABŞ-dan daha çox ala bilər və qlobal bazarlar üçün əsas məsələ Fars körfəzinin açıq qalmasıdır. Vəziyyətin normallaşması İran qərarlarından asılıdır, eyni zamanda nüvə proqram dayandırılacaq və Hörmüz boğazı vasitəsilə ticarət axını sərbəst davam edəcək.

“Saudi Aramco” şirkətinin baş icraçı direktoru Amin Nasser Hörmüz boğazında yaranmış fasilələrin qlobal neft bazarı üçün ciddi risk yaratdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət davam edərsə, dünya bazarı hər həftə təxminən 100 milyon barel neft itkisi ilə üzləşə bilər. Nasser qeyd edib ki, boğazdan keçən gəmi sayı kəskin azalaraq gündəlik 70-dən iki-beş gəmi səviyyəsinə enib. Şirkət rəhbəri vəziyyətin uzun müddət davam etməsinin enerji bazarlarında ciddi nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Qlobal əmtəə ticarətində onilliklər boyu siyasi neytrallığı qoruyan iri şirkətlər Donald Tramp administrasiyası dövründə Vaşinqtona daha açıq şəkildə yaxınlaşmağa başlayıb. ABŞ hökumətinin son aylarda əmtəə sazişlərinə birbaşa və fəal şəkildə qoşulması iri ticarət şirkətlərinin ənənəvi davranış modelini dəyişib. Yeni şəraitdə Ağ evlə yaxın təmas qurmaq enerji, metal və xammal bazarlarında fəaliyyət göstərən şirkətlər üçün getdikcə daha vacib amilə çevrilir.

ABŞ və İsrailin İranla hərbi münaqişəsi qlobal neft bazarlarında misli görünməmiş bir fenomenə – "ikitirəli qiymət" sisteminə yol açıb. Hazırda bazar iki yerə bölünüb - gözləntilərə əsaslanan "kağız" (fyuçers) bazarı və fiziki çatdırılma imkanları ilə məhdudlaşan real neft bazarı.