ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanmış anlaşmanın müddəti bazar ertəsi başa çatıb. Ekspert Rəşid əl-Məhənnədi sənədin hələ də müharibənin həlli üçün müəyyən əhəmiyyət daşıdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, anlaşma tərəflər arasında gələcək danışıqlar üçün əsas ola bilər. Sənəddə əvvəlcə həm ABŞ, həm də İran tərəfindən qəbul edilən bir sıra müddəalar yer alıb. Ekspert əsas problemin İran daxilində Hörmüz boğazı ilə bağlı vahid mövqenin olmaması olduğunu deyib. İranda boğaz üzərində tam nəzarətin tərəfdarları da var. Digər yanaşmalarda regional razılaşma və boğazdan danışıqlarda təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunması təklif edilir. Bu fikir ayrılıqları ABŞ-İran danışıqlarının gələcəyinə birbaşa təsir göstərə bilər.

ABŞ Tomahawk qanadlı raketlərinin istehsalını artırmaq üçün 22,9 milyard dollarlıq müqavilə bağlayıb. Müqavilə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə “Raytheon” şirkəti arasında imzalanıb. Saziş yeddi il müddətinə nəzərdə tutulub. Tomahawk raketlərinin illik istehsalının 60 ədəddən 1 000-dən çoxa çatdırılması planlaşdırılır. Qərar ABŞ-ın İranla müharibə zamanı silah ehtiyatlarının azalması ilə bağlı narahatlıqlar fonunda qəbul edilib. Tomahawk raketləri gəmilərdən və sualtı qayıqlardan buraxıla bilir. ABŞ son dövrdə digər mühüm raket sistemlərinin istehsalını da artırmağa çalışır. Yeni müqavilə Vaşinqtonun hərbi ehtiyatlarını sürətlə bərpa etmək səylərinin bir hissəsidir.

İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ prezidenti Donald Trampın gizli danışıqlar barədə iddiasını rədd edib. Korpusun sözçüsü Hüseyn Məhəmmədi ABŞ rəsmiləri ilə heç bir danışığın aparılmadığını bildirib. O, Trampın açıqlamasını yalan adlandırıb. Məhəmmədi ABŞ prezidentinin müharibədə məğlubiyyət və ümidsizlik səbəbindən belə iddialar irəli sürdüyünü deyib. İranlı general İnqilab Keşikçiləri Korpusunun İranın gücünün əsas dayaqlarından biri olduğunu vurğulayıb. O, korpusun ölkənin mövqeyini döyüş meydanında ifadə etdiyini bildirib. Məhəmmədi ABŞ-la danışıqların aparılmamasını Vaşinqtonun əvvəlki vədləri yerinə yetirməməsi ilə əlaqələndirib. Tərəflərin açıqlamaları ABŞ və İran arasında mümkün gizli əlaqələrin olub-olmaması ilə bağlı ziddiyyətli mənzərə yaradıb.

ABŞ və İran arasında iyunun 17-də imzalanan anlaşmanın nəzərdə tutduğu 60 günlük müddət başa çatıb. İki ölkə arasında daha geniş sülh razılaşmasına dair danışıqlar isə nəticəsiz qalıb. Anlaşma Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə edilmişdi. Sənəd Hörmüz boğazının açılması və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tuturdu. ABŞ sanksiyaların yumşaldılması və İranın dondurulmuş vəsaitlərinə çıxış imkanının yaradılması ilə bağlı öhdəliklər götürmüşdü. İran isə Hörmüz boğazında minaların təmizlənməsinə və gəmilərin sərbəst keçidinə razılıq vermişdi. Lakin tərəflər boğazdan keçid marşrutları ilə bağlı mübahisə edib və iyunun sonunda gəmilərə hücumlar baş verib. Ardınca ABŞ-ın İrana qarşı zərbələri yenidən başlayıb.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun baş komandan müavini Mustafa İzədi müharibə ilə bağlı yeni açıqlama verib. O, 200-dən çox “düşmən təyyarəsinin” vurulduğunu iddia edib. İzədi bu nəticənin İran xalqının fəaliyyəti və informasiya sahəsində aparılan mübarizə ilə də əlaqəli olduğunu bildirib. İranlı general münaqişəni “hibrid müharibə” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, İranın rəqibləri ölkəni həm daxildən, həm də hərbi əməliyyatlar yolu ilə zəiflətməyə çalışıblar. İzədi müharibənin İranın siyasi sistemini zəiflətdiyi barədə iddiaları rədd edib. O, İranın parçalanmadığını və siyasi sistemin zəifləmədiyini bildirib. General İran İslam Respublikasının əvvəlkindən daha güclü və möhkəm olduğunu iddia edib.

ABŞ-ın İranla müharibəyə cəlb olunması ölkənin təyyarədaşıyan gəmilərinin imkanlarını ciddi şəkildə sınağa çəkir. “USS George Washington” təyyarədaşıyan gəmisinin Asiyadan ayrılaraq Yaxın Şərqə göndərilməsi ilə Qərbi Sakit okean bölgəsi müvəqqəti olaraq ABŞ təyyarədaşıyan gəmisi olmadan qalacaq.

XXI əsrdə baş verən müharibələr hərbi üstünlüyün avtomatik olaraq siyasi qələbəyə çevrilmədiyini göstərir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, İsrailin Qəzza zolağında apardığı əməliyyatlar və ABŞ-İsrail ilə İran arasındakı qarşıdurma tərəflərdən heç birinin rəqibinə tam iradəsini qəbul etdirə bilmədiyi münaqişələr kimi qiymətləndirilir.

ABŞ müdafiə sənayesi İran və Ukrayna müharibələrinin yaratdığı sursat çatışmazlığı fonunda daha ucuz və sürətli istehsal edilə bilən raketlər hazırlamağa başlayıb. Bu dəyişikliklərə əsas səbəblərdən biri “Patriot” hava hücumundan müdafiə sisteminin raketlərinə artan tələbat və ehtiyatların azalmasıdır. Bəzi müasir “Patriot” raketlərinin qiyməti 4 milyon dollardan çoxdur.

ABŞ-da istehlakçı inamı avqust ayında kəskin şəkildə zəifləyib. Miçiqan Universitetinin ilkin məlumatlarına əsasən, göstərici 51 bənd təşkil edib və iyul ayındakı 55,2 bənddən aşağı düşüb. İstehlakçı inamının təxminən 8 faiz azalması əvvəlki iki ayda müşahidə olunan yaxşılaşmanı dayandırıb. Geriləmənin əsas səbəbləri arasında uzun müddətdir davam edən inflyasiya və İrana qarşı müharibənin yaratdığı iqtisadi qeyri-müəyyənlik göstərilir. ABŞ-da inflyasiya müharibədən əvvəl də Federal Ehtiyat Sisteminin uzunmüddətli 2 faizlik hədəfindən yüksək idi. Yüksək qiymətlər illərdir ABŞ ailələrinin büdcəsinə ciddi təzyiq göstərir. İrana qarşı müharibənin enerji və digər qiymətlərə təsiri ilə bağlı narahatlıqlar istehlakçıların gələcəyə inamını daha da zəiflədib. Son göstəricilər ABŞ iqtisadiyyatında qiymət artımı ilə bağlı narahatlığın hələ də yüksək olduğunu göstərir.

RUSI eksperti Maykl Stivens İranın müharibəni uzatmaqla ABŞ üzərində təzyiqi artırmağa çalışdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran ABŞ-ın quru əməliyyatı keçirməyəcəyinə inanır. Bu səbəbdən İran üçün hakimiyyətin mövcudluğuna birbaşa təhlükənin azaldığı düşünülür. Ekspert İranın müharibənin intensivliyini artırmağa çalışa biləcəyini qeyd edib. ABŞ-ın İran hakimiyyətini geri addım atmağa məcbur etmək imkanlarının məhdud olduğu vurğulanıb.

ABŞ və İran daha əvvəl əldə olunan 60 günlük atəşkəsin uzadılması barədə razılığa gəlib. Məlumatı Pakistan hökuməti mənbələri yayıb. Razılaşmanın İslamabad Mutabakatı çərçivəsində əldə edildiyi və tərəflərə yekun sülh sazişi üzrə danışıqları davam etdirmək üçün əlavə vaxt verəcəyi bildirilir. 60 günlük müddətin gələn həftə başa çatacağı və atəşkəsin uzadılmasının ABŞ-İran arasında daha geniş diplomatik razılaşmanın əldə olunmasına imkan yaradacağı qeyd edilir.

ABŞ Senatında Demokratların lideri Çak Şumer Donald Trampın İran müharibəsi siyasətini tənqid edib. O, prezidentin aydın strategiya olmadan hərəkət etdiyini bildirib. Şumer Trampın əvvəlki səhvləri təkrarladığını iddia edib. Demokrat senator ABŞ-ın İran siyasətində çıxış yolunun görünmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, mövcud yanaşma əlavə risklər yaradır. Açıqlama ABŞ daxilində İranla bağlı hərbi addımlar ətrafında mübahisələrin artdığını göstərir.