#Siyasət

Donald Tramp Yaxın Şərqdə tam atəşkəs çağırışı edib. O, atəşkəsin bütün cəbhələri əhatə etməli olduğunu bildirib. Livan, İsrail və Hizbullah xüsusi qeyd olunub. Tramp region ölkələrini danışıqlara dəstək verməyə çağırıb. O, prosesin davam etməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama bölgədə gərginlik fonunda yayılıb. ABŞ diplomatik prosesi davam etdirmək istəyir. Atəşkəs məsələsi əsas gündəm olaraq qalır.

ABŞ Livan rəsmilərinə və Hizbullahla əlaqəli şəxslərə sanksiyalar tətbiq edib. Bu qərar ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən elan olunub. Sanksiyalar biznes şəbəkəsi ilə bağlı şəxsləri də əhatə edir. ABŞ onların Hizbullahı maliyyələşdirdiyini iddia edir. Addım Livanda sülh prosesinə təsir edən faktor kimi qiymətləndirilir. Suriya, İraq və Omanda da bəzi şəxslər siyahıya salınıb. ABŞ onların “örtülü şirkətlər” vasitəsilə fəaliyyət göstərdiyini bildirir. Regionda gərginlik davam edir.

İranın ali dini lideri Xamenei razılaşma ilə bağlı fərqli mövqeyinin olduğunu bildirib. O, prezidentin verdiyi öhdəlikdən sonra razılaşmaya icazə verdiyini deyib. Xamenei İranın milli maraqlarının qorunmasını əsas şərt kimi göstərib. ABŞ tərəfinin “tamahkarlıq” etməməsi vurğulanıb. Əks halda razılaşmanın qəbul olunmayacağı bildirilib. Razılaşmanın şərtlərə bağlı olduğu qeyd olunub. Bu bəyanat İranın mövqeyini sərtləşdirir. Diplomatik proses hələ də davam edir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İsraildə ABŞ–İran razılaşmasını tənqid edənlərə cavab verib. O, Donald Trampın İsrailə ən çox dəstək verən lider olduğunu bildirib. Vens İsrailin müdafiə sistemlərinin ABŞ tərəfindən maliyyələşdirildiyini deyib. İsraildə bəzi siyasətçilərin ABŞ prezidentini tənqid etməsini doğru saymayıb. O, bu yanaşmanı “reallıqdan uzaq” adlandırıb. ABŞ-ın İsrailin təhlükəsizliyində əsas rol oynadığını vurğulayıb. Tənqidçilərə reallığı qəbul etmək çağırışı edib. Mövzu ABŞ–İsrail münasibətlərində gərginliyi göstərir.

Analitik Dan Perri İsraildə Livandan qoşunların çıxarılması ilə bağlı siyasi dəstəyin olmadığını bildirib. O, Netanyahunun belə addım atmasının karyerası üçün riskli olduğunu deyib. İsrailin bütün siyasi spektrində bu qərara qarşı mövqe olduğu qeyd edilib. Perri bunun seçkilər öncəsi Netanyahu üçün dilemma yaratdığını vurğulayıb. ABŞ təzyiqinin vəziyyəti daha da çətinləşdirə biləcəyi bildirilib. Netanyahu xarici müttəfiqlərlə münasibətlərdə çətinlik yaşayır. Analitik qərarın nəticələrinin ciddi olacağını deyib. Livan sərhədi məsələsi siyasi böhran yaradır.

ABŞ–İran razılaşması Respublikaçılar Partiyasında bölünməyə səbəb olub. Trampa yaxın senator Tim Skott sənədi müsbət qiymətləndirib. O, razılaşmanı ABŞ təhlükəsizliyi üçün qələbə adlandırıb. Bəzi Respublikaçılar isə prosesi daha sərt nəticələr üçün başlanğıc kimi görür. Nikki Heyli razılaşmanın bəzi detallarını tənqid edib. O, İranın maliyyə əldə etməsindən narahatlığını bildirib. Partiya daxilində vahid mövqe yoxdur. Mövzu ABŞ siyasətində ciddi müzakirələr yaradır.

İranın sabiq prezidenti Həsən Ruhani ABŞ–İran memorandumunu müsbət qarşılayıb. O, razılaşmanın iranlıların milli qürurunu gücləndirdiyini deyib. Ruhani ölkə rəhbərliyinin birliyi qoruduğunu bildirib. O, silahlı qüvvələrin müharibədə uğur qazandığını iddia edib. Sabiq prezident əldə olunan nəticələrin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Ruhani gələcəkdə mümkün pozuntulara qarşı diqqətli olmağa çağırıb. O, region ölkələrinin bu razılaşmadan faydalana biləcəyini qeyd edib. Siyasətçi İranın sabitlik prosesində rolunu önə çəkib.

İran ABŞ–İran memorandumuna ümumilikdə müsbət yanaşdığını bildirib. Lakin Livandakı İsrail əməliyyatları ciddi narazılıq doğurub. Tehran bu vəziyyətin atəşkəsin pozulması olduğunu hesab edir. İran rəsmiləri Livan məsələsinin razılaşmanın bir hissəsi olduğunu deyir. Onların fikrincə, hücumlar davam edərsə, imzalanma təhlükəyə düşə bilər. Bu vəziyyət birinci mərhələnin icrasını çətinləşdirir. İran prosesin uğursuz ola biləcəyini istisna etmir. Livan böhranı diplomatik gərginliyi artırır.

Donald Tramp İranın ABŞ ilə razılaşmaya əməl etməməsi halında hərbi zərbə ehtimalını gündəmə gətirib. O, Tehran tərəfinə xəbərdarlıq edildiyini bildirib. Tramp razılaşmanın pozulacağı təqdirdə ABŞ-ın sərt cavab verəcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, hüquqi addımlar deyil, hərbi güc nəzərdə tutulur. ABŞ Prezidenti İranın razılaşmaya sadiq qalmasının vacibliyini vurğulayıb. O, diplomatik öhdəliklərin pozulmasının qəbulolunmaz olduğunu bildirib. Tramp ABŞ-ın mövqeyinin dəyişməyəcəyini qeyd edib. Mövzu beynəlxalq gündəmdə diqqət mərkəzində qalır.

Donald Tramp İranın Minab şəhərində qızlar məktəbinə hücumla bağlı açıqlama verib. O, hadisənin qəsdən edilmədiyini bildirib. Tramp məsələni hazırda araşdırmada olduğunu qeyd edib. ABŞ Prezidenti bu barədə sualın verilməsini qeyri-adi adlandırıb. O, müharibədə səhvlərin baş verə biləcəyini deyib. Tramp qarşı tərəfin hərbi itkilərinə də diqqət çəkib. O, müharibəni sərt və xaotik proses kimi xarakterizə edib. Açıqlama beynəlxalq reaksiyaların fonunda verilib.

Donald Tramp İranın raket imkanları ilə bağlı açıqlama verib. O, raketlərin 84–85 faizinin zərərsizləşdirildiyini iddia edib. Tramp qalan raketlərin yeraltında olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, onların istifadəsi çətindir. ABŞ Prezidenti İranın hazırda raket atmaq istəmədiyini deyib. O, hərbi imkanların bərpasının çətin olacağını vurğulayıb. Tramp münaqişənin İranın hərbi potensialına ciddi təsir etdiyini bildirib. Açıqlama regiondakı gərginlik fonunda diqqət çəkib.

Donald Tramp ABŞ-ın İranda “rejim dəyişikliyi” əldə etdiyini bildirib. O, İran rəhbərliyinin bundan sonra fərqli davranacağını düşündüyünü deyib. Tramp müharibəni davam etdirə biləcəyini, lakin iqtisadi riskləri nəzərə aldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, sülh ehtimalı bazarlara müsbət təsir göstərib. ABŞ Prezidenti münaqişənin davamının iqtisadi fəlakət yarada biləcəyini bildirib. O, sülh gündəminin daha önəmli olduğunu vurğulayıb. Tramp bu prosesin ABŞ siyasətində yeni mərhələ olduğunu deyib. Açıqlama beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirə doğurub.