#diplomatiya

ABŞ və İsrail arasında Livan məsələsinə görə fikir ayrılıqları dərinləşir. Müşahidəçilər bunu son illərin ən qeyri-adi vəziyyətlərindən biri kimi qiymətləndirirlər. Donald Tramp və Cey Di Vens İsraildə tənqid olunur. Bəzi siyasi dairələr Vaşinqtonun mövqeyindən narazılıq ifadə edirlər. Benyamin Netanyahu üçün ABŞ ilə münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Analitiklər onun çətin siyasi seçim qarşısında qaldığını bildirirlər. Livandan geri çəkilmək və ya Vaşinqtonla münasibətləri qorumaq arasında tarazlıq axtarılır. Proses İsrail siyasətində ciddi müzakirələrə səbəb olub.

İran nümayəndə heyəti ABŞ ilə danışıqlar aparmaq üçün İsveçrəyə yollanır. Tehran Vaşinqtonun müvəqqəti razılaşma üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməsini tələb etməyi planlaşdırır. İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bu məsələnin danışıqların əsas mövzusu olacağını bildirib. Nümayəndə heyətinin yaxın vaxtlarda İsveçrəyə çatacağı gözlənilir. İran tərəfi razılaşmanın icrası ilə bağlı aydınlıq əldə etmək niyyətindədir. Eyni zamanda ABŞ-nin öhdəlikləri yerinə yetirməyəcəyi halda cavab tədbirlərinin görüləcəyi vurğulanıb. Danışıqlar bölgədəki diplomatik proses üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tərəflərin mövqeyi diqqətlə izlənilir.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İsveçrəyə səfər etməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. O bildirib ki, səfər yaxın günlərdə baş tuta bilər. Vens diplomatik protokol və koordinasiya məsələlərinin prosesə təsir etdiyini qeyd edib. Hazırda İsveçrədə ABŞ və İran arasında diplomatik təmaslar davam edir. Son günlər danışıqlarla bağlı müxtəlif müzakirələr aparılır. İran nümayəndələrinin iştirakı məsələsi də diqqət mərkəzindədir. Ekspertlər Vensin səfərini mühüm siyasi addım kimi qiymətləndirirlər. Danışıqların gələcək taleyi maraqla izlənilir.

Levant Strateji Araşdırmalar İnstitutunun direktoru Sami Nader Livandakı son vəziyyəti dəyərləndirib. O bildirib ki, atəşkəs ilk gündən etibarən kövrək xarakter daşıyıb. Naderə görə, Livandakı hadisələri ABŞ-İran münasibətlərindən ayrı qiymətləndirmək mümkün deyil. Analitik ABŞ, İran və İsrailin fərqli məqsədlər güddüyünü vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Livan bu maraqlar toqquşmasının mərkəzində qalıb. Nader səhər saatlarından etibarən hərbi əməliyyatların yenidən başlamasına diqqət çəkib. O hesab edir ki, atəşkəsə tam əməl olunmayıb. Analitik Livanın yaranmış vəziyyətin əsas yükünü daşıdığını bildirib.

İsveçrə ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarla bağlı açıqlama yayıb. Xarici İşlər Nazirliyi Bürgenstokda müzakirələrin davam etdiyini təsdiqləyib. Bildirilib ki, ölkə tərəflər üçün etibarlı və məxfi mühit yaratmağa davam edəcək. İsveçrə danışıqların iştirakçıları barədə məlumat açıqlamayıb. Müzakirələrin məzmunu da gizli saxlanılır. Rəsmilər bunu məxfilik tələbləri ilə əlaqələndiriblər. Hazırkı proses anlaşma memorandumunun icrasına yönəlib. Diplomatik təmasların davam etdiyi vurğulanır.

Keçmiş BMT rəsmisi Martin Qriffits İranın İsveçrədə keçirilən danışıqlarda iştirak etməməsini narahatlıq doğuran amil kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, bu addım diplomatik prosesə əlavə təzyiq yaradır. Qriffits vəziyyəti Sudandakı bəzi danışıqlarla müqayisə edib. Onun sözlərinə görə, tərəflər bəzən danışıqlarda iştirakı siyasi alətə çevirirlər. Ekspert həmçinin İsrail-Livan-Hizbullah atəşkəsinin tam tətbiq olunmamasının vəziyyəti çətinləşdirdiyini qeyd edib. O hesab edir ki, bu hadisələr ABŞ-İran anlaşmasının icrasına mənfi təsir göstərə bilər. İranın danışıqlarda iştirak etməməsi prosesin gələcəyini qeyri-müəyyən edir. Diplomatik səylərin davam etməsi üçün tərəflərin masaya qayıtmasının vacibliyi vurğulanır.

Bat Universitetinin müdafiə və təhlükəsizlik üzrə mütəxəssisi Patrik Buri İsrail və ABŞ arasında İran məsələsinə yanaşmada fərqlərin artdığını bildirib. Onun fikrincə, Livandakı son hadisələr bu ayrılığı daha aydın göstərir. Buri qeyd edib ki, münaqişənin əvvəlində tərəflər daha yaxın mövqedən çıxış edirdilər. Lakin sonrakı mərhələdə siyasi maraqlar fərqli istiqamətlərə yönəlib. Mütəxəssis Benyamin Netanyahunun Hizbullah və İranla bağlı siyasətini davam etdirmək üçün daxildə dəstəyə malik olduğunu deyib. O, Donald Trampın isə ABŞ-İran razılaşmasının qorunmasına daha çox maraq göstərdiyini vurğulayıb. Buri hesab edir ki, Vaşinqton və Tehran bu razılaşmanın yaşamasında maraqlıdır. Onun fikrincə, bu vəziyyət İsrailin maraqları ilə tam uyğun gəlməyə bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp həftəsonu Kemp-Devid iqamətgahına səfər edəcək. Ağ Evin məlumatına görə, səfər zamanı siyasi və dövlət məsələlərinə dair görüşlər keçiriləcək. Trampın ailə üzvləri də onu müşayiət edəcəklər. Səfər ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqların qeyri-müəyyən mərhələsinə təsadüf edir. İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqlar son anda təxirə salınıb. Livandakı gərginliyin yenidən artması prosesə əlavə təsir göstərib. Diplomatik səylərin əsas məqsədlərindən biri Hörmüz boğazında gəmiçiliyin tam bərpasıdır. Vaşinqton bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün danışıqların davam etdirilməsində maraqlı olduğunu bildirir.

Livan Prezidenti Cozef Aun ilə ABŞ dövlət katibi Marko Rubio arasında telefon danışığı aparılıb. Danışıq zamanı Livandakı son hadisələr və bölgədəki təhlükəsizlik vəziyyəti müzakirə olunub. Cozef Aun İsrailin Livan ərazilərinə hücumlarının dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. O, hərtərəfli atəşkəsin əldə edilməsini əsas prioritet adlandırıb. Livan rəhbərliyi bu məsələnin gələn həftə Vaşinqtonda keçiriləcək danışıqlar üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirir. Marko Rubio isə ABŞ-nin Livana dəstəyini təsdiqləyib. O, ölkədə sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Tərəflər dövlət institutlarının gücləndirilməsi məsələsinə də toxunublar.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsraili Hizbullahla atəşkəs razılaşmasını qəbul etməyə çağırdığını bildirib. O, bu barədə telefon müsahibəsində danışıb. Tramp İsrail rəhbərliyi ilə gün ərzində əlaqə saxladığını və atəşkəsə dəstək verdiyini qeyd edib. ABŞ rəsmilərindən biri də atəşkəsin əldə olunduğunu təsdiqləyib. Buna baxmayaraq, Livanda hərbi əməliyyatların davam etdiyi barədə məlumatlar yayılır. Son günlər bölgədə gərginlik əhəmiyyətli dərəcədə artmışdı. Atəşkəsin məqsədi qarşıdurmaların qarşısını almaq və vəziyyəti sabitləşdirməkdir. Lakin hazırkı vəziyyət atəşkəsin tam şəkildə tətbiq olunub-olunmaması ilə bağlı suallar yaradır.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Səid Xətibzadə ABŞ-ni İsrailin anlaşma memorandumuna əməl etməsini təmin etməyə çağırıb. O bildirib ki, İran diplomatik prosesi davam etdirməyə hazırdır və qarşı tərəfdən də eyni yanaşmanı gözləyir. Xətibzadənin sözlərinə görə, Tehran Qəzza da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə sülhün tərəfdarıdır. O vurğulayıb ki, Livanla bağlı məsələlər memorandumda münaqişə ilə birbaşa əlaqəsinə görə yer alıb. İran rəsmisi işğalın sona çatmasının və beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini qeyd edib. Xətibzadə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin davam etdiriləcəyini də açıqlayıb. O, 60 gün ərzində keçid haqqı tətbiq edilməyəcəyini bildirib. Eyni zamanda gələcək razılaşmalarda dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi Məhəmməd bin Salmanla telefon danışığı aparıb. Danışıq zamanı regional vəziyyət və sülh səyləri müzakirə olunub. Şərif İslamabadın təşəbbüslərinə göstərilən dəstəyə görə vəliəhdə təşəkkür edib. Tərəflər danışıqların növbəti mərhələsinin dialoq və diplomatiya prinsipləri əsasında davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Pakistanın Baş naziri sülh prosesinə mane ola biləcək cəhdlərə qarşı ayıq olmağın vacib olduğunu bildirib. O, həmçinin Səudiyyə Ərəbistanının böhran dövründə sabitlik nümayiş etdirdiyini qeyd edib. Şərif Ər-Riyadın regional sülhə verdiyi töhfəni yüksək qiymətləndirib. Tərəflər bölgədə sabitliyin qorunmasının vacibliyini bir daha vurğulayıblar.