#ABŞ xarici siyasəti

ABŞ Suriyanı 47 ildən sonra terroru dəstəkləyən ölkələr siyahısından çıxarıb. Bununla da Vaşinqtonun bu siyahısında İran, Şimali Koreya və Kuba olmaqla üç ölkə qalıb. Siyahının ən uzunmüddətli üzvü İrandır. Vaşinqton Tehranın regional silahlı qruplara dəstəyini əsas gətirərək İranı 19 yanvar 1984-cü ildə siyahıya daxil edib.

ABŞ Ağ Evində milli təhlükəsizlik üzrə müşavir müavini Endi Beyker yaxın həftələrdə Donald Tramp administrasiyasını tərk edəcək. Beyker həmçinin vitse-prezident Ceyms Devid Vensin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri kimi fəaliyyət göstərib. O, daha təmkinli ABŞ xarici siyasətini müdafiə edən və uzunmüddətli xarici münaqişələrin məqsədəuyğunluğunu şübhə altına alan mövqeyi ilə tanınıb. Beyker ötən il Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Vensin çıxışının hazırlanmasında iştirak edib. Onun gedişi Ağ Evdə son aylarda baş verən digər kadr dəyişikliklərinin davamı hesab olunur. Milli təhlükəsizlik komandasında Avropa və Latın Amerikası üzrə məsul olan yüksək vəzifəli şəxslər də iyun ayında vəzifələrindən ayrılıblar. Ağ Evdən milli təhlükəsizlik sahəsindən kənarda da mühüm kadr dəyişiklikləri barədə məlumat verilib. Beykerin gedişinin Tramp administrasiyasının xarici siyasətinə uzunmüddətli təsirinin necə olacağı hələlik məlum deyil.

ABŞ-ın Miçiqan ştatında Demokratlar Partiyasının Senat seçkiləri üzrə ilkin seçkisində Abdul Sayedin qalib gəlməsi ölkədə siyasi maliyyələşmə, xarici siyasət və seçicilərin prioritetləri ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub. Nəticə xüsusilə İsrailə münasibət, Yaxın Şərq siyasəti və seçki kampaniyalarında lobbi qruplarının rolu baxımından diqqət çəkir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyası dövlət xərclərinin azaldılması və diplomatik xidmətin yenidən təşkili planı çərçivəsində beş xarici diplomatik nümayəndəliyin fəaliyyətinə son verməyi planlaşdırır. ABŞ Dövlət Departamenti bununla bağlı Konqresi məlumatlandırıb. Qərara əsasən, ABŞ-ın Kanada, Yaponiya, İndoneziya, Kamerun və Qrenadadakı beş diplomatik nümayəndəliyi bağlanacaq.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun İranla aparılan danışıqlarda irəli sürdüyü tələblərin demək olar ki, hamısının Tehran tərəfindən qəbul edildiyini bildirib. Tramp CNBC telekanalına müsahibəsində tərəflər arasında danışıqların davam etdiyini vurğulayaraq, "Düşünürəm ki, onlar bizə lazım olan demək olar ki, bütün şərtlərlə razılaşıblar", - deyə bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İranla əldə etdiyi son razılaşmanın gələcəyi Vaşinqtonda ciddi hüquqi və siyasi müzakirələrə səbəb olub. Prezidentin razılaşmanı ABŞ Konqresinə göndərə biləcəyinə dair açıqlaması ilk baxışda Ağ Evlə qanunverici hakimiyyət arasında koordinasiya nümunəsi kimi qiymətləndirilsə də, məsələ əslində daha mürəkkəb hüquqi çərçivəyə söykənir.

ABŞ-nin tanınmış jurnalisti və siyasi şərhçisi Taker Karlson son illərdə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə eyni siyasi xəttdə görünməsinə baxmayaraq, xüsusilə İran, İsrail və ABŞ-nin xarici müdaxilələri ilə bağlı məsələlərdə Ağ Ev rəhbərindən getdikcə uzaqlaşan mövqe nümayiş etdirir. Uzun müddət ABŞ-də mühafizəkar-populist “MAGA” hərəkatının ən nüfuzlu media simalarından biri hesab edilən Karlson əvvəllər “Amerika öncə” siyasətinin fəal müdafiəçilərindən olub. O, immiqrasiya, qloballaşma və liberal siyasi dairələrə qarşı sərt çıxışları ilə tanınıb.

Vaşinqtonun son illərdə həyata keçirdiyi strateji dəyişikliklər qlobal siyasətdə yeni reallıqlar formalaşdırır. 2024-2026-cı illəri əhatə edən dövrdə ABŞ xarici siyasətində müşahidə olunan yenilənmə prosesi ölkənin beynəlxalq sistemdən geri çəkilməsi deyil, güc resurslarının daha səmərəli şəkildə yenidən bölüşdürülməsi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Vaşinqtonla münasibətlərdə müəyyən səhvlərə yol verdiyini etiraf edib. Bununla yanaşı, o, İsrail liderinin ABŞ üçün mühüm tərəfdaş olaraq qaldığını vurğulayıb. Vitse-prezident bildirib ki, ABŞ və İsrail arasında strateji tərəfdaşlıq davam etsə də, iki ölkənin maraqları hər zaman üst-üstə düşmür.

ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasında İsrailə hücum xarakterli silahların tədarükünün qismən dayandırılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsinin tərəfdarlarının sayı son bir ildə əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bir il əvvəl təqdim edilən təşəbbüs ilkin mərhələdə yalnız 21 demokrat qanunvericinin dəstəyini qazansa da, hazırda layihənin həmmüəlliflərinin sayı 73 nəfərə çatıb.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Merilend ştatında yerləşən Camp Devid prezident iqamətgahında nadir kabinet iclası keçirəcəyi bildirilir. Məlumata görə, görüşdə bütün kabinet üzvlərinin iştirakı gözlənilir və əsas müzakirə mövzularından birinin İranla bağlı vəziyyət olacağı qeyd edilir. Camp Devid adətən yüksək məxfilik tələb edən təhlükəsizlik və diplomatik məsələlərin müzakirəsi üçün istifadə olunur. Eyni zamanda, Respublikaçılar Partiyası daxilində İranla aparılan danışıqlarla bağlı fərqli mövqelərin də diqqət mərkəzində olacağı ehtimal edilir.