#ABŞ xarici siyasəti

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun İranla aparılan danışıqlarda irəli sürdüyü tələblərin demək olar ki, hamısının Tehran tərəfindən qəbul edildiyini bildirib. Tramp CNBC telekanalına müsahibəsində tərəflər arasında danışıqların davam etdiyini vurğulayaraq, "Düşünürəm ki, onlar bizə lazım olan demək olar ki, bütün şərtlərlə razılaşıblar", - deyə bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İranla əldə etdiyi son razılaşmanın gələcəyi Vaşinqtonda ciddi hüquqi və siyasi müzakirələrə səbəb olub. Prezidentin razılaşmanı ABŞ Konqresinə göndərə biləcəyinə dair açıqlaması ilk baxışda Ağ Evlə qanunverici hakimiyyət arasında koordinasiya nümunəsi kimi qiymətləndirilsə də, məsələ əslində daha mürəkkəb hüquqi çərçivəyə söykənir.

ABŞ-nin tanınmış jurnalisti və siyasi şərhçisi Taker Karlson son illərdə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə eyni siyasi xəttdə görünməsinə baxmayaraq, xüsusilə İran, İsrail və ABŞ-nin xarici müdaxilələri ilə bağlı məsələlərdə Ağ Ev rəhbərindən getdikcə uzaqlaşan mövqe nümayiş etdirir. Uzun müddət ABŞ-də mühafizəkar-populist “MAGA” hərəkatının ən nüfuzlu media simalarından biri hesab edilən Karlson əvvəllər “Amerika öncə” siyasətinin fəal müdafiəçilərindən olub. O, immiqrasiya, qloballaşma və liberal siyasi dairələrə qarşı sərt çıxışları ilə tanınıb.

Vaşinqtonun son illərdə həyata keçirdiyi strateji dəyişikliklər qlobal siyasətdə yeni reallıqlar formalaşdırır. 2024-2026-cı illəri əhatə edən dövrdə ABŞ xarici siyasətində müşahidə olunan yenilənmə prosesi ölkənin beynəlxalq sistemdən geri çəkilməsi deyil, güc resurslarının daha səmərəli şəkildə yenidən bölüşdürülməsi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Vaşinqtonla münasibətlərdə müəyyən səhvlərə yol verdiyini etiraf edib. Bununla yanaşı, o, İsrail liderinin ABŞ üçün mühüm tərəfdaş olaraq qaldığını vurğulayıb. Vitse-prezident bildirib ki, ABŞ və İsrail arasında strateji tərəfdaşlıq davam etsə də, iki ölkənin maraqları hər zaman üst-üstə düşmür.

ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasında İsrailə hücum xarakterli silahların tədarükünün qismən dayandırılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsinin tərəfdarlarının sayı son bir ildə əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bir il əvvəl təqdim edilən təşəbbüs ilkin mərhələdə yalnız 21 demokrat qanunvericinin dəstəyini qazansa da, hazırda layihənin həmmüəlliflərinin sayı 73 nəfərə çatıb.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Merilend ştatında yerləşən Camp Devid prezident iqamətgahında nadir kabinet iclası keçirəcəyi bildirilir. Məlumata görə, görüşdə bütün kabinet üzvlərinin iştirakı gözlənilir və əsas müzakirə mövzularından birinin İranla bağlı vəziyyət olacağı qeyd edilir. Camp Devid adətən yüksək məxfilik tələb edən təhlükəsizlik və diplomatik məsələlərin müzakirəsi üçün istifadə olunur. Eyni zamanda, Respublikaçılar Partiyası daxilində İranla aparılan danışıqlarla bağlı fərqli mövqelərin də diqqət mərkəzində olacağı ehtimal edilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında mümkün təhlükəsizlik böhranı ilə bağlı “Plan B” hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb. O bildirib ki, Vaşinqton və müttəfiqləri müxtəlif ssenarilərə hazır olmalı, eyni zamanda boğazın açıq qalması üçün diplomatik həll yollarına üstünlük verməlidirlər. Rubio əlavə edib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş müşahidə olunsa da, tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqları qalır.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ABŞ və İran arasında müharibənin dayandırılması üçün kifayət qədər siyasi iradənin mövcud olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında daimi razılaşma mümkündür və gərginliyin artması həm regional sabitlik, həm də qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi risk yaradır.

ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş kövrək atəşkəsin gələcəyi sual altına düşərkən, Pakistanın vasitəçilik rolu ətrafında yeni diplomatik gərginlik yaranıb. Vaşinqton İslamabadın Tehrana qarşı kifayət qədər sərt mövqe nümayiş etdirib-etdirmədiyini müzakirə edir.

ABŞ prezidenti Donald Trampın Avropa ilə tarixi tərəfdaşlığı yenidən nəzərdən keçirməsi Vaşinqtonun qlobal nüfuzu və təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı ciddi müzakirələrə səbəb olub. Son dövrlərdə ABŞ ilə Almaniya arasında yaranan gərginlik transatlantik münasibətlərdə dərin çatların meydana çıxdığını göstərir. Almaniya kansleri Fridrix Mertsin ABŞ-ın İran siyasətini tənqid etməsindən sonra Donald Tramp sərt cavab verərək əlavə gömrük rüsumları tətbiq edib və Almaniyadan 5 min ABŞ hərbçisinin çıxarılması planını gündəmə gətirib.