İsrail işğalçıları işğal altındakı Şərqi Qüdsdəki Məsciid-i Əqsaya daxil olaraq həyətində provokativ Talmudik ayin keçirib. Fanatik yəhudilər polis müşayiəti altında dini mərasimlərini icra ediblər. Onlarca fanatik yəhudi “Hanuka Bayramı”nın səkkizinci və son günündə Məsciid-i Əqsaya daxil olub. Bu zaman məbədin həyətində provokativ Talmudik ayin keçirilib. Yəhudi təqviminə görə, 14 dekabrda başlayan və bir həftə davam edən Hanuka Bayramı zamanı fanatik yəhudilərin Məsciid-i Əqsaya yönəlmiş daxilolmaları artır. Təkcə bazar günü 900-dən çox İsrail vətəndaşı məbədə daxil olub, noyabr ayında isə bu say təxminən 4 300 təşkil edib.

2023-cü ilin 7 oktyabr hücumlarından sonra başlayan genişmiqyaslı regional münaqişənin ikinci ildönümdə, Yaxın Şərqin simasını dəyişdirən çoxsaylı böhranların yaratdığı yeni reallıqları qiymətləndirməyə ehtiyac yaranıb. Qarşıdakı aylarda bu bölgənin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyi - sabitliyəmi, yoxsa daha dərin parçalanmaya doğru - sualı indi hər zamankından daha aktualdır.

7 oktyabr hadisələrindən iki il sonra - yəni Fələstin-İsrail və bütövlükdə ərəb-İsrail münasibətlərinin tarixində dönüş nöqtəsi sayılan “taleyüklü gündən” sonra -bölgənin siması tam dəyişib. Lakin sual hələ də açıq qalır: “Əqsa tufanı” adlanan hücum Fələstin dövlətinin yaranmasına yaxınlaşdırdı, yoxsa bu arzunu tamamilə məhv etdi?

İddiada agentliyin məktəb və klinikalarında silahların saxlanılmasına icazə verdiyi, həmçinin HƏMAS üzvlərini işə götürdüyü iddia olunurdu. Lakin UNRWA-nın vəkilləri iddianı “absurd” adlandıraraq, agentliyin BMT-nin “subsidiar orqanı” kimi məsuliyyətdən azad olduğunu vurğulayıblar.

2019-cu ilin sonlarından etibarən, İsrail İranla bağlı təhlükəsizlik doktrinasında dəyişiklik elan edərək “Min xəncər” (A Thousand Daggers) strategiyasını qəbul etdikdən sonra, iki tərəf arasındakı toqquşma daha da kəskin bir məcraya yönəldi. Lakin 7 oktyabr 2023-ə qədər İsrailin İrana qarşı əməliyyatları əsasən “gizli əməliyyatlar” çərçivəsində qalırdı.

İsrailin ifrat sağçı maliyyə naziri Bezalel Smotrich Qərbi Qüdsdəki Beynəlxalq Konqres Mərkəzində keçirilən tədbirdə Qüds meri Moşe Liona işğal altındakı Şərqi Qüdsdəki Əl-Əqsa məscidinin yerində Süleyman məbədinin tikintisi üçün pul vəd edib. Smotrich minlərlə insanın qarşısında gülərək, “Mən sənə pul verəcəm, sən isə Məbədi tikəcəksən,” deyib. Buna cavab olaraq Lion, Smotrich-i “Yerusəlimin indiyə qədərki ən yaxşı maliyyə naziri” adlandırıb. Bu açıqlama İsrailin Məbəd dağı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik müzakirələrinin getdiyi həssas bir dövrdə səslənib. Eyni zamanda, milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin də daxil olduğu bəzi nazirlərin Məscidül-Əqsaya prosedurları pozaraq daxil olmaları və orada dua etmələri gərginliyi daha da artırıb. Fələstinlilər bu hərəkətləri Şərqi Qüdsün yəhudiləşdirilməsi və ərəb-islam kimliyinin silinməsi cəhdi kimi qiymətləndirir.

Fələstin İslam Vəqfləri İdarəsinin məlumatına görə, 124 radikal səhər saatlarında Məğaribə qapısından qrup halında məscidə girərək həyətlərdə gəzinti edib, şərq tərəfdə – Bab ər-Rahmə namazgahı yaxınlığında təxribat xarakterli turları və Talmud ayinlərini icra ediblər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai, Əl-Əqsa məscidinə təşkil edilən basqının beynəlxalq və regional sülh üçün ciddi təhdid yaratdığını bildirib.

Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi, israilli nazirlərin Əl-Əqsa məscidinə təşkil etdiyi basqını qınayıb. Bəyanatda, Əl-Əqsa məscidinin təhlükəsizliyinin və Qüdsün müqəddəs kimliyinin qorunmasının yalnız regional deyil, bəşəriyyətin ortaq vicdanı naminə prioritet məsuliyyət olduğu vurğulanıb.

HƏMAS, İsrailin Qəzzaya qarşı həyata keçirdiyi hücumlar və İsrailin ifrat sağçı milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin Əl-Əqsa məscidinə təşkil etdiyi basqının beynəlxalq və regional sülh üçün ciddi təhdid yaratdığını bildirib.

İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben Qvirin rəhbərliyi ilə 1 251 yəhudi Əl-Əqsa məscidinə basqın edib.

İsrail qüvvələri iyun ayında Əl-Əqsa və Hərəmi-İbrahim məscidlərinə dəfələrlə basqın edib