İraqda 2025-ci ilin mart ayından bəri 5000-dən çox beynəlxalq tranzit əməliyyatı həyata keçirilib. Rəsmi Bağdad Körfəz, Türkiyə və Asiya bazarları arasındakı strateji coğrafi mövqeyindən faydalanmaq məqsədilə fəaliyyətini genişləndirir və İraq yük maşınları artıq Ərər sərhəd-keçid məntəqəsi vasitəsilə Səudiyyə Ərəbistanından Mərkəzi Asiyaya yük daşıyır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla əldə olunacaq razılaşmaya "mane olarsa", bu ölkəni bombalamaqla hədələyib və İranı təslim olmağa çağırıb. Vaşinqtonun öz danışıqlarını davam etdirdiyi bir vaxtda Oman ilə İran arasında boğazın nəzarəti üzrə aparılan müzakirələrə toxunan Tramp "Əgər Oman mane olarsa, biz onları darmadağın edənə qədər bombalayacağıq" deyə bildirib.

ABŞ, İsrail və İran arasında davam edən qarşıdurmanı sadəcə hərbi zərbələrin ardıcıllığı və ya pərakəndə gərginlik dalğaları kimi xülasə etmək mümkündür, lakin mahiyyət etibarilə bu, regional sistemin strukturunun və onu uzunmüddətli perspektivdə idarə edəcək təhlükəsizlik məntiqinin yenidən müəyyən edilməsi ətrafında gedən dərin bir mübarizədir.

Bir vaxtlar Səudiyyə nefti üçün həyat xətti olan Trans-Ərəb Boru Kəməri (Tapline) hazırda Krallığın ilk sənaye irsi sahəsidir. Lakin dəniz keçidlərində (dar boğazlarda) risklərin artması ilə müasirləşdirilmiş bir “Tapline” yenidən kommersiya baxımından məna kəsb edə bilərmi?

Türkiyənin Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar İrandan Türkiyəyə təbii qaz axınını tənzimləyən müqavilənin yaxın aylarda başa çatacağını bildirib. VOA xəbər verir ki, nazir iki ölkə arasında müqavilənin uzadılması imkanlarının müzakirə oluna biləcəyini, lakin hazırda heç bir rəsmi danışıqların aparılmadığını vurğulayıb. Jurnalistlərə açıqlama verən Bayraktar, Ankaranın qaz tədarükünü şaxələndirməyə çalışdığını, bura Rusiyadan gələn mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) yüklərinin də daxil olduğunu qeyd edib.

ABŞ-ın "NBC News" telekanalının Ağ Evin sözçüsünə istinadən verdiyi məlumata görə, Prezident Donald Trampın apardığı qətiyyətli siyasət nəticəsində İran Hörmüz boğazını yenidən naviqasiya üçün açmağa razılıq verib.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi fonunda Hörmüz boğazı böhranının konturlarının aydınlaşması ilə Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin rəsmi orqanı olan "Tşiuşi" (Həqiqət axtarışı) jurnalının mart ayının ortalarında Prezident Si Cinpinin dəniz iqtisadiyyatının inkişafı barədə məqaləsini dərc etməsi tamamilə təsadüfi deyil. Si Cinpin həmin məqalədə "güclü dəniz dövləti" quruculuğunun sürətləndirilməsinin zəruriliyini vurğulayıb ki, bu da Çinin dənizə münasibətdə strateji təfəkküründə artan əhəmiyyəti əks etdirən bir addımdır.

Onilliklər ərzində ABŞ-ın İrana quru hücumu ehtimalı, idarəolunmaz fəsadları və hədsiz yüksək xərcləri səbəbindən "qırmızı xətt" hesab olunurdu. Lakin bu gün ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı apardığı müharibənin şiddətlənməsi ilə dünən qeyri-mümkün görünənlər bu gün real ehtimala çevrilir. Artıq müzakirələr hücumun olub-olmayacağı deyil, onun haradan başlayacağı və strateji qazanc gətirib-gətirməyəcəyi ətrafında gedir.

Beynəlxalq ictimaiyyət ABŞ və İran arasında keçirilən ilk raund danışıqların nəticələrini böyük maraqla gözləyir. Ekspertlər bu mərhələni həlledici, lakin təhlükəli adlandırırlar. Danışıqlar fonunda baş verən siyasi və hərbi manevrlər tərəflər arasındakı uçurumun nə dərəcədə dərin olduğunu göstərir. Hörmüz boğazı və İranın nüvə proqramı hələ də ixtilafın mərkəzindədir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu gün verdiyi sərt bəyanatda İranın enerji infrastrukturunu tamamilə darmadağın etməklə hədələyib. Tramp Hörmüz boğazının 48 saat ərzində beynəlxalq naviqasiya üçün tam açılmayacağı təqdirdə, ABŞ-ın İranın ən böyük elektrik və enerji stansiyalarına sarsıdıcı zərbələr endirəcəyini bildirib.

Böyük Britaniya hökuməti Yaxın Şərqdə gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda, dünyanın ən mühüm enerji dəhlizi olan Hörmüz boğazının bağlı qalmasının qarşısını almaq üçün diplomatik hücuma keçib.

Cənubi Koreya hökuməti beynəlxalq dəniz ticarəti üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə bölgəyə hərbi gəmilər yerləşdirmək planını ciddi şəkildə nəzərdən keçirir.