#sülh prosesi

Livan Prezidenti Cozef Aun parlament sədri Nəbih Berrinin müharibəyə son qoyulmasını dəstəklədiyini bildirib. Aun Berrinin hökumətin siyasətinə müsbət yanaşdığını qeyd edib. Livan prezidenti onu dövlət adamı kimi qiymətləndirib. Berri ölkənin ən nüfuzlu şiə siyasətçilərindən biri hesab olunur. Livan rəhbərliyi düşmənçilik vəziyyətinin başa çatdırılmasını əsas məqsədlərdən biri kimi göstərir. Ölkədə təhlükəsizlik və siyasi sabitlik məsələləri əsas gündəmlərdən biri olaraq qalır.

Livan prezidenti Cozef Aun ABŞ-dan ölkəsinə dəstəyin davam etdirilməsini istəyib. O, Donald Trampa ünvanladığı mesajda Livanın dövlət institutları və ordusuna dəstək çağırışı edib. Aun ölkənin müharibələr səhifəsini bağlamaq istədiyini bildirib. Rəsmi dairələr Livanın sülh və sabitlik mərhələsinə keçmək niyyətində olduğunu vurğulayır. Eyni zamanda Hizbullahın silahsızlaşdırılması planı ölkədə narahatlıq yaradıb. Bu prosesin yeni daxili gərginliklərə səbəb ola biləcəyi qeyd edilir. Hizbullah isə razılaşmanı rədd edib.

Hörmüz boğazı İran və ABŞ arasında sülh danışıqlarında əsas gərginlik məkanına çevrilib. Analitiklər bildirir ki, son günlər tərəflərin “güc nümayişi” danışıqlar atmosferini bulandırıb. İran baş danışıçısı texniki görüşlərin bu həftə keçirilməyəcəyini qeyd edib. ABŞ isə boğazla bağlı anlaşmanın şərtlərindən razı olmaya və alternativ həll yollarına üstünlük verə bilər.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla aparılan danışıqlarda yekun razılaşma üçün “çox yaxşı baza” formalaşdığını bildirib. O, əldə olunan irəliləyişi müsbət qiymətləndirib. Vens diplomatik prosesin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıqlar İsveçrənin Bürqenştok şəhərində aparılıb. Tərəflər arasında yekun saziş üçün əsasın hazırlandığı bildirilir. Prosesin növbəti mərhələsində texniki işlər davam edəcək. Diplomatik müzakirələr diqqətlə izlənilir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla aparılan danışıqlarda “yaxşı irəliləyiş” əldə olunduğunu bildirib. O, müzakirələrin müsbət atmosferdə keçdiyini qeyd edib. Vens diplomatik kanalların açıq saxlanılmasının vacibliyini vurğulayıb. Danışıqların əsas mərhələsinin başa çatdığı bildirilir. Lakin texniki səviyyədə işlərin davam edəcəyi gözlənilir. ABŞ tərəfi yaxın günlərdə əlavə açıqlama verə bilər. Prosesin nəticələri regionda diqqətlə izlənir. Diplomatik gərginlik fonunda müzakirələr davam edir.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsrailin hücumlarını təhlükəli və qəbuledilməz eskalasiya adlandırıb. Hücumlar ölkənin cənubunda və Bekaa Vadisində həyata keçirilir və mülki şəxslərə ciddi zərər vurur. Aun bildirib ki, bu hücumlar sülh təşəbbüslərini riskə atır. Lakin Livan nümayəndə heyəti tam atəşkəs əldə etmək üçün danışıqları davam etdirəcək. Hücumların sayı qadın və uşaqları da əhatə edir. ABŞ ilə İran arasında əldə olunan razılaşmadan sonra vəziyyət daha da kritikləşib. Aun Vaşinqtonda keçiriləcək danışıqlarda bu mövqeyi nümayiş etdirəcək. Danışıqların əsas məqsədi regionda sabitliyi təmin etməkdir.

ABŞ–İran sazişinin rəsmi imzalanmasının İsveçrənin Burgenstok kurortunda keçiriləcəyi açıqlanıb. Məkan tərəflər və vasitəçilər tərəfindən seçilib. İsveçrə bu prosesi diplomatik neytrallıq çərçivəsində dəstəkləyir. Burgenstok beynəlxalq danışıqlar üçün tanınmış məkandır. Razılaşma regional gərginliyin azaldılması baxımından əhəmiyyətli sayılır.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi İran və ABŞ ilə “özünəməxsus şəkildə” əlaqə qurduğunu bildirib. Pekin hər iki tərəflə dialoqun davam etdirilməsinə çalışdığını qeyd edib. Çin gərginliyin azaldılmasını əsas məqsəd kimi göstərib. Pakistanla əməkdaşlığın da bu prosesə dəstək olduğu vurğulanıb. Rəsmi Pekin vasitəçiliyi əsasən diplomatik kanallarla həyata keçirdiyini bildirib. Mövzu regional diplomatiyada Çinin rolunu ön plana çıxarır.

Ehud Olmert ABŞ–İran razılaşmasının İsraildə “xəyanət” kimi qiymətləndirilə biləcəyini deyib. O, Netanyahunun bu mövzuda açıq mövqe sərgiləməyəcəyini qeyd edib. Olmert İsrailin Livanın cənubundan çıxmasının mümkünlüyünü vurğulayıb. Onun fikrincə, bu addım sülh sazişinə yol aça bilər. İsrail rəsmiləri isə ordunun bölgədə qalacağını bildiriblər. Mövzu İsrailin regional siyasəti ilə bağlı müzakirələri gücləndirib. ABŞ–İran razılaşması regionda yeni siyasi gərginlik yaradıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İran və ABŞ arasında əldə olunan razılaşmanı alqışlayıb. O, Ankaranın bu sənəddən böyük məmnunluq duyduğunu bildirib. Ərdoğanın sözlərinə görə, razılaşma bölgədə davamlı sülh və sabitlik üçün mühüm imkan yaradır. Türkiyə lideri diplomatiyanın üstünlük qazanmasını müsbət hal kimi qiymətləndirib. O, bütün tərəfləri razılaşmanın şərtlərinə əməl etməyə çağırıb. Ankara bundan sonra da siyasi dialoqa dəstək verməyə hazır olduğunu bəyan edib. Türkiyə son aylarda İran və ABŞ arasında aparılan danışıqlara dəstək göstərən əsas ölkələrdən biri olub. Razılaşma bölgədə gərginliyin azalması istiqamətində mühüm addım kimi dəyərləndirilir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Livanın suverenliyinin ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşmanın əsas hissələrindən biri olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, razılaşma bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını nəzərdə tutur. Bəqayi Livanın ərazi bütövlüyünə hörmət göstərilməsinin sənəddə açıq şəkildə yer aldığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dövlətlərin suveren hüquqlarının qorunması regional sabitlik üçün vacibdir. İran rəsmisi Livanın təhlükəsizliyinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, təhlükəsizlik təminatları olmadan heç bir razılaşma uzunömürlü ola bilməz. Tehran Livanın müstəqilliyini bölgədə sülhün əsas şərtlərindən biri hesab edir. İran bu məsələnin gələcək proseslərdə diqqət mərkəzində qalacağını vurğulayır.