İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Küveyt Beynəlxalq Hava Limanının sərnişin terminalında baş vermiş ziyana görə məsuliyyəti üzərinə götürməyib. Korpusun nümayəndəsi hadisənin ABŞ istehsalı olan “Patriot” hava müdafiə sistemində yaranmış texniki nasazlıq səbəbindən baş verdiyini iddia edib. Məsələ ilə bağlı tərəflərin fərqli açıqlamaları regionda informasiya mübarizəsinin davam etdiyini göstərir.
#regional gərginlik
İran gecə boyunca Küveyt və Bəhreynə ballistik raket və dron zərbələri endirib, nəticədə Küveytin əsas hava limanına hücumlarda ən azı bir nəfər həlak olub və 63 nəfər yaralanıb. Küveytin hava məkanına 13 raket və 17 dron atıldığı bildirilir, Bəhreyn isə üç raket və bir neçə dronu neytrallaşdırıb. İran hücumların ABŞ-ın ticarət gəmisi və rabitə obyektinə zərbələrinə cavab olduğunu iddia edib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Qəşm Adasında özünü müdafiə atəşi həyata keçirib. Bu hadisələr regionda gərginliyi artırıb və beynəlxalq diqqəti cəlb edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən diplomatik danışıqların bitməsi barədə xəbərlərə münasibət bildirərək bununla bağlı narahat olmadığını açıqlayıb. Tramp CNBC-yə müsahibəsində “mən buna əhəmiyyət vermirəm, həqiqətən vecimə deyil” deyə bildirib və neft qiymətlərinin gələcəkdə düşəcəyini proqnozlaşdırıb. Bu açıqlama Vaşinqton və Tehran arasındakı gərgin diplomatik vəziyyət fonunda verilib və danışıqların taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi əks etdirir.
Cənubi Livanın Tirlər şəhərində İsrail ordusunun gün ərzində etdiyi hava hücumu nəticəsində iki nəfər həlak olub, 23-dən çox insan isə yaralanıb. Hücum xəstəxananın yaxınlığında baş verdiyi üçün tibb işçiləri və mülki vətəndaşlar arasında itki və xəsarət sayı artıb. Yaralananlar dərhal müalicə üçün xəstəxanaya çatdırılıb. Yerli təhlilçilər hücumun humanitar vəziyyəti daha da pisləşdirdiyini və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini yenidən cəlb etdiyini bildirirlər.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, İrana qarşı tətbiq edilən dəniz blokadası çərçivəsində ABŞ ordusu 118 ticarət gəmisini başqa istiqamətə yönləndirib və beşini deaktiv edib. Blokada 13 aprel tarixindən etibarən qüvvədədir və bütün liman daxil olan və ya çıxan gəmilər üçün tətbiq olunur. ABŞ donanması bu tədbirlərlə İran limanlarına ticarət axınını məhdudlaşdırır və İranın dəniz ticarətinə təzyiq göstərir, nəticədə regional dəniz nəqliyyatında qeyri‑sabitlik yaranır.
İran Şimal İsrail sakinlərini xəbərdar edərək, əgər İsrail Beyrutun cənub qəsəbələrinə hücum edərsə, evlərini tərk etmələrini tələb edib. Bəyanatda Xatəmül-Ənbiya Mərkəzi Qərargahının komandiri atəşkəsin təkrar pozulması və İsrailin Dahiyeh üçün məcburi köçürmə əmri ilə əlaqədar xəbərdarlıq edildiyini bildirib. Bu vəziyyət regionda gərginliyi artırır və mülki əhalinin təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaradır.
İsrail Livana hücumlarını artırır ki, İran üzərində dolayı təzyiq yaratsın. Professor Əbdulla Bandar Əl Etiybi qeyd edir ki, hücumlar İsrailin strateji məqsədlərinə xidmət edir: müharibə, ölkənin daxili böhranı və ya cənub ərazilərdə məskunlaşma. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livanla bağlı əvvəlki qırmızı xətləri yenidən nəzərdən keçirib, çünki hücumlar İran üzərində təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirilir. Bu vəziyyət regional gərginliyi və humanitar böhranı artırır.
Martın 2-dən bəri İsrailin Livana hücumları nəticəsində ölüm və yaralanmalar ciddi şəkildə artıb. Səhiyyə Nazirliyinin açıqlamasına görə, ölənlərin sayı 3 433-ə çatıb, yaralananların sayı isə 10 395 nəfəri ötüb. Bu göstəricilər ölkədə humanitar böhranı və sosial gərginliyi artırır, əhalinin təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaradır.
ABŞ hökuməti Hizbullahı İsrail-Livan atəşkəsinin pozulmasında əsas tərəf kimi görür. Dövlət Katibi Marko Rubio Livan Prezidenti və İsrail Baş naziri ilə danışıqlar apararaq mərhələli atəşkəs planı üzərində çalışıb. ABŞ açıqlayıb ki, İsrailə qarşı hücumları dayandırmayan tərəf Hizbullahdır və bunun arxasında İran dayanır. Bu vəziyyət regional gərginliyi artırır və atəşkəsin davamlılığını təhlükəyə atır.
ABŞ rəsmisinin verdiyi məlumata görə, İran limanlarından birinə daxil olmağa çalışan daha bir ticarət gəmisi ABŞ hərbi qüvvələri tərəfindən dayandırılıb. Bildirilir ki, Qambiya bayrağı altında üzən "Lian Star" adlı yük gəmisi ABŞ qüvvələrinin dəfələrlə etdiyi xəbərdarlıqlara məhəl qoymayaraq İran limanına doğru hərəkətini davam etdirib. Nəticədə Oman körfəzində ABŞ hərbi təyyarələrinin müdaxiləsi ilə gəmi hərəkətsiz vəziyyətə salınıb. Hadisə Vaşinqton və Tehran arasında dəniz nəqliyyatı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik ətrafında davam edən gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
Livanın dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, İsrail hərbi aviasiyası və artilleriyası Nəbatiyə şəhəri yaxınlığında yerləşən tarixi Bofor qalası ətrafına zərbələr endirib. Səlib yürüşləri dövründə inşa edilmiş qala Livanın ən tanınmış tarixi abidələrindən biri hesab olunur və strateji mövqeyi ilə seçilir. İsrail-Livan sərhədindən təxminən 15 kilometr məsafədə yerləşən bu yüksəklik bölgənin böyük hissəsinə nəzarət imkanı verir. Son günlər Nəbatiyə ətrafında şiddətlənən döyüşlər fonunda tarixi irs obyektlərinin təhlükə altında qalması ilə bağlı narahatlıqlar da artır.
Livanın Baş naziri Nəvaf Salam bildirib ki, İsrailin Livandakı hərbi əməliyyatları yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi hədəflərlə məhdudlaşmır, daha geniş dağıntılara səbəb olur. Onun sözlərinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hücumlar Livanın suverenliyinin pozulması ilə yanaşı, tarixi və mədəni irsin də məhv edilməsinə gətirib çıxarır. Salam atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, müharibə və sülh qərarlarının yalnız Livan dövlətinə məxsus olduğunu bildirib. Baş nazir eyni zamanda evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan cənub sakinlərinə dəstək mesajı verərək dövlətin atəşkəs, məhbusların qaytarılması və yenidənqurma istiqamətində bütün imkanlardan istifadə edəcəyini bəyan edib.