#regional gərginlik

İran İraq Kürdüstanında fəaliyyət göstərən Komala Partiyasının qərargahına raket zərbəsi endirib. Partiyanın məlumatına görə, hücum Ərbilin şimal-şərqində yerləşən Duli Alan bölgəsində baş verib. Komala sözçüsü Əmcəd Pənahi zərbə zamanı üzvlərin təhlükəsizlik tədbirləri sayəsində qorunduğunu bildirib. Komala İrandakı kürdlərin hüquqlarını müdafiə edən müxalif siyasi qruplardan biridir. Partiya daha əvvəl də İranın hücumlarına məruz qalıb. Komala tərəfi son münaqişə dövründə 102-dən çox raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumunun həyata keçirildiyini iddia edir. Son zərbə iki həftə əvvəlki hücumdan sonra baş verib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.

İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif hökumətin mümkün ən pis ssenarilərə hazırlaşdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, qarşıdakı iki il üçün zəruri ehtiyatların yaradılması istiqamətində iş aparılır. Arif ehtiyatların növü barədə məlumat verməyib. O, hökumətin əsas məqsədinin ölkə daxilində sabitliyin və ictimai asayişin qorunması olduğunu vurğulayıb. İran rəsmisi bütün mümkün ssenarilərin nəzərə alındığını bildirib. Açıqlama regionda davam edən gərginlik fonunda verilib. Hökumətin hazırlıq planlarının təfərrüatları açıqlanmayıb.

SEPAH ABŞ hərbi bazalarında yerləşən bir sıra təyyarə və pilotsuz uçuş aparatlarını məhv etdiyini iddia edib. Bəyanat yarırəsmi Fars agentliyi tərəfindən yayılıb. İddiaya görə, F-15, P-8, C-17 təyyarələri və səkkiz yanacaq doldurma təyyarəsi hədəfə alınıb. Həmçinin 17 pilotsuz uçuş aparatının məhv edildiyi bildirilib. İran bu iddiaları təsdiqləyən sübut təqdim etməyib. ABŞ tərəfi hələlik məsələ ilə bağlı açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.

İran Səhiyyə Nazirliyi iyunun 27-dən bəri ABŞ zərbələri nəticəsində 53 mülki şəxsin öldüyünü açıqlayıb. Həlak olanlar arasında üç uşağın olduğu bildirilir. Nazirliyin məlumatına görə, 590-dan çox insan yaralanıb. İran bu itkilərin hərbi əməliyyatların genişləndiyi dövrdə baş verdiyini qeyd edir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı isə fevralın sonundan bəri 18 amerikalı hərbçinin öldüyünü, yüzlərlə əsgərin yaralandığını bildirib. Münaqişə hər iki tərəfdə insan itkilərinin artmasına səbəb olur. Beynəlxalq ictimaiyyət isə gərginliyin azaldılması üçün diplomatik səylərin davam etdirilməsinə çağırır.

ABŞ administrasiyası İranla danışıqlar aparmağın hazırkı şəraitdə çətin olduğunu bildirib. Donald Tramp tərəflər arasında aşağı səviyyəli təmasların davam etdiyini açıqlayıb. Marko Rubio İranın müəyyən təşəbbüslər göstərdiyini, lakin Vaşinqtonun Tehranın səmimiliyinə inanmadığını deyib. ABŞ bu mövqeyini qarşılıqlı anlaşma memorandumunun pozulması ilə əsaslandırır. Tramp Hörmüz boğazında gəmilərə hücum ediləcəyi təqdirdə İranın körpü və elektrik stansiyalarının vurula biləcəyini bildirib. Mülki infrastrukturun hədəfə alınması beynəlxalq hüquq baxımından ciddi suallar yarada bilər. Bununla yanaşı, Pakistan və Qətər tərəfləri danışıqlara qaytarmağa çalışır. Diplomatik vasitəçilər qarşıdurmanın genişmiqyaslı regional müharibəyə çevrilməsinin qarşısını almağa səy göstərirlər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı növbəti sərt bəyanatla çıxış edib. O, İranın "böyük bədəl ödəyəcəyini" bildirib. Tramp ölkəsinin İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəyini bir daha vurğulayıb. Bu açıqlama İranla döyüşlərdə həlak olmuş ABŞ hərbçilərinin anım mərasiminə gedərkən səsləndirilib. Prezident çıxışında hərbçilərin xatirəsinin ehtiramla yad ediləcəyini də qeyd edib. O, İranla bağlı mümkün cavab tədbirlərinin detallarını açıqlamayıb. ABŞ və İran arasında gərginlik fonunda bu bəyanat diqqət çəkib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı yeni hərbi xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İran Hörmüz boğazında gəmilərə hücum edərsə, ABŞ cavab olaraq İranın körpülərini və ya elektrik stansiyalarını vuracaq. Tramp bu hədəflər sırasında Tehran və onun ətrafındakı obyektlərin də ola biləcəyini qeyd edib. Bəyanat Truth Social platformasında yayımlanıb. Açıqlama ABŞ ilə İran arasında gərginliyin daha da artdığı bir vaxta təsadüf edir. Son günlər Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyəti kəskinləşib. İran hələlik bu bəyanata rəsmi cavab verməyib. Regionda hərbi eskalasiyanın daha da dərinləşə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkəsinin ABŞ-la “tammiqyaslı müharibə” vəziyyətində olduğunu açıqlayıb. O, İranın bu qarşıdurmanın nəticələrini qəbul etməli olduğunu bildirib. Pezeşkian yaranmış vəziyyətə real yanaşmağın vacibliyini vurğulayıb. İran Prezident Administrasiyasının məlumatına görə, ölkə mövcud şəraitdə müqavimət göstərməyə hazırdır. ABŞ və İran arasında son günlər hərbi və siyasi gərginlik artıb. Tərəflər qarşılıqlı ittihamlar səsləndirirlər. ABŞ rəhbərliyi açıqlamaya hələlik cavab verməyib.

İran rəsmisi ABŞ-ın son 10 gündə Xuzistan vilayətində 95 məntəqəyə zərbə endirdiyini bildirib. Hücumların 12 rayonu əhatə etdiyi qeyd olunub. İranın məlumatına görə, zərbələr nəticəsində azı səkkiz mülki şəxs həyatını itirib. Xuzistan ölkənin əsas enerji mərkəzlərindən biri hesab olunur. Yaralıların sayı və dağıntının həcmi barədə dəqiq məlumat verilməyib. ABŞ bu iddialara hələlik münasibət açıqlamayıb. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Regionda hərbi gərginlik artmaqda davam edir.

İranın Səhiyyə Nazirliyi ABŞ hücumları nəticəsində iyulun 6-dan bəri azı 50 nəfərin öldüyünü açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, 500-dən çox insan yaralanıb. Tehran qurbanlar arasında mülki şəxslərin də olduğunu iddia edir. Yaralıların xəstəxanalarda müalicə aldığı bildirilir. İran beynəlxalq ictimaiyyəti hadisələrə reaksiya verməyə çağırıb. ABŞ isə bu açıqlamaya hələlik münasibət bildirməyib. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Bölgədə gərginlik artmaqda davam edir.

Tehran Universitetinin analitiki Məhəmməd Eslami Körfəz regionunda artan gərginliyin ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyat qərarından sonra yarandığını bildirib. O, İranın hazırkı addımlarını özünümüdafiə kimi qiymətləndirib. Analitik Hörmüz boğazının hazırda döyüş meydanına çevrildiyini deyib. Onun sözlərinə görə, İran bu strateji su yolunda mövqeyinin ciddi olduğunu göstərmək istəyir. Eslami region ölkələrini əməkdaşlığa çağırıb. O bildirib ki, İran qonşuları ilə birgə inkişaf modelini dəstəkləyir. Analitikin açıqlamaları ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda verilib.