#Tehran

İran Xarici İşlər Nazirliyi, ABŞ ordusuna məxsus helikopterin qəzaya uğramasını bəhanə gətirərək Birləşmiş Ştatların ölkənin cənub bölgələrinə təşkil etdiyi hava zərbələrini kəskin pisləyib və bu addımı beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulması adlandırıb.

İran Futbol Federasiyası rəsmi bəyanat yayaraq, ABŞ-ı builki Dünya Çempionatında iranlı azarkeşlərin oyunlara gəlişini qəsdən əngəlləməkdə ittiham edib. Federasiyanın rəsmi açıqlamasına görə, rəsmi Vaşinqton milli komandanın texniki və dəstək heyətinin bir hissəsinə viza verməkdən imtina etməklə yanaşı, azarkeşlər üçün də bir sıra bürokratik maneələr yaradıb. Gərginlik səbəbindən İran millisi təlim-məşq bazasını ABŞ-ın Arizona ştatından Meksikanın Tixuana şəhərinə köçürməli olub.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı yeni açıqlamalar verib. O bildirib ki, Tehran nə yalnız hərbi mübarizəyə, nə də yalnız diplomatik danışıqlara üstünlük verir. Qalibafın sözlərinə görə, İran hərbi və siyasi vasitələrdən şəraitə uyğun şəkildə istifadə etməyi planlaşdırır. O vurğulayıb ki, əsas məqsəd müharibənin sona çatması və dayanıqlı təhlükəsizliyin təmin olunmasıdır. Bununla yanaşı, İran qarşı tərəfə tam etibar etmədiyini də açıq şəkildə bəyan edir. Qalibaf hesab edir ki, son hadisələr diplomatiya ilə hərbi imkanların paralel istifadəsinin daha təsirli nəticələr verdiyini göstərib. O, həmçinin ölkəsinə qarşı tətbiq edilən dəniz məhdudiyyətlərinin təsirsiz hala gətiriləcəyini iddia edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf son açıqlamasında ABŞ və İsrailin qarşılıqlı etimadın yaradılması istiqamətində kifayət qədər səmimi davranmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İran atəşkəs razılaşmalarını yalnız sənədlərdə deyil, real vəziyyətdəki nəticələrə əsasən qiymətləndirir. Qalibaf qeyd edib ki, atəşkəsin dəfələrlə pozulması Tehranın mövqeyinə təsir göstərib və bu səbəbdən İran öz siyasətini mövcud şəraitə uyğun qurur. O vurğulayıb ki, etimadın formalaşması üçün konkret və praktik addımlar vacibdir. İran rəsmisinin açıqlaması bölgədə hərbi gərginliyin yenidən artdığı və tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamların davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son hadisələr atəşkəsin gələcəyi və regionda sabitliyin təmin olunması ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.

İranın Milli Təcili Tibbi Yardım Təşkilatının açıqladığı məlumata görə, İsrailin son 24 saat ərzində həyata keçirdiyi hava hücumları nəticəsində azı 15 nəfər yaralanıb. Yaralananların böyük hissəsinin Mahşəhr şəhərində qeydə alındığı bildirilir. Hələlik ölənlərlə bağlı rəsmi məlumat verilməyib və yaralıların mülki şəxslər və ya hərbçilər olması açıqlanmayıb. İran rəsmiləri hadisənin bütün təfərrüatlarının araşdırıldığını və zərərin miqyasının müəyyənləşdirildiyini bildirirlər. Son hadisələr İsrail və İran arasında yenidən artan gərginliyin davam etdiyini göstərir. Qarşılıqlı ittihamların səsləndirildiyi bir vaxtda bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izlənilir.

İran və İsrail arasında yenidən başlayan qarşılıqlı hücumlar bölgədə gərginliyi kəskin şəkildə artırıb. İsrailin İranın bir neçə şəhərinə endirdiyi zərbələr və İranın buna cavab olaraq həyata keçirdiyi raket hücumları aprel ayında əldə olunmuş atəşkəsin taleyi ilə bağlı ciddi suallar yaradıb. Tehran İsraili atəşkəsi pozmaqda ittiham edir, İsrail isə Livanda davam edən əməliyyatların təhlükəsizlik məqsədi daşıdığını bildirir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfləri dərhal hücumları dayandırmağa çağırsa da, bölgədə vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır. Analitiklər hesab edirlər ki, son hadisələr Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma riskini artırmaqla yanaşı, diplomatik səylərin gələcəyini də sual altında qoyur. Mövcud vəziyyət atəşkəsin formal olaraq qüvvədə qalıb-qalmaması ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib.

2006-cı ilin qışında Tehranın səs-küylü bazarlarında rəqəmsal fotoaparat axtaran iranlı əkiz qardaşlar Həmid və Səid Məhəmmədi qarşılaşdıqları problemə görə sonradan ölkənin ən böyük texnologiya uğurlarından birinin təməlini qoyacaqlarını təsəvvür belə etmirdilər. Həmin dövrdə İran bazarında məhsul keyfiyyəti, zəmanət sistemi və müştəri rəyləri demək olar ki, mövcud deyildi. Aldıqları fotoaparatın təqdim olunan xüsusiyyətlərə uyğun gəlməməsi və yüksək qiymətə satılması qardaşları ənənəvi satış sisteminin problemləri barədə düşünməyə vadar edib.

Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Rza Nəqvi Tehrana səfər edərək ABŞ və İran arasında davam edən münaqişənin sona çatdırılması üçün aparılan danışıqlarda vasitəçilik fəaliyyətinə qoşulub. Naqvi İranın Xarici İşlər naziri Seyid Abbas Əraqçi və digər yüksək səviyyəli rəsmilərlə görüşlər keçirəcək. Səfərin məqsədi Pakistanın diplomatik rolu və regionda sülhün bərpasına töhfəsini təmin etməkdir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Livan prezidenti Cozef Aunun Tehranın ölkənin daxili işlərinə qarışmaması ilə bağlı çağırışına sərt reaksiya verib. Əraqçi sosial şəbəkədə paylaşdığı açıqlamada Aunun bəyanatlarını tənqid edərək bildirib ki, onun fikirlərindən belə çıxır ki, guya Livan ərazilərini işğal edən, əhalini didərgin salan və ölkəni hər gün bombardman edən tərəf İrandır.

Küveyt İranın ölkəyə qarşı həyata keçirdiyi hücumu qətiyyətlə pisləyib. Bəyanatda vurğulanıb ki, bu addım vətəndaşların və ölkədə yaşayan insanların həyatına, eləcə də regionun təhlükəsizliyi və sabitliyinə yönəlmiş birbaşa təhdidlərə tam laqeyd münasibəti nümayiş etdirir.

İran İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ən yüksək inflyasiyaya məruz qalıb. Tehranda yaşayan vətəndaşlar gündəlik ərzaq və ehtiyac məhsullarının qiymətində kəskin artımla üzləşirlər. Bastan bazarında bir kilo düyünün qiyməti bir il ərzində 1,8 milyondan 5 milyon rialadək qalxıb, yemək yağı isə 700,000 rildən 3 milyon riala çatıb. Təqaüdçülər və ailələr yaşayış xərclərini qarşılamaqda ciddi çətinlik çəkirlər. Bu vəziyyət ölkədə sosial rifahın azalmasına və gündəlik həyatın çətinləşməsinə gətirib çıxarır. Artan qiymətlər həm ərzaq, həm enerji, həm də gündəlik tələbat məhsullarına təsir edərək geniş əhali təbəqəsini narahat edir.