Beynəlxalq Enerji Agentliyi strateji neft ehtiyatlarının ikinci dəfə bazara çıxarılmasını hazırda müzakirə etmir. Qurumun rəhbəri Fatih Birol qlobal enerji bazarlarının yaxından izlənildiyini bildirib. BEA mart ayında 400 milyon barel nefti strateji ehtiyatlardan bazara çıxarıb. Bu, agentliyin tarixində ən böyük belə addım olub. Qərar ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinin başlamasından iki həftə sonra qəbul edilmişdi. Fatih Birolun sözlərinə görə, strateji ehtiyatların 80 faizi hələ də qalır. Bu ehtiyatlar mümkün yeni təchizat böhranı zamanı istifadə oluna bilər. Hazırda isə ikinci müdaxilə ilə bağlı müzakirə aparılmır.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi qlobal neft təchizatının bu il sutkada 4,3 milyon barel azalacağını proqnozlaşdırıb. Bu göstərici əvvəlki 3,7 milyon barellik proqnozdan yüksəkdir. Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında vəziyyətin qeyri-müəyyən qalması təchizat gözləntilərinə təsir edib. IEA qlobal neft təchizatının sutkada 102,02 milyon barelə düşəcəyini bildirib. Davam edən müharibənin neft bazarında kəsiri artırdığı qeyd olunub.

ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı 1983-cü ildən sonra ilk dəfə 300 milyon barreldən aşağı düşüb. ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ehtiyatların həcmi 298,7 milyon barrel təşkil edir. Ehtiyatların azalmasına pandemiya dövründə və Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı həyata keçirilən böyük həcmli neft buraxılışları səbəb olub. Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda ABŞ 2026-cı ildə ehtiyatlardan əlavə 172 milyon barrel neft istifadə etməyi planlaşdırır. Strateji ehtiyatın ümumi tutumu 713,5 milyon barrel olsa da, hazırkı səviyyə son onilliklərin ən aşağı göstəricilərindən biridir. ABŞ Energetika Nazirliyi ehtiyatların təhlükəsiz minimum həddinin 70 milyon barrel olduğunu bildirib. Neft ehtiyatlarının azalması enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri artırıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal enerji bazarlarının bərpasına ciddi təhlükə yaratdığını açıqlayıb. IEA xəbərdarlıq edib ki, qarşıdurmanın yenidən alovlanması enerji böhranının uzanmasına və neft təchizatında əlavə problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Agentliyin son hesabatında bildirilib ki, Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik hasilat və ixrac proseslərini pozmağa davam edir. ABŞ və İran arasında müvəqqəti sakitlik diplomatik danışıqlar üçün imkan yaratsa da, hərbi əməliyyatların yenidən başlama ehtimalı qalır. IEA qeyd edib ki, qlobal neft tələbatı bu il 2020-ci ildən sonra ilk dəfə azalma istiqamətindədir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı və regiondakı enerji infrastrukturuna yönələn risklər dünya bazarlarında qiymət dəyişkənliyini artıra bilər. Agentlik enerji bazarlarının sabitləşməsi üçün Yaxın Şərqdə davamlı diplomatik həllin vacibliyini vurğulayıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) Hörmüz boğazından neft axınının qismən bərpa olunmasının qlobal neft bazarına təsir etdiyini açıqlayıb. Hesabatda qeyd olunub ki, artıma baxmayaraq, qlobal neft hasilatı ABŞ-İsrail və İran arasında baş verən müharibədən əvvəlki səviyyədən sutkada təxminən 9 milyon 400 min barel aşağı qalır.

Avropa İttifaqında aviasiya yanacağı ilə bağlı mümkün çatışmazlıq yenidən narahatlıq doğurur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol daha əvvəl Avropanın məhdud yanacaq ehtiyatlarına diqqət çəkmişdi. Hazırda bazarda sabitlik qorunsa da, hava nəqliyyatına yüksək tələbatın ilin ikinci yarısında təchizat problemləri yarada biləcəyi bildirilir. Avropa Komissiyası vəziyyəti yaxından izlədiyini açıqlayıb. Energetika üzrə komissar Dan Yorgensen üzv ölkələrin zərurət yaranacağı təqdirdə milli ehtiyatlardan istifadə edə biləcəyini bildirib. O qeyd edib ki, Komissiya belə bir qərarın həyata keçirilməsində əlaqələndirici rol oynamağa hazırdır. Eyni zamanda, dünya enerji bazarlarında Brent markalı neftin qiymətinin 5 faizdən çox ucuzlaşması diqqət çəkib. Ekspertlər hesab edirlər ki, yanacaq bazarında baş verən dəyişikliklər yaxın aylarda Avropanın hava nəqliyyatı sektoruna birbaşa təsir göstərə bilər.

Fatih Birol İranla bağlı enerji böhranının qlobal elektrikləşməni sürətləndirəcəyini bildirib. O qeyd edib ki, ölkələr enerji strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirir. Məqsəd enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək və qiymət risklərini azaltmaqdır. Birol böhranın elektrikləşməyə əlavə təkan verəcəyini deyib. Qlobal enerji siyasətində dəyişikliklər gözlənilir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi xəbər verir ki, ABŞ-İsrail gərginliyi və Hörmüz boğazının blokadası səbəbindən qlobal kommersiya neft ehtiyatları sürətlə azalır. Strateji ehtiyatların bazara buraxılması gündəlik neft təchizatını artırsa da, tələbat artımı ehtiyatların tükənməsini sürətləndirəcək.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol Yaxın Şərqdəki münaqişənin dünya enerji bazarlarında tarixin ən böyük böhranlarından birini yaratdığını bildirib. O qeyd edib ki, mart ayında əvvəldən yüklənmiş enerji daşımaları həyata keçirilə bilsə də, apreldə yeni yükləmələr demək olar ki, dayanıb.

Qlobal enerji bazarında vəziyyət daha da gərginləşə bilər və yaxın aylarda neft-qaz böhranının dərinləşməsi ehtimalı artır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol Yaxın Şərqdə davam edən müharibə fonunda dünya enerji bazarında vəziyyətin daha da ağırlaşacağı barədə xəbərdarlıq edib.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin keçmiş yüksək rütbəli rəsmisi və müstəqil enerji analitiki Nil Atkinson xəbərdarlıq edib ki, hətta Hörmüz boğazı dərhal açılsa belə, qlobal enerji axınını dərhal bərpa etmək mümkün olmayacaq. Lakin o vurğulayıb ki, mövcud problem təkcə gəmilərin hərəkəti ilə bitmir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol bildirib ki, müharibə nəticəsində gündəlik təxminən 12 milyon barel neft tədarükü itirilib. Birol qeyd edib ki, artıq regionda 40-a yaxın mühüm enerji infrastrukturu zədələnib və bu, qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərir.