Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal enerji bazarlarının bərpasına ciddi təhlükə yaratdığını açıqlayıb. IEA xəbərdarlıq edib ki, qarşıdurmanın yenidən alovlanması enerji böhranının uzanmasına və neft təchizatında əlavə problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Agentliyin son hesabatında bildirilib ki, Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik hasilat və ixrac proseslərini pozmağa davam edir. ABŞ və İran arasında müvəqqəti sakitlik diplomatik danışıqlar üçün imkan yaratsa da, hərbi əməliyyatların yenidən başlama ehtimalı qalır. IEA qeyd edib ki, qlobal neft tələbatı bu il 2020-ci ildən sonra ilk dəfə azalma istiqamətindədir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı və regiondakı enerji infrastrukturuna yönələn risklər dünya bazarlarında qiymət dəyişkənliyini artıra bilər. Agentlik enerji bazarlarının sabitləşməsi üçün Yaxın Şərqdə davamlı diplomatik həllin vacibliyini vurğulayıb.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi (BEA) Hörmüz boğazından neft axınının qismən bərpa olunmasının qlobal neft bazarına təsir etdiyini açıqlayıb. Hesabatda qeyd olunub ki, artıma baxmayaraq, qlobal neft hasilatı ABŞ-İsrail və İran arasında baş verən müharibədən əvvəlki səviyyədən sutkada təxminən 9 milyon 400 min barel aşağı qalır.

Avropa İttifaqında aviasiya yanacağı ilə bağlı mümkün çatışmazlıq yenidən narahatlıq doğurur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol daha əvvəl Avropanın məhdud yanacaq ehtiyatlarına diqqət çəkmişdi. Hazırda bazarda sabitlik qorunsa da, hava nəqliyyatına yüksək tələbatın ilin ikinci yarısında təchizat problemləri yarada biləcəyi bildirilir. Avropa Komissiyası vəziyyəti yaxından izlədiyini açıqlayıb. Energetika üzrə komissar Dan Yorgensen üzv ölkələrin zərurət yaranacağı təqdirdə milli ehtiyatlardan istifadə edə biləcəyini bildirib. O qeyd edib ki, Komissiya belə bir qərarın həyata keçirilməsində əlaqələndirici rol oynamağa hazırdır. Eyni zamanda, dünya enerji bazarlarında Brent markalı neftin qiymətinin 5 faizdən çox ucuzlaşması diqqət çəkib. Ekspertlər hesab edirlər ki, yanacaq bazarında baş verən dəyişikliklər yaxın aylarda Avropanın hava nəqliyyatı sektoruna birbaşa təsir göstərə bilər.

Fatih Birol İranla bağlı enerji böhranının qlobal elektrikləşməni sürətləndirəcəyini bildirib. O qeyd edib ki, ölkələr enerji strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirir. Məqsəd enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək və qiymət risklərini azaltmaqdır. Birol böhranın elektrikləşməyə əlavə təkan verəcəyini deyib. Qlobal enerji siyasətində dəyişikliklər gözlənilir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi xəbər verir ki, ABŞ-İsrail gərginliyi və Hörmüz boğazının blokadası səbəbindən qlobal kommersiya neft ehtiyatları sürətlə azalır. Strateji ehtiyatların bazara buraxılması gündəlik neft təchizatını artırsa da, tələbat artımı ehtiyatların tükənməsini sürətləndirəcək.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol Yaxın Şərqdəki münaqişənin dünya enerji bazarlarında tarixin ən böyük böhranlarından birini yaratdığını bildirib. O qeyd edib ki, mart ayında əvvəldən yüklənmiş enerji daşımaları həyata keçirilə bilsə də, apreldə yeni yükləmələr demək olar ki, dayanıb.

Qlobal enerji bazarında vəziyyət daha da gərginləşə bilər və yaxın aylarda neft-qaz böhranının dərinləşməsi ehtimalı artır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol Yaxın Şərqdə davam edən müharibə fonunda dünya enerji bazarında vəziyyətin daha da ağırlaşacağı barədə xəbərdarlıq edib.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin keçmiş yüksək rütbəli rəsmisi və müstəqil enerji analitiki Nil Atkinson xəbərdarlıq edib ki, hətta Hörmüz boğazı dərhal açılsa belə, qlobal enerji axınını dərhal bərpa etmək mümkün olmayacaq. Lakin o vurğulayıb ki, mövcud problem təkcə gəmilərin hərəkəti ilə bitmir.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol bildirib ki, müharibə nəticəsində gündəlik təxminən 12 milyon barel neft tədarükü itirilib. Birol qeyd edib ki, artıq regionda 40-a yaxın mühüm enerji infrastrukturu zədələnib və bu, qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərir.

“Boğazın bağlı qalması dünya bazarında neft tədarükü zəncirini qıraraq görünməmiş fəsadlara yol açır. Vəziyyət tələb edərsə, bazardakı kəsiri aradan qaldırmaq üçün strateji neft ehtiyatlarından daha böyük həcmdə istifadə edilə bilər. Lakin ehtiyatların sərbəst buraxılması üçün konkret bir qiymət həddi müəyyən edilməyib; bu, tamamilə tədarükün vəziyyətindən asılı olacaq ”-deyə o qeyd edib.

BEA-nın son hesabatına əsasən, Norveçdən Avropanın qalan hissəsinə boru kəməri ilə nəql olunan qaz tədarüklərinin 2024-cü ilki göstəricilərə yaxın olacağı gözlənilir, digər yandan Şimali Afrika və Azərbaycandan idxalın mülayim artım göstərəcəyi proqnozlaşdırılır. Bu əlavə tədarüklər 2026-cı ilin iyul ayında Türkiyə ilə müqavilənin baş çatmasından sonra Rusiya və İrandan boru kəməri qazı idxalının azalmasını qismən kompensasiya edəcək.

2025-ci ildə neftə tələbat artımı 2009-cu ildən bəri ən aşağı səviyyədə olacaq.