Somaliland müdafiə naziri İsrailin bölgədə hərbi baza qurması ilə bağlı iddiaları təkzib edib. O, İsrailin yalnız təhlükəsizlik sahəsində təlimlər apardığını bildirib. Nazir bu barədə yayılan xəbərləri “şayiə” adlandırıb. Məlumata görə, İsrail Somalilandın ordu və polis qüvvələrinin hazırlanmasında iştirak edir. Somaliland prezidenti Abdirahman Məhəmməd Abdullahinin İsrailə səfər etdiyi və Qüdsdə səfirlik açdığı qeyd olunur. İsrailin Somalilandı müstəqil kimi tanıması bölgədə siyasi mübahisə yaradıb. Somali bu addımı suverenliyə qarşı yönəlmiş hərəkət kimi qiymətləndirib. Hadisə regionda diplomatik gərginliyi artırıb.

İşğal olunmuş Şərqi Qüdsdəki Məscid-ül Əqsaya cümə namazı zamanı 65,000-dən çox ibadət edən toplaşıb. On minlərlə Fələstinli səhərdən başlayaraq müqəddəs məkanı dolduraraq namaz qılıb və ibadətini yerinə yetirib. Son üç ildə İsrail Qərb Sahili və Qəzza Zolağından gələn Fələstinlilərin Məscid-ül Əqsaya sərbəst çıxışını məhdudlaşdırıb. Məhdudiyyətlər Fələstinlilərin ibadət və hərəkət azadlığını ciddi şəkildə təsir edir və müqəddəs məkanın girişini gündəlik nəzarət vasitəsinə çevirib. Bu hadisə Fələstinlilərin dini hüquqlarını qorumaq üçün göstərdiyi səyləri və müqəddəs yerlərə bağlılıqlarını nümayiş etdirir. Eyni zamanda, Məscid-ül Əqsaya çıxışın məhdudlaşdırılması regional gərginliyi və diplomatik diqqəti artırır.

İsrailin giriş məhdudiyyətlərini və gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirlərini tətbiq etməsinə baxmayaraq, təxminən 60 min fələstinli Qüdsdə yerləşən Əl-Əqsa məscidində cümə namazını qılıb. İslam Vəqf İdarəsinin məlumatına görə, səhər saatlarından etibarən minlərlə insan məscid kompleksinə axın edib. İsrail qüvvələri isə Köhnə Şəhər və məscid ətrafında əlavə yoxlama məntəqələri quraraq nəzarəti artırıb. Son illərdə dəfələrlə tətbiq olunan məhdudiyyətlərə baxmayaraq, fələstinlilər Əl-Əqsa məscidində ibadət və dini mövcudluğun qorunmasının vacibliyini vurğulayırlar.

Doqquz ölkənin rəhbərləri İsrailin İordan çayının qərb sahilində yerləşən E1 bölgəsində yeni yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi planlarını tənqid edərək bunun beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildiriblər. Birgə bəyanatda İsrail hökumətinə yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsini dayandırmaq, zorakılıq halları ilə bağlı məsuliyyət mexanizmlərini gücləndirmək və ilhaq çağırışlarından imtina etmək çağırışı edilib.

Çox qədim tarixə malik olan Qüds şəhərinin adının çəkildiyi məlum olan ən qədim sənəd eramızdan əvvəl XIX və XVIII əsrlərə aiddir. Bunlar eramızdan əvvəl XI əsrə aid Misir mətnləridir (IDB, II, 843; EJd., IX, 1379). XIV eramızdan əvvəl. 16-cı əsrə aid Tell Amarna hərflərində şəhərin adı Urusalim, Son Assur mətnlərində Urusilimmu və ya Ursalimmu, İbranicə Masoretik mətndə Yruşlm, bəzən də Yruşlym kimi yazılır. Qüds əhdi-Ətiqin aramey mətnlərində Yeruşâlayim Yeruşâlêm kimi tələffüz olunur.

İsrail buldozerləri bu həftə Qüdsün cənub-şərqində yerləşən bir şəhər kənarında onlarla Fələstin dükanını sökərək işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində məskunlaşma yolu layihəsi üçün ərazini təmizləyib. “Peace Now” adlı məskunlaşma əleyhinə qrupun direktoru bildirib ki, İsrail sökülən dükanların yerində yeni yol inşa etməyi planlaşdırır. Bu yol Fələstin hərəkətini yönləndirərək E1 bölgəsinin fələstinlilər üçün bağlanmasına səbəb olacaq.

İsraildə fəaliyyət göstərən “Bimkom” hüquq təşkilatının açıqladığı yeni hesabat Qüds şəhərində fələstinlilərə qarşı tətbiq olunan planlaşdırma siyasətində ciddi ayrı-seçkilik olduğunu ortaya qoyub. Hesabat 2025-ci il ərzində şəhərdə mənzil tikintisi üzrə təsdiqlənən layihələrin bölgüsünü təhlil edərək, fələstinlilərin payının kəskin şəkildə azaldığını göstərir.

Türkiyə, Misir, İordaniya, İndoneziya, Pakistan, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin xarici işlər nazirləri birgə bəyanat yayıblar. Bəyanatda İsrailin Qüdsdə müsəlman və xristian müqəddəs məkanlarının tarixi və hüquqi statusuna qarşı təkrarlanan pozuntuları, xüsusilə İsrail rəsmiləri və məskunlaşanların polis müşayiəti ilə Məscidül-Əqsaya daxil olması və ərazidə İsrail bayrağının qaldırılması qınanıb.

İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir bazar günü səhər saatlarında bir qrup yəhudi köçkünün müşayiəti və İsrail polisinin ciddi mühafizəsi altında Məscidül-Əqsa kompleksinə daxil olub. Bu addım regionda dini gərginliyi artıran növbəti təxribat kimi qiymətləndirilir.

İran dövlət televiziyasının kameraları rejimin geniş şəkildə yaydığı bir mənzərəni qeydə alıb: Məhkəmə Hakimiyyətinin rəhbəri Qulam Hüseyn Möhsüni-Ejei, Tehranda Ramazan ayının son cümə günü keçirilən illik "Qüds günü" yürüşündə (bu il 13 mart 2026-cı ilə təsadüf edib) iştirak edirdi.

Tarix bu gün qlobal siyasi səhnədə yeni dövlət formalarının elan edilməsinə, texnoloji şirkətlərin doğuşuna və Yaxın Şərqdə qanlı hərbi zərbələrə şahidlik edib.

İsrail hakimiyyətinin mübarək Məscidül-Əqsanı bağlaması ikinci ayına daxil olur. Bu müddətdə İsrail tərəfin mövcud vəziyyəti (status-kvo) dəyişmək, yeni faktiki reallıqlar tətbiq etmək, məkanı yəhudiləşdirmək və İslam Vəqfləri İdarəsinin səlahiyyətlərini sıradan çıxarmaq cəhdləri ilə bağlı ciddi xəbərdarlıqlar edilir.