Beynəlxalq münasibətlərin formalaşması əsrlər boyu müharibələr, güc balansının dəyişməsi və yeni siyasi mərkəzlərin yüksəlişi ilə müşayiət olunub. Vestfaliya sülhündən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının yaranmasına qədər hər böyük böhran dünyada yeni qaydaların formalaşmasına səbəb olub.

Görüşün arxasında hansı məqsədlər dayanırdı?

ABŞ Kubaya qarşı yeni sanksiyalar paketi tətbiq edib. Sanksiyalar altı Kuba vətəndaşını, o cümlədən Çində və Rusiyada yaşayan şəxsləri, eləcə də Kubada fəaliyyət göstərən beş təşkilatı əhatə edir. Bundan başqa, əvvəllər sanksiya siyahısına salınmış iki Kuba vətəndaşına qarşı əlavə məhdudiyyətlər tətbiq olunub. ABŞ Maliyyə Nazirliyi sanksiyaların səbəbləri barədə hələlik geniş məlumat verməyib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların davam etdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, Tehran görüş üçün müraciət edib və tərəflər hazırda təmasdadır. Tramp danışıqların müsbət keçdiyini və yaxşı nəticələrin mümkün olduğunu deyib. ABŞ Prezidenti İranın görüş istəməsini Vaşinqtonun hərbi təzyiqi ilə əlaqələndirib. İran isə bu iddialara hələlik rəsmi cavab verməyib. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb. Tərəflər arasında diplomatik proses davam edir.

Ukrayna İranın Xəzər dənizindəki gəmi insidenti ilə bağlı açıqlamalarını tənqid edib. Xarici işlər naziri Andrii Sıbiha Tehranın Rusiyaya silah tədarük etdiyini iddia edib. O, İranın özünü qurban kimi təqdim etməsinin əsassız olduğunu bildirib. Andrey Sibiqa həmçinin İranı Rusiyanın Qara dənizdəki hücumlarından diqqəti yayındırmağa çalışmaqda ittiham edib. Ukrayna bu məsələnin BMT Təhlükəsizlik Şurasının fövqəladə iclasında müzakirə olunacağını açıqlayıb. İran isə Ukraynanı Xəzər dənizində kommersiya gəmisinə hücum etməkdə günahlandırır. Tərəflərin iddiaları müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.

İran Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik olmadığını bəyan edib. Omanın vasitəçiliyi ilə siyasi və texniki danışıqlar davam edir. İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparmadığını bildirir. Oman boğazın regional konsorsium tərəfindən idarə olunmasını təklif edib. Tehran isə boğazın İranın nəzarətində qalmasını və gəmilərdən xidmət haqqı alınmasını dəstəkləyir. Tərəflər irəliləyişdən danışsalar da, İranın əsas mövqeyində dəyişiklik müşahidə olunmur. Danışıqların gələcək nəticələri hələlik qeyri-müəyyəndir.

Fransa İranın Tehrandakı səfirliyinin iki əməkdaşını bir neçə saat saxlamasına etiraz edib. Xarici işlər naziri Jan-Noel Baro hadisəni diplomatik toxunulmazlığın pozulması kimi qiymətləndirib. O, İranın bu addımının nəticələrinin olacağını bildirib. Fransa tərəfi məsələ ilə bağlı Tehrana etirazını çatdırıb. İran hadisə barədə rəsmi açıqlama verməyib. Hadisə iki ölkə arasında münasibətlərin gərgin olduğu bir vaxtda baş verib. Diplomatik toxunulmazlıq məsələsi yeni mübahisəyə səbəb olub.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ABŞ və İran arasında texniki danışıqların 29 və ya 30 iyunda İsveçrədə keçirilə biləcəyini bildirib. O, danışıqların gələn həftə bərpa olunacağını ehtimal etdiyini deyib. Görüşlərin məqsədi tərəflər arasında razılaşmanın texniki detallarının müzakirəsidir. İsveçrə formatı yenidən gündəmə gəlib.

Sergey Lavrov ərəb ölkələrinin İran əleyhinə birləşməsinin “səhv olacağını” bildirib. O, belə ideyaların hazırda gündəmdə olmadığını qeyd edib. Rusiya və İranın bir çox sahədə əməkdaşlıq etdiyi vurğulanıb. Açıqlama Moskvada keçirilən dəyirmi masada verilib.

Donald Tramp Hörmüz boğazında blokadanın olmayacağını və İranın nüvə yoxlamalarına razılaşdığını iddia edib. O, vəsaitlərin ABŞ nəzarətində xüsusi hesablarda saxlanılacağını bildirib. Tramp bu pulların yalnız ərzaq və dərman üçün istifadə olunacağını deyib. İranla danışıqların bu şərtlərlə davam edəcəyi qeyd olunub.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığın davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Rəsmi İsmayıl Bəqai əlaqələrin mövcud prosedurlara uyğun aparılacağını bildirib. O, prosesin parlament və Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının qərarları əsasında tənzimləndiyini qeyd edib. Tehran nüvə fəaliyyəti üzrə öhdəliklərə sadiq olduğunu vurğulayır. Əməkdaşlığın beynəlxalq qaydalara uyğun davam edəcəyi bildirilir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla aparılan danışıqlarda yekun razılaşma üçün “çox yaxşı baza” formalaşdığını bildirib. O, əldə olunan irəliləyişi müsbət qiymətləndirib. Vens diplomatik prosesin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıqlar İsveçrənin Bürqenştok şəhərində aparılıb. Tərəflər arasında yekun saziş üçün əsasın hazırlandığı bildirilir. Prosesin növbəti mərhələsində texniki işlər davam edəcək. Diplomatik müzakirələr diqqətlə izlənilir.