Ağ Ev İranın ABŞ ilə danışıqları davam etdirdiyini və razılaşma əldə etmək istədiyini açıqlayıb. Mətbuat katibi Karolin Livitt Tehranın Vaşinqtonla təmaslarını davam etdirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İran ABŞ ordusunun ağır zərbələrinə məruz qaldığı üçün razılaşmada maraqlıdır. Ağ Ev danışıqların hansı səviyyədə aparıldığı barədə məlumat verməyib. Mümkün razılaşmanın şərtləri də açıqlanmayıb. Bəyanat İran rəsmilərinin danışıqların gündəmdə olmadığına dair əvvəlki açıqlamaları ilə ziddiyyət yaradır. İran tərəfi Ağ Evin iddialarına hələlik cavab verməyib. Tərəflərin mövqeləri arasında fərq qalmaqda davam edir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ABŞ və İran arasında texniki danışıqların 29 və ya 30 iyunda İsveçrədə keçirilə biləcəyini bildirib. O, danışıqların gələn həftə bərpa olunacağını ehtimal etdiyini deyib. Görüşlərin məqsədi tərəflər arasında razılaşmanın texniki detallarının müzakirəsidir. İsveçrə formatı yenidən gündəmə gəlib.

İran üçün sanksiya yumşaldılmasının 50 milyard dollara qədər çata biləcəyi bildirilir. Razılaşma dondurulmuş aktivlərin mərhələli şəkildə açılmasını nəzərdə tutur. ABŞ vəsaitlərin istifadəsinə məhdudiyyətlər qoymağı planlaşdırır. Pulun əsasən humanitar məqsədlərə yönəldilməsi nəzərdə tutulur. Tehran tərəfinin mövqeyi tam açıqlanmayıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ilə telefon danışığında ABŞ–İran razılaşmasını dəstəklədiyini bildirib. O, prosesə qarşı sabotaj cəhdlərinə diqqət çəkib. Ərdoğan Türkiyənin diplomatik prosesə dəstək verməyə hazır olduğunu qeyd edib. Tərəflər regiondakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Ankara razılaşmanın sabitlik üçün vacib olduğunu vurğulayıb.

ABŞ administrasiyası İranla mümkün razılaşmanın tezliklə yekunlaşmasına çalışır. Vaşinqtonun əsas məqsədi razılaşmanın yaxın aylarda həyata keçirilməsidir. ABŞ və İsrail arasında Livandakı son gərginliklə bağlı müzakirələrin aparıldığı bildirilir. Vitse-prezident Cey di Vens İran razılaşmanın şərtlərini yerinə yetirməyincə maliyyə dəstəyinin göstərilməyəcəyini bəyan edib. O, həmçinin İsraili Tramp administrasiyasının diplomatik səylərinə mane olmamağa çağırıb. Vens İsrailin son aylarda ABŞ dəstəyi hesabına müdafiə olunduğunu da xatırladıb. Məlumata görə, Respublikaçılar Partiyası razılaşmanın yaxın 60 gün ərzində başa çatmasını istəyir. Bununla belə, davam edən danışıqlar prosesi məsələnin hələ də açıq qaldığını göstərir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan görüşün təxirə salındığını açıqlayıb. Bildirilib ki, tərəflər arasında danışıqların yaxın günlərdə baş tutması üçün hazırlıqlar davam edir. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, yekun razılaşma anlaşma memorandumunun bəzi müddəalarının icrasından asılıdır. İsveçrə hökuməti də görüşün təxirə salındığını təsdiqləyib. Bununla yanaşı, gələcək danışıqlar üçün hazırlıq işlərinin davam etdiyi vurğulanıb. Görüşün təxirə salınması Livandakı son hərbi gərginlik fonunda baş verib. Son günlər İsrail və Hizbullah arasında qarşıdurmalar yenidən intensivləşib. Bu vəziyyət diplomatik prosesin vaxtına dair qeyri-müəyyənliyi artırıb.

Donald Tramp ABŞ-İran müvəqqəti razılaşması ilə bağlı açıqlama verib. O, danışıqların ABŞ çarəsizliyindən doğmadığını, vəziyyətin çətin tərəfinin İran olduğunu bildirib. Tramp “İran sona çatıb” deyib. O, razılaşmaya uyğun olaraq 60 günlük danışıqlar müddətinin davam edəcəyini vurğulayıb. ABŞ Prezidenti qeyd edib ki, İran bu müddətdə heç bir maliyyə dəstəyi almayacaq. Trampın açıqlaması ABŞ-ın mövqeyini güclü şəkildə ortaya qoyur. Bu bildiriş regionda diplomatik proseslərin davamı üçün əhəmiyyətlidir. Danışıqların nəticəsi İranın davranışından asılı olacaq.

ABŞ və İran arasında ilkin razılaşmadan sonra Hörmüz boğazından 25 ticarət gəmisi keçib. Bu, aprel ayının ortasından bəri ən yüksək gündəlik göstəricidir. Boğazın açılması ticarət və enerji tədarükü üçün əhəmiyyətlidir. Gəmi keçidləri ABXMarine şirkətinin məlumatlarına əsaslanır. Razılaşma Hörmüzdən ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidini təmin edir. Bu, regionda iqtisadi sabitliyə töhfə verir. Analitiklər boğazın açılmasını beynəlxalq ticarət üçün müsbət addım sayır. Sığorta və logistika şirkətləri də bu inkişafdan faydalanacaq.

İranın ali dini lideri Xamenei razılaşma ilə bağlı fərqli mövqeyinin olduğunu bildirib. O, prezidentin verdiyi öhdəlikdən sonra razılaşmaya icazə verdiyini deyib. Xamenei İranın milli maraqlarının qorunmasını əsas şərt kimi göstərib. ABŞ tərəfinin “tamahkarlıq” etməməsi vurğulanıb. Əks halda razılaşmanın qəbul olunmayacağı bildirilib. Razılaşmanın şərtlərə bağlı olduğu qeyd olunub. Bu bəyanat İranın mövqeyini sərtləşdirir. Diplomatik proses hələ də davam edir.

ABŞ İran limanlarına tətbiq olunan blokadanı ləğv edib. CENTCOM dəniz hərəkətinə maneələrin aradan qaldırıldığını açıqlayıb. İran limanlarına giriş-çıxış artıq məhdudlaşdırılmır. ABŞ hərbi gəmiləri bölgədə qalmağa davam edəcək. Məqsəd razılaşmanın icrasına nəzarət etməkdir. Hörmüz boğazında ticarət axınının artacağı gözlənilir. Bu qərar regional dəniz təhlükəsizliyinə təsir edir. ABŞ–İran prosesində yeni mərhələ başlayır.

İran və ABŞ arasında əsas fikir ayrılıqları hələ də qalır. Nüvə proqramı və uran ehtiyatları əsas müzakirə mövzularıdır. Sanksiyaların gələcəyi də həll olunmamış məsələlər sırasındadır. İsveçrədə planlanan prosesdə gecikmə ehtimalı var. Danışıqların növbəti mərhələyə keçəcəyi bildirilir. Tərəflər arasında etimadsızlıq davam edir. Tehran tərəfi ehtiyatlı mövqe tutur. Razılaşma bütün problemləri həll etməyib.

İsrailin BMT-dəki səfiri Danni Danon ABŞ–İran razılaşmasını mənfi qiymətləndirib. O, İranın bu prosesdən güclənərək çıxa biləcəyini deyib. Danon razılaşmanın hələ yekun olmadığını və danışıqların davam etdiyini bildirib.