#razılaşma

Livan Prezidenti Cozef Aun İran və ABŞ arasında əldə olunan razılaşmanı müsbət qiymətləndirib. O, sənəddə Livanın təhlükəsizliyi və sabitliyinə verilən önəmi alqışlayıb. Prezidentin sözlərinə görə, ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Aun hesab edir ki, razılaşma bölgədə sabitliyin möhkəmlənməsinə kömək edə bilər. O, xalqların hüquqlarının qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Livan rəhbəri ölkədə dağıdılmış ərazilərin bərpasını prioritet məsələ adlandırıb. Prezident vətəndaşların normal həyata qayıtmasının vacibliyini qeyd edib. Onun fikrincə, təhlükəsiz mühit Livanın yenidən qurulması üçün əsas şərtdir.

Qətər baş naziri və xarici işlər naziri ABŞ-İran vasitəçilik səylərini Misir xarici işlər naziri ilə müzakirə edib. Hər iki rəsmi danışıqlarda əldə olunan irəliləyişdən məmnunluğunu ifadə edib. Pakistanın razılaşmanın son mətni barədə açıqlaması alqışlanıb. Tərəflər razılaşmanın tezliklə imzalanmasını arzu ediblər. Hər iki tərəf davam edən diplomatik səylərə dəstək verib. Regionda davamlı sülh və sabitlik üçün ümid ifadə edilib. Bu görüş vasitəçilik prosesinə əlavə dəstək göstərir. Diplomatik danışıqların irəliləməsi vurğulanıb.

İsveçrə ABŞ və İran arasında mümkün Memorandum imzalanması üçün ev sahibliyi təklif edib. Bu yalnız tərəflər razılaşarsa mümkün olacaq. İsveçrə Xarici İşlər Nazirliyi AFP agentliyinə açıqlama verib. Nazirlik bildirib ki, prosesə tam şəkildə cəlb olunublar. ABŞ və İranla yaxından əlaqə saxlanılır. İsveçrə Memorandumun imzalanmasını dəstəkləyir. Məqsəd atəşkəsi möhkəmləndirməkdir. Eyni zamanda münaqişənin de-eskalasiya olunmasına yardım edilir.

ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmisi İranla razılaşmaya çox yaxın olduqlarını bildirib. Danışıqlar qrupu tərəfləri yaxşı vəziyyətə gətirib. Hələ yekun xəttə çatılmayıb, lakin proses sürətlə gedir. İran tərəfi sadəcə imza və ya danışıqlar üçün vəsait almayacaq. Razılaşmadakı öhdəlikləri yerinə yetirdikcə iqtisadi faydalar əldə edəcək. Nüvə materialının təhvil verilməsi və proqramın dağıdılması əlavə fayda təmin edəcək. ABŞ rəsmisi İran Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin danışıqlardan razı olduğunu qeyd edib. Razılaşma region üçün mühüm nəticələr doğura bilər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Memorandum üzrə son qərarın daxildə veriləcəyini açıqlayıb. Əlaqədar qurumlar razılaşmanın mətnini yekunlaşdırmaq üçün görüşlər aparırlar. Bəqai mümkün imzalanma vaxtı və yer haqqında şərh verə bilməyib. Son qərar hələ verilmir və daxildə gözlənilir. Memorandumun mətninə dair yayılan spekulyasiyalar təsdiqlənməyib. Diplomatik prosesin detalları ictimaiyyətlə müzakirə edilmir. Lakin xalq bu prosesdən xəbərsiz deyil. Proses region üçün mühüm diplomatik əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ Konqres üzvü Ryan Zinke bildirib ki, ABŞ və İran heç vaxt olmadığı qədər razılaşmaya yaxınlaşdı. İran Xarici İşlər Nazirliyi mətnin əsas hissəsinin demək olar ki, yekunlaşdığını açıqlayıb. Zinke vurğulayıb ki, detalarda çətinliklər hələ qalır. Əsas sual zənginləşdirilmiş uranın yoxlanması ilə bağlıdır. Hər iki tərəf yoxlamanı həyata keçirəcək orqanın kim olacağını müəyyən etməlidir. Konqresmen hesab edir ki, İran haqlı olaraq heç nə imzalamadığını deyib. Tərəflər razılaşmaya yaxın görünür. Yekun razılaşma üçün detallara diqqət yetirilməlidir. Bu proses region üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla mümkün razılaşmanın ABŞ və müttəfiqlərin prioritetlərini təmin etmək üçün qurulduğunu açıqlayıb. İran İslam Respublikası öhdəliklərini yerinə yetirsə, iqtisadi faydalar onlara və regiona çatacaq. Vens vurğulayıb ki, İran sadəcə razılaşmanı imzaladığı üçün vəsait almayacaq. Onlar heç bir nağd pul almayacaq. Razılaşmanın məqsədi regionda davamlı sülh yaratmaqdır. Bu razılaşma regionu yenidən formalaşdırmaq potensialına malikdir. Tramp bu danışıqlardan yaxşı nəticə əldə edəcək. Razılaşma ABŞ-ın və müttəfiqlərin maraqlarını qoruyur.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Memorandumun imzalanmasının heç vaxt bu qədər yaxın olmadığını açıqlayıb. Bu açıqlama Trampın İranı razılaşmanın şərtlərini yaydığı üçün tənqid etməsindən sonra verilib. Əraqçi medianın spekulyasiyadan çəkinməsini tövsiyə edib. Memorandumun yekunlaşdırılması prosesində diqqətli yanaşma vacibdir. İranın yanaşması məsuliyyətli və şəffafdır. Bütün detallar zamanı ictimaiyyətə açıqlanacaq. Bu razılaşma ABŞ-İran münasibətlərinə təsir göstərəcək. Hər iki tərəf danışıqların nəticəsini gözləyir.

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahına malik olmayacağını açıqlayıb. Bu açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla razılaşmanın yaxınlaşdığı siqnalları zamanı verilib. Netanyahu bildirib ki, prezident Trampla bu məsələdə tam razılıq mövcuddur. O, qeyd edib ki, əgər onun fəaliyyəti olmasaydı, İran artıq atom bombalarına malik ola bilərdi. Bu silahlar İsraili məhv etmək məqsədini daşıya bilərdi. Netanyahu vurğulayıb ki, baş nazir olduğu müddətdə bu baş verməyəcək. Bu açıqlama regionda nüvə silahlarının yayılmasının qarşısının alınmasına yönəlir. İsrailin mövqeyi ABŞ ilə strateji razılaşmaya əsaslanır.

ABŞ və İran arasında zərif atəşkəs mövcuddur, lakin aşağı intensivlikli qarşıdurma davam edir. Son günlər tərəflər arasında daha ciddi münaqişələr müşahidə olunub. Danışıqlar hələ də davam edir, amma hər iki tərəf güclü mövqedən razılaşma əldə etməyə çalışır. ABŞ hesab edir ki, təzyiqi artıraraq üstün mövqedən danışıq apara bilər. İran Hörmüz boğazında gəmiçilik blokadası ilə qlobal iqtisadiyyata təzyiq göstərir. Onlar daha yaxşı razılaşma üçün mövqedən geri çəkilmək istəmir. Strategiya bir çox ölkələrdə iqtisadi təsir yaradıb. ABŞ-da inflyasiya son üç ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb.

Hizbullahın rəhbəri Naim Qassem Livan hökumətinin İsraillə apardığı danışıqları “üzr istəyilməz” adlandırıb və atəşkəs razılaşmasını “təslim və məğlubiyyət” kimi qiymətləndirib. Qassemin bu sərt açıqlamaları Livan-İsrail münasibətlərindəki gərginliyi yenidən diqqət mərkəzinə çıxarıb.