#Enerji təhlükəsizliyi

Şimali İraqdakı Xor Mor qaz yatağında hasilat təhlükəsizlik səbəbindən dayandırılıb. Dana Gas şirkəti qərarı bölgədə artan gərginlik və təhlükəsizlik riskləri ilə əlaqələndirib. Hasilatın dayandırılması İraq Kürdüstanında elektrik enerjisi istehsal gücünü təxminən 2 500 meqavat azaldıb. Xor Mor yatağı bölgənin əsas təbii qaz mənbəyi hesab olunur. Eyni vaxtda Ərbil şəhərinə ən azı beş pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum edildiyi bildirilir. Hədəflər arasında hava limanı və ABŞ Baş Konsulluğu da yer alıb. Hadisələrin nəticələri ilə bağlı rəsmi məlumat verilməyib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının qorunması qarşılığında ABŞ-a investisiyaların yatırılmasını dəstəklədiyini bildirib. O, boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ABŞ-ın roluna diqqət çəkib. Tramp daha əvvəl Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş məsələsini gündəmə gətirmişdi. Son açıqlamasında isə Körfəz ölkələrinin ABŞ-a investisiya yatırması ideyasını önə çıxarıb. Hörmüz boğazı enerji daşımaları baxımından dünyanın ən strateji su yollarından biri olaraq qalır.

Donald Tramp Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş tətbiqi ideyasını dəstəkləmədiyini bildirib. O, heç bir ölkənin bu su yolundan istifadə üçün haqq tələb etməməli olduğunu deyib. Tramp daha əvvəl gəmilərə 20 faizlik rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlamışdı. ABŞ Prezidenti sonradan Körfəz ölkələrinin rüsum əvəzinə ABŞ-a böyük investisiyalar yatırmaq istədiyini bildirib. Hörmüz boğazı ilə bağlı müzakirələr enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından davam edir.

Qətər Hörmüz boğazında BƏƏ-yə məxsus iki neft tankerinə edilən hücumu pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq gəmiçilik təhlükəsizliyinə və qlobal enerji təchizatına təhdid kimi qiymətləndirib. Qətər İranı regional təhlükəsizliyi pozan fəaliyyətləri dayandırmağa çağırıb. Nazirlik beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BƏƏ daha əvvəl hücum nəticəsində bir Hindistan vətəndaşının öldüyünü, səkkiz ekipaj üzvünün yaralandığını açıqlayıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik enerji daşımaları və beynəlxalq gəmiçilik üçün risk yaradır. Körfəz ölkələri hadisə ilə bağlı narahatlıqlarını bildirirlər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin Hörmüz boğazının qoruyucusu olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İran bu mövqeyini daim qoruyacaq. Açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tətbiqi barədə bəyanatından sonra verilib. Əraqçi təhlükəsiz keçidi təmin edən tərəfin kompensasiya ala biləcəyini bildirib. Lakin o, 20 faizlik ödənişin yüksək olduğunu və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyac olduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Keçid ödənişləri məsələsi beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Rusiya ilə enerji əməkdaşlığı məsələlərini müzakirə edib. Görüşdə Rusiyanın cənub bölgələrindən İrana elektrik enerjisi ötürülməsi və iki ölkənin elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi planı gündəmə gəlib. İranın elektrik sistemi son ABŞ zərbələri nəticəsində zərər görüb. Dövlət elektrik şirkəti şəbəkənin 2 mindən çox nöqtəsində zədələnmə olduğunu bildirib. Ölkənin elektrik istehsal gücü 4 200 meqavat azalıb. Yay istilərinin də enerji sisteminə əlavə yük yaratdığı qeyd olunub. Tehran enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün Rusiya ilə əməkdaşlığı genişləndirir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamaları ekspertlər tərəfindən “sərt ritorika” kimi qiymətləndirilib. Körfəz Beynəlxalq Forumunun icraçı direktoru Daniya Təfər bu bəyanatların daha çox təzyiq vasitəsi olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, açıqlamaların real addımlara çevrilib-çevrilməyəcəyi məlum deyil. Ekspert Trampın İranın mümkün addımlarına qarşı qarşılıqlı cavab siyasəti yürütməyə çalışdığını deyib. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq ictimaiyyət Hörmüz boğazında hər hansı nəzarət və ödəniş mexanizminə narahatlıqla yanaşır. Hörmüz boğazı beynəlxalq su yolu hesab olunur. Bölgədəki vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında İran gəmilərinə qarşı blokadanın bərpa ediləcəyini açıqlayıb. Lakin ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bu addımı necə həyata keçirəcəyi barədə hələlik dəqiq məlumat yoxdur. ABŞ ordusunun hazırda belə genişmiqyaslı blokada üçün tam hazırlıq vəziyyətində olub-olmadığı məlum deyil. ABŞ qüvvələri son dövrdə kommersiya gəmilərinə təhlükəsizlik məqsədilə müşayiət xidməti göstərib. Hörmüz boğazında mina təhlükəsi əsas narahatlıqlardan biri kimi göstərilir. Yeni blokadanın tətbiqi qlobal enerji daşımalarına təsir edə bilər. Beynəlxalq ictimaiyyət ABŞ-ın növbəti addımlarını izləyir.

İran ABŞ-ı Hörmüz boğazına müdaxilə etməklə qlobal enerji təchizatını təhlükəyə atmaqda ittiham edib. İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahının sözçüsü İbrahim Zülfüqari Tehranın boğaza nəzarət etdiyini bildirib. O, bəzi region ölkələrinin ABŞ-la əməkdaşlığının münaqişənin yayılma riskini artırdığını qeyd edib. Hörmüz boğazı dünya neft və qaz daşımaları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında narahatlıq yaradır. ABŞ və İran arasında strateji su yolu ilə bağlı qarşıdurma davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət vəziyyəti diqqətlə izləyir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ilə bağlı açıqlama verib. O, ABŞ-ın bu strateji su yolunun qorunmasında əsas rol oynaya biləcəyini bildirib. Tramp bu fəaliyyətə görə digər ölkələrdən maliyyə ödənişi alınmalı olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün böyük məsrəflər çəkir. Son günlər ABŞ və İran qüvvələri arasında Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik artıb. Bu su yolu qlobal enerji daşımaları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Çin Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz gəmiçilik rejiminin bərpa edilməsinin vacibliyini bildirib. Pekin bu su yolunun beynəlxalq naviqasiya üçün əhəmiyyətli olduğunu qeyd edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyi tərəfləri məsələni düzgün şəkildə həll etməyə çağırıb. Açıqlama ABŞ və İran arasında bölgədə artan gərginlik fonunda verilib. İran daha əvvəl boğazdan keçən gəmilər üçün yeni ödənişlərin tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Pekin və digər dost ölkələr üçün xüsusi yanaşmanın olacağı bildirilib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün mühüm marşrut olduğundan burada baş verən dəyişikliklər dünya bazarlarına təsir göstərə bilər.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ-İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal neft bazarına təsir göstərə biləcəyini açıqlayıb. Agentlik daha əvvəl 2027-ci ildə neft bazarında ciddi artıqlıq olacağını proqnozlaşdırırdı, lakin yeni eskalasiya bu gözləntiləri dəyişə bilər. IEA hesab edir ki, Yaxın Şərqdə davam edən qeyri-sabitlik enerji təchizatına əlavə risklər yaradır. Hörmüz boğazında təhlükəsizlik problemləri neft daşımaları və qiymətlər üçün əsas narahatlıq mənbəyi olaraq qalır. Təşkilat vəziyyətin inkişafından asılı olaraq bazar proqnozlarını yeniləyə biləcəyini bildirib.