BMT-nin nüvə nəzarəti orqanının rəhbəri Rafael Qrossi bazar ertəsi günü bildirib ki, rəhbərlik etdiyi agentlik ABŞ və İsrailin hərbi zərbələri zamanı İranın nüvə obyektlərinin zədələnməsi və ya vurulmasına dair heç bir göstəricinin olmadığı barədə qiymətləndirməsini qüvvədə saxlayır. Qeyd edək ki, İranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyindəki (BAEA) səfiri bazar ertəsi günü səhər saatlarında Nətənzdəki nüvə müəssisəsinin hücuma məruz qaldığını açıqlamışdı. Lakin mətbuat konfransında çıxış edən Qrossi vurğulayıb ki, agentlik indiyədək İsrail və ABŞ-ın iyun ayında İranın nüvə poliqonlarına etdiyi hücumlarla müqayisə oluna biləcək hər hansı bir hal müşahidə etməyib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi nüvə məsələsinin həlli üçün ABŞ ilə qarşılıqlı hörmətə əsaslanan danışıqlara hazır olduqlarını bildirib. Əraqçi bu barədə “Al Jazeera” telekanalına verdiyi müsahibədə danışıb. O, iyun ayında İsrail və ABŞ tərəfindən İranın nüvə obyektlərinə endirilən zərbələrdən sonra ABŞ prezidenti Donald Trampa “sülh yolu ilə həll üçün güclü diplomatiya” çağırışı etdiyini qeyd edib. Nazir bildirib ki, tərəflər bir-birinin hüquqlarına hörmətlə yanaşarsa və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan razılaşmaya hazır olarsa, nüvə məsələsinin dinc yolla həlli mümkündür.

ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliya “nüvə ilə işləyən sualtı gəmi alyansı” kimi tanınan AUKUS ortaq təhlükəsizlik sazişi üzrə işləri sürətləndirməyə qərar verib. ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Hegsət, Böyük Britaniyanın müdafiə naziri Con Hili və Avstraliya baş nazir müavini və müdafiə naziri Rişard Marls ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda görüşüblər və görüş barədə ortaq açıqlama verilib. Açıqlamaya görə, görüşdə AUKUS sazişinə sadiqliklərini təsdiqləyən nazirlər əməkdaşlığın uzunmüddətli uğur qazanması üçün prosesin sürətləndirilməsi və qısa müddətli hərbi hədəflərə fokuslanmaq barədə razılığa gəliblər.

Cənubi Koreya Dövlət Başçısı Li Cae Myonq, ölkəsində istifadə olunmuş nüvə yanacağının yenidən işlənməsi və ya uran zənginləşdirmə fəaliyyəti üçün ortaq müəssisə yaradılması barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə razılığa gəldiklərini bildirib. Cənubi Koreyada nəşr olunan The Chosun Daily qəzetinin məlumatına görə, Li, paytaxt Seulda təşkil edilən mətbuat konfransında, ölkəsinin nüvə sahəsində atdığı addımlar barədə danışıb. Li, Trampın istifadə olunmuş nüvə yanacağının yenidən işlənməsi və ya uran zənginləşdirmə fəaliyyətlərinin Cənubi Koreyada həyata keçirilməsini və bunun üçün iki ölkə arasında 50-50 ortaq müəssisə yaradılmasını təklif etdiyini bildirib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bir daha bəyan edib ki, İranın nüvə proqramı yalnız dinc məqsədlərlə həyata keçirilir və ölkənin daxili ehtiyaclarını ödəməyə yönəlib. O, İslam Respublikasının heç vaxt nüvə silahı əldə etməyə çalışmadığını vurğulayıb. Bu açıqlamaları Pezeşkian çərşənbə axşamı Avstriyanın Tehrandakı yeni səfiri Fridrix Ştiftin etimadnamələrinin qəbul mərasimində səsləndirilib.

İran, Çin və Rusiya səfirləri Vyanada Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (IAEA) İdarə Heyətinin növbəti sessiyasına hazırlıq məqsədilə üçtərəfli görüş keçirib və mövqelərini uyğunlaşdırıblar. Rusiyanın beynəlxalq təşkilatlar üzrə daimi nümayəndəsi Mikhail Ulyanov çərşənbə axşamı gecəsi Telegram hesabında paylaşıb. “Bu gün Çin, İran və Rusiya İran nüvə məsələsi ilə bağlı ənənəvi üçtərəfli məsləhətləşmələrin növbəti raundunu keçirib.” - deyə paylaşımda qeyd edilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə apardığı telefon danışığında nüvə silahları mövzusunun gündəmə gəldiyini bildirib. Ağ Evdə açıqlama verən Tramp deyib ki, Putin söhbət zamanı nüvə gərginliyinin azaldılması barədə danışıb. “Prezident Putin telefon danışığında mənə nüvə silahları ilə bağlı gərginliyin azaldılmasından bəhs etdi. Mənim üçün bu, problem deyil. Əksinə, bunun yaxşı və uyğun bir addım olduğunu düşünürəm,” – deyə Tramp bildirib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ümid edir ki, sanksiyaların tətbiqi dondurulsun. Bu onun bazar günü BMT-nin baş katibinə ünvanladığı məktubda aydın görünürdü. Məktubda o, “sanksiya mexanizmlərinin, o cümlədən sanksiyalar komitəsi və ekspertlər heyətinin yenidən işə salınmasının qarşısını almağa” çağırırdı. Lakin cavab tez gəldi: Avropa İttifaqının rəhbərliyi bazar ertəsi bəyanat yayaraq bildirdi ki, “İranın nüvə sazişinə əməl etməməyə davam etməsinə cavab olaraq bu gün (bazar ertəsi) ona qarşı sanksiyaları yenidən tətbiq etdi”. İttifaq həmçinin bir daha təsdiqlədi ki, “diplomatik danışıqlar üçün qapı hələ də açıqdır”.

Onların nüvə proqramı, uranın zənginləşdirilməsi və insan haqları kimi bəhanələrlə irəli sürdüyü ittihamların heç bir əsası yoxdur. Əslində onları narahat edən əsas məsələ, İranda elmin, texnologiyanın, humanitar və dini sahələrin güclənməsi və bu sahələrdə yeni yanaşmaların ön plana çıxmasıdır

İran parlamenti, BMT Təhlükəsizlik Şurasının İrana qarşı sanksiyaların bərpasını nəzərdə tutan “snapback” mexanizmini işə salacağı təqdirdə, ölkənin Nüvə Silahlarının Yayılmamasına dair Sazişdən (NPT) çıxmasını 24 saat ərzində təsdiqləməyə hazırdır.

İran, cümə günü İstanbulda Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya ilə nüvə proqramı barədə yeni danışıqlara başlayacaq. Bu, ABŞ-ın iyun ayında İsrail və İran arasında davam edən müharibə fonunda İranın nüvə obyektlərinə hücumundan sonra keçiriləcək ilk görüş olacaq.

İran rəsmiləri ilə “Avropa üçlüyü” (Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa) arasında Tehranın nüvə proqramı ətrafındakı vəziyyətin nizamlanması ilə bağlı danışıqlar gələn həftə keçirilə bilər.