İran sentyabrın sonuna qədər 95 milyon kubmetr təbii qaz hasilatını bərpa etməyi planlaşdırır. Neft naziri Möhsün Paknejad enerji infrastrukturunun bərpası işlərinin davam etdiyini bildirib. İranın açıqlamasına görə, zədələnmiş obyektlərin təmirindən sonra qaz istehsalının bir hissəsi yenidən sistemə qaytarılacaq. Daha əvvəl Tehran yaxın aylarda 100 milyon kubmetr gündəlik hasilat gücünü bərpa etməyi planlaşdırdığını açıqlamışdı. Qarşıdurma zamanı enerji obyektlərinə edilən hücumlar nəticəsində İranın gündəlik 230 milyon kubmetr qaz hasilatı imkanının itirildiyi bildirilib. Tehran enerji infrastrukturunun bərpasını prioritet məsələ kimi qiymətləndirir. Qaz hasilatının bərpası ölkənin daxili enerji təminatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
#Enerji infrastrukturu
Küveyt İran tərəfindən enerji və su infrastrukturuna yeni hücumlar edildiyini açıqlayıb. Hücumların elektrik və duzsuzlaşdırma qurğularına ziyan vurduğu bildirilib. Küveytin məlumatına görə, bu, son dörd gün ərzində baş verən ardıcıl hücumların davamıdır. Bir neçə obyektdə yanğınlar qeydə alınıb və yanğınlar nəzarət altına alınıb. Hazırda dəymiş ziyanın qiymətləndirilməsi və bərpa işləri aparılır. Enerji və su infrastrukturu regionda artan qarşıdurmanın əsas hədəflərindən birinə çevrilib. Küveyt təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirib.
İran rəsmisi ABŞ-ın son 10 gündə Xuzistan vilayətində 95 məntəqəyə zərbə endirdiyini bildirib. Hücumların 12 rayonu əhatə etdiyi qeyd olunub. İranın məlumatına görə, zərbələr nəticəsində azı səkkiz mülki şəxs həyatını itirib. Xuzistan ölkənin əsas enerji mərkəzlərindən biri hesab olunur. Yaralıların sayı və dağıntının həcmi barədə dəqiq məlumat verilməyib. ABŞ bu iddialara hələlik münasibət açıqlamayıb. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. Regionda hərbi gərginlik artmaqda davam edir.
İran Energetika Nazirliyi vətəndaşları elektrik enerjisinə qənaət etməyə çağırıb. Nazirlik bunu ölkənin cənubunda enerji infrastrukturuna endirilən ABŞ hücumları və yüksək hava temperaturu ilə əlaqələndirib. Bildirilib ki, elektrik şəbəkəsi əlavə yüklənmə ilə üzləşib. Vətəndaşlara enerji istehlakını azaltmaq tövsiyə olunub. Nazirlik hücumların konkret hansı enerji obyektlərini hədəf aldığını açıqlamayıb. Elektrik stansiyaları, ötürücü xətlər və ya digər avadanlıqlarla bağlı detallara yer verilməyib. ABŞ tərəfi İranın bu açıqlamalarını hələlik şərh etməyib. Hadisə ilə bağlı müstəqil təsdiqləyici məlumat da açıqlanmayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hücumların yeni mərhələdə genişləndirilə biləcəyini bildirib. O, elektrik enerjisi obyektlərinin, körpülərin və digər mühüm infrastrukturun mümkün hədəflər sırasında ola biləcəyini deyib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Böyük Tunb adasında qanadlı raket anbarlarını və buraxılış məntəqələrini vurduğunu açıqlayıb. Hücumlarda insan tələfatının qeydə alınmadığı bildirilib. Vaşinqton əməliyyatların İranın Hörmüz boğazındakı hərbi imkanlarını zəiflətməyə yönəldiyini iddia edir. Son zərbələr İrandakı hərbi obyektlərə qarşı ardıcıl dördüncü gecə keçirilən əməliyyatların davamı olub. Trampın açıqlamaları hava hücumlarının qarşıdakı günlərdə daha da genişlənə biləcəyinə işarə edir. Mülki infrastrukturun hədəfə alınması isə beynəlxalq hüquqla bağlı ciddi suallar yarada bilər.
ABŞ İranın Xuzistan vilayətində yerləşən Abadan və Məhşəhr şəhərlərinə zərbələr endirib. Hücumlar İraq və Küveyt sərhədlərinə yaxın ərazilərdə həyata keçirilib. İran rəsmiləri zərbələrin baş verdiyini açıqlayıb. Abadan şəhərində Yaxın Şərqin ən qədim neft emalı zavodlarından biri yerləşir. Məhşəhr isə mühüm liman şəhəri hesab olunur. Hücumların ABŞ-İran qarşıdurması çərçivəsində həyata keçirildiyi bildirilir. Bölgədəki gərginlik enerji infrastrukturu və ticarət yolları ilə bağlı narahatlıqları artırır.
Rusiyanın dövlət nüvə enerjisi şirkəti olan “Rosatom”un baş direktoru Aleksey Lixaçov bildirib ki, Avropanın ən böyük atom elektrik stansiyası hesab olunan Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyətinin bərpası yaxın perspektivdə mümkün ola bilər.
İraq baş naziri Əli əl-Zeydi kürd bölgəsində fəaliyyət göstərən neft şirkətlərinə əməliyyatlarını bərpa etməyi əmr edib. Bəzi şirkətlər dron hücumları səbəbindən neft və qaz istehsalını dayandırmışdı. Bu istehsal kəsintiləri Yaxın Şərqdə neft təchizatında İranın Hörmüz Boğazını bağlaması və ABŞ-ın İran blokadası sonrası yaranan narahatlığı daha da artırıb. Nazirliyin açıqlamasına görə, əməliyyatların bərpası bölgədə enerji sabitliyini qorumaq üçün vacibdir.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin rəhbəri Rafael Grossi Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki Barakah AES-ə edilən dron hücumu ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasına brifinq verəcək; hücum nəticəsində generator yanıb, dronların İraqdan gəldiyi bildirilir.
Qlobal enerji bazarında vəziyyət daha da gərginləşə bilər və yaxın aylarda neft-qaz böhranının dərinləşməsi ehtimalı artır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol Yaxın Şərqdə davam edən müharibə fonunda dünya enerji bazarında vəziyyətin daha da ağırlaşacağı barədə xəbərdarlıq edib.
Şirkət 2025-ci ilin sonuna qədər 100 metr dərinlikdə üç nəfərin yaşaya biləcəyi “Vanguard” kapsulunu sınaqdan keçirməyi planlaşdırır. Daha inkişaf etmiş “Sentinel” isə 2027-ci ildə istifadəyə veriləcək və 200 metr dərinlikdə altı nəfərin 28 gün qalmasına imkan yaradacaq.
Çin Dövlət Başçısı Si Cinpin, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının çoxtərəflilik prinsipi ilə və beynəlxalq bərabərlik və ədalətin tərəfində duraraq, hegemonçuluğa və güc siyasətinə qarşı təsirli bir gücə çevrildiyini söylədi. Si Cinpin, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Çinin Tiencin şəhərində keçirilən 25-ci Dövlət Başçıları Şurasının Toplantısının açılışında çıxış edib. Təşkilatın yaradıldığı gündən bəri çoxtərəflilik prinsipi ilə hərəkət etdiyini, geniş məsləhətləşməyə və faydaların paylaşılmasına əsaslanan bir qlobal idarəetmə anlayışı ortaya qoyduğunu bildirən Si "ŞƏT, beynəlxalq bərabərlik və ədalətin tərəfində dayanaraq, sivilizasiyaların əhatəliliyini və bir-birindən öyrənməsini müdafiə edərək, hegemonçuluğa və güc siyasətinə qarşı təsirli bir gücə çevrildi." - deyə qeyd edib.