OECD tərəfindən yayımlanan yeni hesabata görə, psixi sağlamlıq böhranı Avropada həm ictimai sağlamlıq, həm də iqtisadiyyat üçün əsas problemlərdən biri olaraq qalır. Hesabata əsasən, zəif psixi sağlamlığın Avropa iqtisadiyyatlarına illik dəyəri təxminən 76 milyard avro təşkil edir. Bu rəqəm ümumi səhiyyə xərclərinin təxminən 6 faizinə bərabərdir.
#Psixi sağlamlıq
Neurology dərgisində dərc olunan yeni araşdırmaya görə, üç aydan çox müddətdə hər həftə ən azı üç dəfə yuxuya getməkdə çətinlik çəkən şəxslərdə demensiya və ya yüngül idrak pozğunluqlarının inkişaf riski normal yuxu rejiminə malik insanlara nisbətən 40 faiz daha yüksəkdir.
Akdeniz Universiteti Tibb Fakültəsinin dosenti Dr. Əli Ərdoğan, insanların zamanla səhər yuxudan oyanmaq üçün qurulan saat siqnalının monoton səsinə alışdığını və bunun oyanma çətinliyinə səbəb olduğunu açıqlayıb. Dr. Ərdoğan bildirib ki, beyin daimi eyni stimula məruz qaldıqda buna reaksiya verməyi dayandırır. “Zəngli saat çalır, lakin insan oyanmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi beynin monoton səslərə laqeyd qalmasıdır,” – deyə o qeyd edib. Dr. Ərdoğan gündəlik həyatın rutinlərdən ibarət olmasının həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri olduğunu vurğulayıb. O, məktəbə və ya işə getmək kimi öhdəliklərin vacib olduğunu, lakin yalnız rutinin psixi sağlamlıq üçün yetərli olmadığını bildirib. “Monotonluq artdıqda psixi sağlamlıq problemləri ortaya çıxa bilər. Buna görə kiçik dəyişikliklər etmək çox vacibdir,” – deyə Ərdoğan əlavə edib.
Yeni elmi araşdırmaya görə, başqalarına mütəmadi şəkildə yardım edən orta yaş və yaşlı insanlar, bunu etməyənlərlə müqayisədə daha yavaş zehni (bilişsel) geriləmə yaşayır. Nəticələr beynin sağlam qalması üçün sosial fəaliyyətlərin mühüm rol oynadığını ortaya qoyub.
Yeni araşdırmalar göstərir ki, yaxınını itirən və uzun müddət dərin kədər yaşayan insanların ölmə ehtimalı daha yüksəkdir. Danimarkalı tədqiqatçılar yaslı şəxslər üçün beş fərqli "kədər trayektoriyası" müəyyən edib və ən çox zərər görənlərin 10 il ərzində ölüm riskinin digər qruplara nisbətən 88% daha çox olduğunu ortaya qoyublar.
Yeni elmi araşdırma göstərib ki, uzun müddət intensiv yas tutan şəxslər sevdiklərinin ölümündən sonrakı on il ərzində daha yüksək ölüm riski ilə üz-üzə qalır.
Yürüş vərdişinin sağlamlığa təsiri ilə bağlı aparılan yeni tədqiqat, gündə cəmi 7 min addım atmağın demans, ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng və tip 2 şəkərli diabet kimi bir sıra ciddi xəstəliklərin riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını ortaya qoyub.
İngiltərə hökuməti, 16 yaşadək uşaqları ekran asılılığından və zərərli onlayn məzmunlardan qorumaq məqsədilə sosial media istifadəsinə gündəlik iki saatlıq limit və gecə istifadəsinə məhdudiyyət tətbiq etməyi planlaşdırır.
İqlim dəyişikliyinin psixoloji təsirləri gündən-günə daha çox diqqət çəkməyə başlayıb. Psixoloqlar və ekoloji mütəxəssislər xüsusilə gənclər arasında artan narahatlıq, qorxu, kədər və ümidsizlik hisslərinin onların psixi sağlamlığına mənfi təsir etdiyini bildirirlər.