ABŞ Müdafiə Nazirliyi raketdən müdafiə vasitələrinin istehsalını artırmaq üçün “Boing” və “RTX” şirkətləri ilə çərçivə sazişləri bağlayıb. Sazişlər “SM-3 Blok 2A” və “SM-3 Blok 1B” raket əleyhinə vasitələr üçün hissələrin istehsalının artırılmasını nəzərdə tutur. Bu vasitələr gəmilərdən buraxılır və “Aegis” ballistik raketlərdən müdafiə sisteminin əsas elementlərindən hesab olunur. Qərar Pentaqonun ABŞ müdafiə sənayesinə silah istehsalını sürətləndirmək çağırışından sonra qəbul edilib. İranla uzunmüddətli müharibə fonunda ABŞ-ın sursat ehtiyatlarının vəziyyəti diqqət mərkəzinə düşüb. Bəzi hücum və müdafiə təyinatlı silahların ehtiyatlarının təhlükəli dərəcədə azaldığı barədə məlumatlar yayılıb. Ağ Ev isə ABŞ ordusunda sursat çatışmazlığı yarandığını inkar edib. Yeni sazişlərin məqsədi ABŞ-ın raketdən müdafiə imkanlarını və silah istehsalı gücünü artırmaqdır.
Digər Dövlətlər
İranın Konstitusiyaya Nəzarət Şurasının və Ekspertlər Məclisinin üzvü Əhməd Xatəmi ABŞ-ın İranın raket imkanlarını məhv edə bilmədiyini bildirib. O, Vaşinqtonun bu məqsədlə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların uğursuz olduğunu deyib. Xatəminin sözlərinə görə, bu nəticə ABŞ üçün ciddi siyasi və hərbi uğursuzluqdur. O, ABŞ-ın İranı “Daş dövrünə qaytarmaq” istədiyini iddia edib. İranlı din xadimi ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə hücumlarına baxmayaraq, ölkənin nüvə imkanlarının qorunduğunu bildirib. Xatəmi İranın nüvə imkanlarının ölkə alimlərinə və nüvə sahəsində əldə edilmiş biliklərə əsaslandığını vurğulayıb. Onun açıqlaması Tehran rəhbərliyinin ölkənin hərbi və nüvə potensialının qorunduğu barədə mövqeyini əks etdirir.
Fransa İsrail hakimiyyətini İordan çayının qərb sahilindəki Qusra kəndində fələstinlilərin evlərini ələ keçirən İsrailli köçkünləri həbs etməyə çağırıb. Paris həmin şəxslərin törətdikləri əməllərə görə məsuliyyətə cəlb edilməsini də tələb edib. Fransa Xarici İşlər Nazirliyi fələstinli mülki şəxslərə qarşı zorakılıq hallarını kəskin şəkildə pisləyib. Fransa İsrail hakimiyyətindən fələstinli mülki şəxslərin müdafiəsini təmin etməyi istəyib. Qusra kəndində bir neçə fələstinli evinin İsrailli köçkünlər tərəfindən ələ keçirildiyi bildirilib. Hadisə İordan çayının qərb sahilində gərginliyin artdığı bir vaxtda baş verib. Beynəlxalq hüquqa əsasən, İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilindəki yaşayış məntəqələri qanunsuz hesab olunur.
İsrailli silahlı köçkünün Beyt-Sahur yaxınlığında fələstinli və israilli fəallara silahla hədə yönəltdiyi görüntülənib. Hadisə İordan çayının qərb sahilində fələstinlilərə məxsus xüsusi mülkiyyətdə olan torpaqda baş verib. Təxminən 100 fəal torpaq sahibləri ilə birlikdə əraziyə gedərək köçkünlərin tərk edilmiş binanı ələ keçirməsinə etiraz edib. Fəallar binadakı İsrail bayraqlarını götürərək onların yerinə Fələstin bayraqları asdıqdan sonra atəş açılıb. Görüntülərdə bir silahlı köçkünün əvvəlcə havaya, daha sonra isə fəalların istiqamətinə silah tuşlatdığı görünür. İsrail hərbçiləri hadisə yerinə gəldikdən sonra ərazini qapalı hərbi zona elan edib, lakin köçkünləri ərazidən çıxarmayıb. Fələstinli torpaq sahibləri və fəalların ərazini tərk etməsi tələb olunub. Hadisə bölgədə köçkünlərin fələstinlilərə məxsus torpaqlara müdaxiləsi ilə bağlı gərginliyin davam etdiyini göstərir.
ABŞ İran limanlarına qarşı qeyri-müəyyən müddətli dəniz blokadası tətbiq edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Vaşinqton bu addımı İranı iqtisadi baxımdan daha da təcrid etmək üçün yeni tədbirlərlə birlikdə nəzərdən keçirir. ABŞ və İran arasında atəşkəs danışıqlarında hələ də razılıq əldə olunmayıb. Eyni zamanda, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp boğaza tam nəzarət etdiklərini bildirsə də, bu həftə boğazdan yalnız az sayda gəmi keçə bilib. ABŞ daxilində “Abraham Linkoln” aviadaşıyıcı gəmisində ağır xidmət şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar da artıb. Konqres üzvləri gəmidə təminat, su, təhlükəsizlik və hərbi qulluqçuların psixoloji vəziyyəti ilə bağlı məlumatlardan sonra açıqlama tələb ediblər. Bu amillər ABŞ-ın İran ətrafında uzunmüddətli dəniz blokadasını davam etdirmək imkanları ilə bağlı suallar yaradıb.
Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Mixail Ulyanov ABŞ-ın Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığı ilə bağlı çağırışlarını tənqid edib. O, Vaşinqtonun boğazda sərbəst gəmiçilik tələb etməsini ziddiyyətli yanaşma kimi qiymətləndirib. Ulyanovun fikrincə, Hörmüzdə gəmiçilik azadlığının pozulmasına ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatları səbəb olub. Rusiya nümayəndəsi ABŞ-ın yaranmış vəziyyətin nəticələrini müharibəni davam etdirməklə aradan qaldırmağa çalışdığını bildirib. O, Vaşinqtonun siyasətini strateji səhvin davamı kimi qiymətləndirib. Hörmüz boğazında gərginliyin artması beynəlxalq gəmiçilik və enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rusiya ABŞ-ın İran siyasətini və Hörmüz məsələsinə yanaşmasını tənqid edən mövqeyini davam etdirir.
İran Hörmüzqan əyaləti üzərində ABŞ-a məxsus MQ-9 pilotsuz uçuş aparatını vurduğunu açıqlayıb. İran dövlət televiziyası aparatın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun yeni qabaqcıl hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən məhv edildiyini bildirib. İran tərəfi sistemin ölkənin vahid hava hücumundan müdafiə şəbəkəsinin nəzarəti altında fəaliyyət göstərdiyini açıqlayıb. MQ-9 “Reaper” ABŞ ordusunun əsas kəşfiyyat, müşahidə və zərbə vasitələrindən biridir. İranın açıqlaması ABŞ-ın bu tip aparatlarının müharibədə artan itkiləri barədə məlumatların yayıldığı bir vaxta təsadüf edir. “Vaşinqton Post” ABŞ-ın müharibənin başlanmasından bəri azı 45 MQ-9 aparatı itirdiyini yazıb. Hadisənin Hörmüz boğazı ətrafında İran və ABŞ arasında artan hərbi gərginlik fonunda baş verdiyi bildirilir. ABŞ tərəfinin aparatın vurulması ilə bağlı təqdim olunan məlumatlarda rəsmi mövqeyi yer almayıb.
İran benzinin qiymətinin artırılması ilə bağlı qərarın tətbiqini dayandırıb. Qərarın ölkədə iqtisadi təzyiqlərin artdığı bir vaxtda qəbul edildiyi bildirilir. Parlament sədrinin müşaviri Məhəmməd-Səid Əhədian hökumətin üç hakimiyyət qolunun rəhbərlərinin benzinin qiymətinin artırılmaması barədə razılığa gəldiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, qiymət artımını nəzərdə tutmayan alternativ təkliflərə baxılır. Əhədian hökumət rəsmilərini əhali arasında yanacağın bahalaşacağı ilə bağlı narahatlıq yaradacaq addımlardan çəkinməyə çağırıb. İran iqtisadiyyatının ABŞ sanksiyaları və dəniz blokadasının yaratdığı təzyiqlərlə üzləşdiyi bildirilir. Benzinin qiymətinin artırılmaması qərarı əhali üçün əlavə iqtisadi yükün yaranmasının qarşısını almağa yönəlib. Bununla belə, hökumətin yanacaq siyasətində gələcək dəyişiklik ehtimalı tam aradan qalxmayıb.
İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı fikir ayrılığı 60 günlük anlaşma memorandumunun müddətinin başa çatmasına az vaxt qalmış daha da kəskinləşib. İyunun 17-də əldə olunan razılaşma İranın boğazı açıq saxlamasını nəzərdə tuturdu. Lakin tərəflər gəmilərin keçidinə nəzarət və istifadə ediləcək marşrutlarla bağlı razılığa gələ bilməyib. İran heç bir gəminin öz icazəsi olmadan boğazdan keçə bilməyəcəyini bildirir. ABŞ isə dəniz nəqliyyatının normal şəkildə davam etdiyini iddia edir. Vaşinqton Tehran üzərində hərbi və iqtisadi təzyiqi davam etdirir. İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar əvəzinə Omanla boğazın idarə olunmasına dair yeni mexanizm müzakirə edir. Pakistanın vasitəçilik səyləri də sürətlənib və İran-Oman razılaşması böhranın həlli üçün yeni imkan yarada bilər.
İranın Türkiyə ilə sərhədində yerləşən Razi gömrük məntəqəsindən ixrac ilin ilk dörd ayında təxminən 300 faiz artıb. Hesabat dövründə bu sərhəddən 217 milyon dollar dəyərində 440 min ton yük ixrac edilib. Razi sərhədi İranı Avropa ilə birləşdirən yeganə dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsi hesab olunur. Dörd ay ərzində sərhəddən 8 975 yük vaqonu keçib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 205 faiz artım deməkdir. Sərhəd məntəqəsində gömrük gəlirləri də təxminən 800 faiz yüksəlib. Bu müddətdə 652 milyard rialdan çox gömrük gəliri toplanıb. Məlumatlar İran-Türkiyə arasında dəmir yolu ilə yükdaşımaların əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu Britaniyanı istehzalı şəkildə «Britaniya İslam Respublikası» adlandırıb. Netanyahu bu fikirləri İsrail Ordusunun radiosunun podkastında yayımlanan geniş müsahibəsi zamanı səsləndirib. O, Britaniyanın keçmiş baş naziri Uinston Çörçillin ailəsi ilə bağlı xatirələrini bölüşərək ölkənin İsrailə münasibətinin dəyişdiyini bildirib.
Avropa İttifaqı ölkələri və Böyük Britaniya enerji ehtiyatlarının azalması və qarşıdan gələn qış fonunda Rusiya ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaqda maraqlı ola bilər. Dmitriyev sosial şəbəkədəki paylaşımında qeyd edib ki, enerji ehtiyatlarının azalması və qışın yaxınlaşması şəraitində Rusiya ilə dialoqun bərpası Avropa İttifaqı və Böyük Britaniya üçün əsas məsələlərdən birinə çevrilir.