Digər Dövlətlər

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazı ətrafında həyata keçirilən əməliyyatlar zamanı ümumilikdə 111 kommersiya gəmisinin “yönləndirildiyini” açıqlayıb. CENTCOM-un məlumatına görə, son bir həftədə 17 gəminin hərəkətinə müdaxilə olunub. Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ və İran arasında artan qarşıdurma artıq dəniz nəqliyyatı və qlobal enerji marşrutlarına da ciddi təsir göstərməyə başlayıb.

Orta Şərq üzrə analitik Abas Aslani bildirib ki, İran ABŞ təzyiqlərinə baxmayaraq Hörmüz boğazı üzərində nəzarət məsələsində geri çəkilməyə hazır görünmür. Tehran boğazın fəaliyyətinin davam etməsini istəsə də, bunu “yeni idarəetmə mexanizmləri” çərçivəsində görmək istəyir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran bu mövqeyi milli təhlükəsizlik və regional geosiyasi təsir baxımından strateji məsələ kimi qiymətləndirir. Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik isə qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.

İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.

Hizbullahın silahlı pilotsuz uçuş aparatları İsrail ordusu üçün ciddi təhlükəyə çevrilib. Son dron hücumunda daha bir İsrail hərbçisinin öldüyü bildirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İsrailin genişmiqyaslı hava zərbələri Hizbullahın dron imkanlarını tam şəkildə zərərsizləşdirməkdə çətinlik çəkir. Bölgədə qarşılıqlı hücumların intensivləşməsi isə Livan–İsrail qarşıdurmasını daha təhlükəli mərhələyə keçirir.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Qəzzada öldürülən HƏMAS komandirləri Məhəmməd Odeh və İzzəddin əl-Həddadı “şəhid” adlandıraraq İsrailə qarşı sərt bəyanat yayıb. SEPAH İsraili “uşaq qatili rejim” kimi xarakterizə edib və onun mövcud olduğu müddətdə Qərbi Asiyada davamlı sülhün mümkün olmayacağını bildirib. Analitiklər hesab edirlər ki, bu açıqlama regionda hərbi qarşıdurma ilə yanaşı ideoloji gərginliyin də dərinləşdiyini göstərir.

Avropa İttifaqı Qərb sahilində fələstinlilərə qarşı ciddi insan hüquqları pozuntularında iştirak etdiyi bildirilən israilli məskunlaşmaçı təşkilatlara və şəxslərə qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Sanksiya siyahısına “Nachala” hərəkatı, Regavim QHT-si və digər təşkilatlar daxil edilib. Aİ həmin qurumları fələstinlilərin zorla köçürülməsi, yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi və bölgədə gərginliyin artırılmasında ittiham edir. Analitiklər hesab edirlər ki, qərar Qərb sahilində artan zorakılıq və insan hüquqları narahatlıqları fonunda Avropanın İsrailə təzyiqini artırmaq məqsədi daşıyır.

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent Hörmüz boğazında mümkün “rüsum sistemi”nin yaradılmasına qarşı sərt xəbərdarlıq edərək Vaşinqtonun belə addımlara dözməyəcəyini bildirib. ABŞ administrasiyası bu prosesdə iştirak edən tərəflərə qarşı “aqressiv sanksiyalar” tətbiq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı müharibə riskinin iqtisadi təsirlərini “əhəmiyyətsiz” adlandıraraq artan benzin qiymətlərinin ciddi problem olmadığını bildirib. Trampın sözlərinə görə, Tehran Vaşinqtonun iqtisadi təzyiq qarşısında geri çəkiləcəyini düşünüb, lakin ABŞ administrasiyası sərt mövqeyini qorumaqda qərarlıdır. Analitiklər hesab edirlər ki, Ağ Ev həm iqtisadi narahatlıqları minimum göstərməyə, həm də İranla danışıqlarda geri addım atmayacağı mesajını verməyə çalışır.

İran rəsmiləri ABŞ-a qarşı həyata keçirilən cavab əməliyyatlarını “qanuni müdafiə addımları” adlandırsa da, mövcud atəşkəsin tam şəkildə pozulduğunu bəyan etmirlər. Analitiklər hesab edirlər ki, Tehran bir tərəfdən hərbi eskalasiyanı davam etdirir, digər tərəfdən isə diplomatik kanalları tam bağlamamağa çalışır. İranın ehtiyatlı ritorikası regionda gərginliyin artdığı bir vaxtda mümkün danışıqlar və vasitəçilik imkanlarını qorumağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-ı atəşkəsi pozmaqda ittiham edərək Tehranın Hörmüz boğazı üzərindəki suverenliyinin “sarsıdılmasına” imkan verməyəcəyini bildirib. İran rəsmisi strateji su yolunda hərbi təzyiqlərə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Ekspertlər isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazında gərginliyin artması qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

İsrailin Livanın Sidon şəhərinə endirdiyi hava zərbəsi nəticəsində azı 5 nəfərin, o cümlədən 2 qadının öldüyü bildirilir. Hücum “döyüş zonası” elan olunmayan ərazidə və əvvəlcədən xəbərdarlıq edilmədən həyata keçirilib. Şahidlər güclü partlayış nəticəsində yaşayış binalarının dağıldığını və ətrafa daş parçalarının səpildiyini bildirirlər. Ekspertlər hesab edirlər ki, Sidonun hədəfə alınması Livandakı qarşıdurmanın daha geniş coğrafiyaya yayıldığını göstərir və mülki itkilərlə bağlı narahatlıqları daha da artırır.

İsrail ordusunun Livanın cənub-şərqində yerləşən Yohmor və Zəvtar əl-Şərqiyyə istiqamətində irəlilədiyi bildirilir. Analitiklərin fikrincə, İsrailin əsas məqsədi Nəbatiyyə yaxınlığındakı strateji yüksəkliklərə nəzarəti ələ keçirməkdir. Bu təpəliklər ətraf ərazilər üzərində geniş müşahidə və taktiki üstünlük təmin etdiyi üçün hərbi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bölgədə quru əməliyyatlarının genişlənməsi Livandakı qarşıdurmanı daha təhlükəli mərhələyə keçirə bilər.