BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Böyük Britaniyada Daxili İşlər Nazirliyinin qaçqınlar üçün yeni "təhlükəsiz və qanuni" qəbul marşrutları yaratmaq planı ölkədə geniş siyasi müzakirələrə səbəb olub. Hökumətin açıqladığı proqram sosial şəbəkələrdə, xüsusilə də "X" platformasında ciddi reaksiyalar doğurub və sağçı siyasi dairələrin sərt tənqidinə məruz qalıb.
Hökumətin təqdim etdiyi plana əsasən, qaçqınların ölkəyə qanuni yollarla qəbulunu təmin etmək məqsədilə yeni mexanizmlər yaradılacaq. Proqram çərçivəsində icmaların himayəsi sistemi genişləndiriləcək, etibarlı ali təhsil müəssisələrinə yeni təhsil marşrutu vasitəsilə qaçqınlara sponsorluq etmək imkanı veriləcək. Gələcək mərhələdə əmək fəaliyyəti üçün ayrıca qanuni marşrutun yaradılması da nəzərdə tutulur.
Rəsmi açıqlamada bildirilib ki, məqsəd həqiqi qaçqınlar üçün nizamlı və şəffaf qəbul sistemi formalaşdırmaq, eyni zamanda sığınacaq sistemindən sui-istifadə hallarının qarşısını almaqdır.
Yeni proqram çərçivəsində ölkəyə qəbul ediləcək şəxslərin sayı ilkin mərhələdə məhdud olacaq və mərhələli şəkildə artırılacaq. Böyük Britaniyaya gəlməzdən əvvəl bütün müraciətçilər biometrik, cinayət keçmişi və sağlamlıq yoxlamalarından keçiriləcək. Qaçqın statusunun müəyyənləşdirilməsi isə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçiriləcək.
Daxili İşlər Nazirliyi bildirib ki, proqram həqiqi qaçqınlara həyatlarını yenidən qurmaq üçün təhlükəsiz imkan yaradacaq və ilk iştirakçıların 2027-ci ilin payızında ölkəyə gəlməsi gözlənilir.
Lakin proqramın açıqlanmasından qısa müddət sonra sağçı siyasi qüvvələr və onlara yaxın hesablar təşəbbüsü hökumətin təqdim etdiyi məzmundan fərqli formada ictimaiyyətə çatdırmağa başlayıblar. Onlar planı qanuni miqrasiyanın tənzimlənməsi kimi deyil, ölkə sərhədlərinin yeni miqrant axını üçün açılması kimi təqdim ediblər.
Müşahidələr göstərir ki, hökumətin siyasətinə qarşı aparılan kampaniya bir neçə istiqamətdə təşkil olunub.
Birinci istiqamətdə Böyük Britaniyanın "İslahat Partiyası"nın nümayəndələri və sağçı siyasətçilər, o cümlədən Naycel Farac, Robert Lou və Li Anderson çıxış edərək miqrasiyanın iqtisadi yükü, sərhəd təhlükəsizliyi və sağçı siyasi qüvvələrin birləşdirilməsi məsələlərini ön plana çıxarıblar.
İkinci istiqamətdə mühafizəkar media qurumları və müxtəlif siyasi hesablar əsasən Sudan və Eritreyadan gələcək qaçqınlarla bağlı xəbərləri geniş şəkildə yayaraq ictimai narahatlığı artırmağa çalışıblar.
Üçüncü istiqamətdə isə daha radikal mövqedən çıxış edən hesablar yeni proqramı müsəlman icmaları ilə əlaqələndirərək qaçqın məsələsini islamçılıq, cinayətkarlıq və qadınların təhlükəsizliyi ilə bağlayan paylaşımlar ediblər.
"İslahat Partiyası"nın lideri Naycel Farac sosial şəbəkədə paylaşdığı açıqlamada Daxili İşlər Naziri Şabana Mahmudun qərarını kəskin tənqid edərək proqramın Sudan, Eritreya və Fələstindən gələcək şəxslər üçün yeni qəbul mexanizmi yaradacağını bildirib. O, planın Böyük Britaniyanın təhlükəsizliyi üçün risk yaratdığını iddia edib.
Farac digər paylaşımında isə son bir ildə Böyük Britaniyaya gələn 34 min sığınacaq axtaran şəxsin dövlət büdcəsinə milyardlarla funt sterlinq yük gətirəcəyini irəli sürərək qanunsuz miqrasiyanın ölkə iqtisadiyyatına ciddi zərər vurduğunu bildirib.
Sağçı siyasətçilər və fəallar hökumətin "təhlükəsiz və qanuni marşrutlar" ifadəsini sərhədlərin daha geniş şəkildə açılması kimi təqdim edərək proqramın kütləvi miqrasiyanı təşviq etdiyini iddia ediblər.
Mühafizəkarlar Partiyasının deputatı Keti Lam da hökumətin planını tənqid edərək bunun qeyri-qanuni miqrasiyanın qarşısını almaq əvəzinə daha çox insanın ölkəyə gəlməsinə şərait yaradacağını bildirib. Onun fikrincə, icma himayəsi mexanizmi sonradan ailə üzvlərinin də ölkəyə köçməsini sürətləndirəcək və hökumət sərhədlərin qorunması istiqamətində kifayət qədər addım atmır.
Sosial şəbəkələrdə yayılan bəzi paylaşımlarda Sudan və Eritreya vətəndaşları xüsusi olaraq hədəfə alınaraq onların ölkənin daxili təhlükəsizliyi üçün təhlükə yaratdığı iddia olunub.
Kampaniya çərçivəsində tənqidlər yalnız hökumətin siyasəti ilə məhdudlaşmayıb. Daxili İşlər Naziri Şabana Mahmud da dini mənsubiyyəti və etnik mənşəyinə görə şəxsi hücumların hədəfinə çevrilib.
Bəzi paylaşımlarda onun müsəlman olması qabardılıb, fəaliyyətinin dini baxışları ilə istiqamətləndirildiyi iddia olunub. Digər paylaşımlarda isə nazir müxtəlif dini və siyasi təşkilatlarla əlaqələndirilməyə çalışılıb, Böyük Britaniyanın gələcəkdə müsəlmanlar tərəfindən idarə olunacağı barədə əsassız iddialar irəli sürülüb.
Radikal sağçı fəallar tərəfindən yayılan digər paylaşımlarda Şabana Mahmudun Pakistan mənşəli olması və müsəlman kimliyi təhqiramiz ifadələrlə hədəfə alınıb. Ayrı-ayrı sosial media hesabları isə hökumətin yeni proqramını "Böyük Britaniyanın islamlaşdırılması" kimi təqdim etməyə çalışıb.
Müşahidələr göstərir ki, sosial şəbəkələrdə aparılan kampaniyanın mühüm hissəsi hökumətin miqrasiya siyasətinin hüquqi məzmunundan daha çox Daxili İşlər Nazirinin dini və etnik kimliyinə yönəlib və bununla da qaçqın siyasəti ətrafındakı müzakirələr siyasi polemikadan çıxaraq dini və etnik müstəviyə keçirilib.
Şabana Mahmud Böyük Britaniyanın Daxili İşlər Nazirliyinə rəhbərlik edən ilk müsəlman siyasətçi hesab olunur. O, vəzifəyə təyin olunduğu vaxtdan etibarən, xüsusilə Fələstinlə bağlı mövqeyi səbəbindən sağçı siyasi dairələrin davamlı tənqid və hücumları ilə üzləşir.