Yaxın Şərq

Təhlükəsizlik və kəşfiyyat sahəsində aparılan araşdırmaların gizli bir elm olduğu, heç vaxt ictimaiyyətə açıqlanmadığı və müzakirə edilmədiyi barədə fikirlər əslində bir əfsanədir. Dünyanın bir çox ölkələrində kəşfiyyat qurumları rəsmi internet səhifələrində məxfiliyi ləğv edilmiş sənədləri, kitabları və xüsusi araşdırmaları dərc edir, hətta dövri jurnallar buraxırlar. Məsələn, Amerikanın Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi rüblük olaraq kəşfiyyat araşdırmalarına dair xüsusi toplu yayımlayır.

İsrail rəhbərliyinin son bəyanatları və hərbi addımları Fələstin torpaqlarında yeni və daha təhlükəli bir mərhələnin başladığına işarə edir. İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun "Bir az çəki itirmişəm" şəklindəki istehzalı ifadəsi, əslində ölkə daxilindəki şəxsi məsuliyyətdən yayınma cəhdlərini və Qəzzada planlaşdırılan yeni hərbi-siyasi reallıqları pərdələmək məqsədi daşıyır. Bu bəyanatlar fonunda bölgədə hərbi əməliyyatların bərpası, torpaqların işğalı və məskunlaşma layihələrinin genişləndirilməsi istiqamətində ciddi hazırlıqlar aparılır.

BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri sülhməramlıların hərəkət azadlığının məhdudlaşdırıldığını açıqlayıb. UNIFIL bildirib ki, yolların bağlanması patrul və təhlükəsizlik əməliyyatlarının keçirilməsinə mane olur. Buna baxmayaraq, missiya şəxsi heyətin mövqelərini tərk etmədiyini və fəaliyyətini davam etdirdiyini vurğulayıb. Açıqlamada BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinin tələbləri də xatırladılıb. Missiya İsrail və Hizbullah arasında atəşkəsin qorunmasına dəstəyini davam etdirdiyini bəyan edib. UNIFIL Livanın cənubunda sabitliyin təmin olunmasına sadiq qaldığını bildirib. Bölgədə gərginlik hələ də davam edir.

İsrailin pilotsuz uçuş aparatının Qəzzanın şimalına endirdiyi zərbə nəticəsində azı üç nəfər həyatını itirib. Hücum Əl-Hilu stansiyasının yaxınlığında baş verib. Hadisə yerinin yaxınlığında özəl xəstəxana və yanacaqdoldurma məntəqəsi yerləşir. Fələstinin WAFA agentliyinin məlumatına görə, bu hücumdan sonra Qəzza zolağında həlak olanların sayı 73 069 nəfərə yüksəlib. Yaralananların sayı isə 173 514 nəfər təşkil edir. Bölgədə hərbi əməliyyatlar davam edir. Humanitar vəziyyət ağır olaraq qalır.

İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats ölkəsinin qoşunlarının Livan, Suriya və Qəzza zolağındakı təhlükəsizlik zonalarında qalacağını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, hərbçilər növbəti göstərişədək bu əraziləri tərk etməyəcəklər. Kats bunun İsrailin təhlükəsizliyinin təmin olunması məqsədi daşıdığını bildirib. O, İrana da xəbərdarlıq edərək mümkün hücumlara sərt cavab veriləcəyini deyib. İsrail rəsmiləri Livandan qoşunların çıxarılmasını Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirirlər. İsrail eyni zamanda Suriyada hərbi əməliyyatlarını davam etdirir. Qəzza zolağının böyük hissəsi də İsrail qüvvələrinin nəzarətində qalır.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə imzalanmış çərçivə sənədini müdafiə edib. O bildirib ki, bu sənəd saziş deyil və Livan öz hüquqi, siyasi və hərbi prinsiplərindən geri çəkilməyib. Prezident ölkənin İsraillə bağlı qərarları suveren dövlət kimi qəbul etdiyini vurğulayıb. Aun daxili qarşıdurmanın yolverilməz olduğunu bildirərək vətəndaşları küçə etirazlarından çəkinməyə çağırıb. Çərçivə sənədində İsrailin Livanın cənubundan çıxmasının mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu proses Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilir. Müzakirələr Livanda siyasi gündəmin əsas mövzularından biri olaraq qalır.

İsrailin pilotsuz uçuş aparatının Qəzza şəhərində həyata keçirdiyi hücum nəticəsində iki nəfər həyatını itirib. Hücum Şeyx Radvan məhəlləsində Dar əl-Ərqam məktəbinin yaxınlığında baş verib. Məlumata görə, hadisə zamanı daha dörd nəfər yaralanıb. Yaralılardan birinin vəziyyətinin ağır olduğu bildirilir. Hadisə ilə bağlı məlumatı Fələstinin WAFA agentliyi yayıb. Hücumun təfərrüatları və həlak olanların kimliyi barədə əlavə məlumat verilməyib. Bölgədə gərginlik davam edir.

Livanın Səhiyyə Nazirliyi İsrailin hücumları nəticəsində ölən və yaralananların sayının artdığını açıqlayıb. Məlumata görə, martın 2-dən bəri 4 297 nəfər həyatını itirib, 12 196 nəfər yaralanıb. Hücumlar əsasən ölkənin cənub bölgələri və paytaxt Beyrutu hədəf alır. Rəsmi məlumatda qeyd olunur ki, 16 apreldən qüvvədə olan atəşkəs rejiminə baxmayaraq, İsrailin zərbələri davam edir. Bölgədə humanitar vəziyyət gərgin olaraq qalır. Tərəflər arasında qarşıdurmanın yenidən alovlanması ilə bağlı narahatlıqlar artır. Beynəlxalq ictimaiyyət atəşkəsə riayət olunmasına çağırır.

Livan ABŞ-nin Yaxın Şərqdə gərginliyi azaltmaq səylərində əsas məsələlərdən birinə çevrilib. İsrail, Livan və ABŞ arasında imzalanmış üçtərəfli razılaşmadan sonra diqqət tərəflərin öhdəliklərinin icrasına yönəlib. Razılaşma beş mərhələli danışıqlardan sonra əldə olunub. Sərhəd məsələsi, Hizbullahın silahsızlaşdırılması və İsrailin təhlükəsizlik təminatları tələbi əsas fikir ayrılıqları olub. İsrail Hizbullahın sərhəd boyunca hərbi mövcudluğunu bərpa etməməsini istəyir. ABŞ isə “pilot zonalar”ın həyata keçirilməsini və yeni gərginliyin qarşısının alınmasını təmin etməyə çalışır. Hazırkı mərhələdə əsas sual razılaşmaların nə dərəcədə davamlı olacağıdır.

Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner ilə Dohada görüş keçirib. Görüşdə ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların gedişi müzakirə olunub. Tərəflər diplomatik prosesdə əldə olunan irəliləyiş barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Livandakı vəziyyət də görüşün əsas mövzularından biri olub. Görüş iştirakçıları ölkədə atəşkəsin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Qətər bölgədə vasitəçilik səylərini davam etdirir. Danışıqların nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Kats İrana qarşı yeni hərbi əməliyyat ehtimalını istisna etməyib. O bildirib ki, İsrail zərurət yaranacağı halda İrana üçüncü dəfə də zərbə endirə bilər. Kats bu açıqlamanı 2006-cı il Livan müharibəsinin qurbanlarının anım mərasimində verib. Onun sözlərinə görə, İsrail ordusu Livan, Suriya və Qəzzada təhlükəsizlik məqsədilə mövcudluğunu davam etdirəcək. Açıqlama ABŞ-nin İranla diplomatik təmasları davam etdirdiyi dövrdə səsləndirilib. Bu bəyanat regionda gərginliyin yenidən arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rəsmi Tehran hələlik bu açıqlamaya münasibət bildirməyib.

İsrail ordusu Ramallahın şimalında yerləşən Sincil şəhərinə bütün giriş-çıxış yollarını bağlayıb. Fələstin rəsmilərinin məlumatına görə, yollar dəmir qapılar, torpaq bəndləri və hərbi texnika ilə bağlanıb. Bu səbəbdən şəhərin tam təcrid olunduğu bildirilir. Eyni zamanda, Ramallahın şimalındakı Ümm Səfa kəndi yaxınlığında yeni yaşayış məntəqəsi üçün hazırlıq işlərinin aparıldığı qeyd olunur. Məlumata görə, bölgədə reydlər və hücumların sayı artıb. Fələstin tərəfi vəziyyətin gərginləşdiyini bildirir. İordan çayının qərb sahilində təhlükəsizlik vəziyyəti mürəkkəb olaraq qalır.