Baş xəbər

İstanbul Boğazından 15 mil məsafədə, Qara dəniz sularında xam neft daşıyan Türkiyəyə məxsus "ALTURA" tankerinə pilotsuz uçuş aparatı (PUA) isabət edib. İstanbul mərkəzli "Pergamon Denizcilik" şirkətinə məxsus olan və 140 min ton neft yükləyən gəmidə güclü partlayış baş verib. Hadisə nəticəsində tankerin həm göyərtəsinə, həm də maşın bölməsinə ciddi ziyan dəyib. Verilən məlumata görə, gəmi maşın bölməsindən su almağa başlayıb. Hadisə yerindən gələn təcili yardım çağırışından sonra Sahil Mühafizə xidməti və "Nene Hatun" təcili müdaxilə gəmisi dərhal əraziyə cəlb olunub. Sevindirici haldır ki, gəmidəki 27 nəfərlik türk heyəti arasında xəsarət alan olmayıb və dənizçilərin sağlamlıq vəziyyəti yaxşıdır.

Beynəlxalq ictimaiyyət ABŞ və İran arasında keçirilən ilk raund danışıqların nəticələrini böyük maraqla gözləyir. Ekspertlər bu mərhələni həlledici, lakin təhlükəli adlandırırlar. Danışıqlar fonunda baş verən siyasi və hərbi manevrlər tərəflər arasındakı uçurumun nə dərəcədə dərin olduğunu göstərir. Hörmüz boğazı və İranın nüvə proqramı hələ də ixtilafın mərkəzindədir.

Məhəmməd Baqir Qalibaf bir çox məqamlarda Əli Laricaninin xələfidir, lakin o, sağlığında yaxın olduğu Ali Rəhbər Əli Xameneyinin xələfi olmayacaq. Çünki "Vəliyyi-fəqih"in xələfi mütləq "Ayətullah" rütbəli din xadimi olmalıdır, Qalibafın isə ali dini təhsili yoxdur. Hazırda Parlament sədri olan Qalibaf, ABŞ Prezidenti Donald Trampın adını çəkmədən birbaşa danışıqlara çağırdığı şəxsə çevrilib. Bu, onu İranın gələcək liderliyinə ən güclü namizəd edir – təbii ki, əgər gələcəkdə vəziyyət dəyişməsə və o, "azmış" bir raketin və ya daxili sui-qəsdin qurbanı olmasa.

ABŞ-dakı bir çox Evangelist xristian üçün Yaxın Şərqdəki müharibələr sadəcə geosiyasi qarşıdurma deyil, onların inandığı "zamanın sonu" (axırzaman) rəvayətinin bir hissəsidir. ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İranın "teokratik" rejimindən narazı olan dünyəvi bir diplomat obrazında çıxış edərək, İran liderlərini geosiyasi qərarlarını dini baxışlara əsaslanaraq verən radikal şiə ruhaniləri adlandırır. Müdafiə naziri Pit Heqset isə İran kimi "İslam xulyaları"na qapılmış rejimlərin nüvə silahına sahib olmasının yolverilməz olduğunu bəyan edir.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu çərşənbə günü yaydığı videomüraciətdə ölkə ordusunun (SAXAL) Livanın cənubunda "bufer zona"nı genişləndirdiyini rəsmən elan edib. Baş nazir bu addımın İsrailin şimal sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb.

Livan özünü növbəti dəfə çoxşaxəli bir çıxılmaz vəziyyətdə tapıb. Vətəndaşlarının əksəriyyətinin dili ilə desək, ölkə özünün seçmədiyi bir müharibəyə sürüklənib. Bu çıxılmaz vəziyyət, müxtəlif tayfa qruplarına öz müstəqil xarici siyasətlərini yürütmək, "öz ordularına" və paralel sosial institutlarına sahib olmaq hüququ verən daxili parçalanmanı daha da dərinləşdirir. Belə ki, hökumətdə təmsil olunan "Şiə İkiliyi" (Hizbullah və Amal), elə həmin hökumətin Xarici İşlər Nazirliyinin İran səfirinin akkreditasiyasını ləğv etmək barədə qərarını rədd edir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Çin Xalq Respublikasının xarici işlər naziri Van İ ilə telefon danışığı aparıb. Diplomatik mənbələrdən əldə edilən məlumata görə, müzakirələrin əsas mövzusu müharibənin dərhal dayandırılması və qlobal tədarük zəncirlərinin qorunması olub. Hakan Fidan və Çinli həmkarı Van İ arasında keçirilən görüşdə aşağıdakı strateji məqamlar vurğulanıb:

Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi (MSB), "Eurofighter Typhoon" layihəsi çərçivəsində təyyarələrin saxlanılması və istismarına dair texniki və logistik dəstək müqaviləsinin imzalanması barədə tərəflər arasında tam razılıq əldə olunduğunu açıqlayıb. Rəsmi səfərlə Londonda olan Milli müdafiə naziri Yaşar Gülər və İngiltərənin müdafiə naziri Con Hili (John Healey) arasında keçirilən görüşdə iki ölkə arasındakı müdafiə sahəsində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilib. Görüşün əsas nəticəsi olaraq, döyüş təyyarələrinin gələcəkdə fasiləsiz istismarını təmin edəcək logistik dəstək müqaviləsi imzalanıb.

Azərbaycan enerji sahəsində yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən "AzərEnerji" ASC tərəfindən 100 faiz daxili maliyyə vəsaiti hesabına iki əsas yarımstansiyada - 500 kV-luq "Abşeron" və 220 kV-luq "Ağdaş" yarımstansiyalarının ərazilərində ümumi gücü 250 MVt, enerji tutumu isə 500 MVt/saat olan böyük enerji saxlanc mərkəzləri yaradılıb. Belə miqyasda bu cür mərkəzlərin qurulması yalnız Azərbaycanda deyil, ümumilikdə MDB regionunda ilkdir. Layihə çərçivəsində "Abşeron" Batereya Enerji Saxlanc Mərkəzinin ərazisində 50 akkumulyator batareya və 13 invertor konteyneri quraşdırılıb. Beynəlxalq məsləhətçi şirkətlərin (ABŞ-nin TETRA Tech və Türkiyənin EPRA) apardıqları araşdırma Azərbaycanda təxminən 1850 MVt gücündə bərpaolunan enerji mənbələrinin təhlükəsiz şəkildə enerji sisteminə qoşulması üçün bu cür batareya sistemlərinin yaradılmasının zəruri olduğunu göstərib. Batareya Enerji Saxlanc Mərkəzi çevikliyi ilə seçilir. Belə ki, onlar 2 saat ərzində tam doldurula və ya boşaldıla bilər. Artıq enerji, o cümlədən günəşli saatlarda istehsal olunan enerji burada toplanır və pik saatlarda - enerjiyə tələbat artan zaman avtomatik olaraq şəbəkəyə verilir. Bir sözlə, bu sistemlər enerjini yığıb saxlayır, lazım gəldikdə isə onu istifadəyə yönəldir. Belə Mərkəzin tətbiqi enerji şəbəkəsinə bir çox üstünlüklər verir. Məsələn, SCADA sistemi ilə enerji sisteminə real vaxt rejimində nəzarət olunur, şəbəkədə sabitlik, o cümlədən tezlik və gərginlik qorunur, qəfil enerji çatışmazlıqları avtomatik tənzimlənir, qəzaların təsiri azalır və sistem daha etibarlı olur. Bundan başqa, pik saatlarda elektrikə tələbat daha rahat qarşılanır, Günəş və külək enerjisindəki fasilələrin təsiri azalır, enerji sisteminin sıfırdan bərpası mümkün olur. Eyni zamanda, Günəş batan saatlarda yük dəyişiklikləri daha rahat idarə edilir.

Türkiyədə bu il beşinci dəfə keçiriləcək Strateji Kommunikasiya Zirvəsində (STRATCOM) Yaxın Şərqdəki müharibə və beynəlxalq sistemdə baş verən dəyişikliklər geniş müzakirə olunacaq. Tədbirdə Türkiyə vitse-prezidenti Cevdet Yılmaz, xarici işlər naziri Hakan Fidan, Milli Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri İbrahim Kalın, eləcə də 10 ölkədən 11 nazir və 60-dan çox yüksək səviyyəli rəsmi iştirak edəcək.

İsrail kütləvi informasiya vasitələrinin yaydığı məlumata görə, Amerika Birləşmiş Ştatları İranla müharibənin tamamilə dayandırılması və gərginliyin aradan qaldırılması müqabilində rəsmi Tehrana sərt şərtlər toplusu təqdim edib. Sənəddə İranın nüvə proqramından raket arsenalına, habelə regional fəaliyyətlərinə qədər bir çox strateji məsələlər əks olunub.

"Hizbullah"ın Baş katibi Naim Qasım 30 iyul 2025-ci ildə, qrup liderlərindən Fuad Şükürün sui-qəsdinin ildönümündə bu ifadəni yüksək tonla işlədərək, təşkilatın İsrailə qarşı mövqeyinin sarsılmazlığını və müqavimət seçimini vurğulamışdı. ABŞ-ın bölgədəki hərbi yığınağının artması və Prezident Trampın İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneyini hədəf alan sui-qəsd təhdidləri fonunda Naim Qasımın 26 yanvar 2026-cı il tarixindəki mövqeyi aydın idi: "Hizbullah Trampın təhdidlərinə qarşı bütün tədbirlər və hazırlıqlarla müqavimət göstərəcək, çünki İmam Xameneyiyə toxunmaq bölgədə və dünyada sabitliyin sui-qəsdi deməkdir".