ABŞ və İran arasında münasibətlərin gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, prosesin istiqamətini müəyyən edəcək əsas amil dolayı təmaslar deyil, daha intensiv birbaşa danışıqların başlayıb-başlamaması olacaq. Eyni zamanda İranın özünü zəif və ya təslim olmuş tərəf kimi göstərməmək siyasəti və çəkindirmə strategiyasını qorumaq istəyi regionda diplomatiya ilə təhlükəsizlik balansının hələ də həssas olaraq qaldığını göstərir.

Livan iqtisadiyyatı İsrail ilə Hizbullah arasında yenidən alovlanan müharibə və Yaxın Şərqdə genişlənən enerji böhranının təsiri altında dərin tənəzzül mərhələsinə daxil olub. Ölkədə qiymət artımı, yanacaq qıtlığı və işsizlik fonunda iqtisadi aktivlik kəskin şəkildə zəifləyib.

ran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İsrailin fevral ayının sonunda İrana qarşı həyata keçirdiyi hücum və sonrakı müharibəni BMT Nizamnaməsinin “açıq şəkildə pozulması” kimi qiymətləndirib. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayerə ünvanladığı paylaşımda bildirib ki, BMT Nizamnaməsində “zəruri müharibə” anlayışı yoxdur və sənəd heç bir dövlətə başqa suveren ölkəyə qarşı güc tətbiq etmək hüququ vermir. ABŞ–İsrail hücumları sadəcə “lazımsız müharibə” kimi təqdim edilə bilməz və bu, BMT Nizamnaməsinin 2(4)-cü maddəsinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Bəqai vurğulayıb ki, hüququn aliliyinə və BMT Nizamnaməsinə hörmət edən hər bir ölkə bu təcavüzü qəti şəkildə pisləməli və məsuliyyət tələb etməlidir.

Yüksək zənginləşdirilmiş uranın daşınması və saxlanılması məsələsi beynəlxalq nüvə təhlükəsizliyi baxımından ən həssas proseslərdən biri hesab olunur. İranın nüvə proqramı ətrafında mümkün razılaşmalar çərçivəsində bu materialların “sıfır ehtiyat” prinsipi ilə ölkədən çıxarılması ehtimalı yenidən müzakirə olunur və bu, mürəkkəb logistik və texniki riskləri gündəmə gətirir.

İran Hörmüz Boğazına aid yeni bir xəritə yayımlayaraq Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Oman sularını özünün tənzimləmə səlahiyyətinə daxil etdiyini açıqlayıb. İran tərəfindən təqdim olunan xəritədə, boğazın şərq girişində İranın Kuh-e Mobarak bölgəsindən BƏƏ-nin Fuceyrə şəhərinin cənubuna, qərb girişində isə İranın Keşm Adası uclarından BƏƏ-dəki Umm el-Kayveynə qədər olan ərazi idari bölgə kimi göstərilib.

İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri bildirib ki, son 24 saat ərzində Hörmüz Boğazından 35 gəmi, o cümlədən neft tankerleri və konteyner gəmiləri keçib. SEPAH qeyd edib ki, bu keçidlər onların icazəsi və koordinasiyası ilə həyata keçirilib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, İranla aparılan müzakirələrdə müəyyən irəliləyişlər olsa da, Hörmüz Boğazı vasitəsilə keçidlərdən ödəniş alınmasına əsaslanan sistem beynəlxalq hüquq baxımından qəbul edilə bilməz. Rubio İsveçin Helsinqborq şəhərində keçirilən NATO Xarici İşlər Nazirləri Toplantısı girişində jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, ABŞ və müttəfiqləri İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək və uran zənginləşdirilməsi məsələsi müzakirə olunmalıdır.

ABŞ-də evangelist dini dairələrlə siyasi hakimiyyət arasında formalaşan yeni münasibət modeli Yaxın Şərqdəki müharibə proseslərinə təsir edən əsas amillərdən birinə çevrilib. Xüsusilə 2026-cı ildə İran ətrafında baş verən hadisələr Vaşinqtonda dini-messiançı yanaşmanın xarici siyasət qərarlarında daha açıq şəkildə hiss olunmağa başladığını göstərir.

Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ və İran arasında 9 maddədən ibarət tarixi saziş layihəsini yayımlayıb. Taslak şərtsiz atəşkəs, sanksiyaların mərhələli ləğvi və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. Basra Körfəzi və Hörmüz Boğazında hərəkət azadlığı, birgə komitənin yaradılması və anlaşmanın beynəlxalq hüquqa uyğunluğu taslakda yer alıb.

Hörmüz boğazı müharibənin başlanmasından 11 həftə sonra hələ də qapalı qalır və bu, qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi zərər yaradır. SEPAH/Hərbi Dəniz Qüvvələri boğaz üzərində nəzarəti saxlayır, ABŞ isə İran limanlarına blokada tətbiq edir. Son məlumatlara görə, Tehran bəzi gəmilərdən tranzit üçün hər gəmi başına 2 milyon dollara qədər rüsum tələb edib. İqtisadi təhlillər göstərir ki, bu ödənişlər bir sıra ölkələr tərəfindən qeyri-qanuni hesab edilsə də, qlobal gündəlik iqtisadi itki ilə müqayisədə daha sərfəli ola bilər.

İranın SEPAH-ı Hörmüz boğazından keçən gəmilər barədə məlumat yayıb və bildirib ki, son 24 saat ərzində 31 gəmi bu su yolundan təhlükəsiz şəkildə keçib. Keçidlər IRGC ilə koordinasiya olunaraq və təhlükəsizlik təminatı çərçivəsində həyata keçirilib. Gəmilər arasında neft tankerləri, konteyner gəmiləri və digər kommersiya yük gəmiləri yer alıb. IRGC həmçinin qeyd edib ki, Hörmüz boğazından hərəkət yalnız onların icazəsi və nəzarəti altında aparılır, hərəkətlər dəniz təhlükəsizliyi qaydalarına uyğun tənzimlənir. Bu məlumat regionda ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyi və enerji nəqliyyatının davamlılığı baxımından əhəmiyyətlidir.

İranda demək olar ki, tam internet kəsintisi artıq 83-cü günə çatıb və ölkə əhalisi beynəlxalq şəbəkələrə məhdud çıxış imkanları ilə üzləşir. “NetBlocks” təşkilatının məlumatına görə, bu kəsinti 1968 saatdan artıq davam edir və İran hökuməti tərəfindən fevralın 28-də başlayan müharibə kontekstində tətbiq olunub. Qeyd olunur ki, bu, yanvar ayında baş vermiş ümummilli hökumət əleyhinə etirazlar zamanı qeydə alınan 20 günlük oxşar kəsintidən sonra həyata keçirilən ikinci genişmiqyaslı məhdudiyyətdir.