İran

İran Qətərdəki Əl-Udeyd ABŞ hərbi hava bazasına zərbə endirdiyini açıqlayıb. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu hücumun əməliyyatların 15-ci dalğası çərçivəsində həyata keçirildiyini bildirib. İran tərəfi uzaqmənzilli radar sisteminin və bir neçə strateji yanacaqdoldurma təyyarəsinin məhv edildiyini iddia edib. Bəyanatda ABŞ-yə və onun hərbi bazalarına ev sahibliyi edən ölkələrə xəbərdarlıq ünvanlanıb. Tehran hücumların davam edəcəyi təqdirdə daha sərt cavablar verəcəyini bildirib. ABŞ və Qətər tərəfi İranın açıqladığı dağıntıları hələlik təsdiqləməyib. Hücumun nəticələri barədə müstəqil məlumat mövcud deyil. Əl-Udeyd bazası ABŞ-nin Yaxın Şərqdəki əsas hərbi mərkəzlərindən biri hesab olunur.

İran parlamentinin deputatı Əhməd Muradi ABŞ-nin son hücumlarını sərt tənqid edib. O, Bandar Xəmirdə dağıldığı bildirilən körpülərə baxış keçirib. Deputat mülki infrastrukturun hədəfə alınmasının mülki əhalinin həyatına məhəl qoyulmamasını göstərdiyini iddia edib. Muradi hücumları "cinayət xarakterli" adlandırıb. O, İran Silahlı Qüvvələrinin ölkənin təhlükəsizliyini qorumağa davam edəcəyini bildirib. Deputat mümkün cavab tədbirlərinin "uyğun zamanda" həyata keçiriləcəyini söyləyib. ABŞ tərəfi bu iddialarla bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib. Hadisə ilə bağlı müstəqil təsdiqlənmiş məlumat açıqlanmayıb.

İran Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü, briqada generalı Əbülfəz Şəkərçi ABŞ və müttəfiqlərinə xəbərdarlıq edərək bildirib ki, İranın infrastrukturuna qarşı yeni hücumlar baş verəcəyi təqdirdə Tehran buna "çox dağıdıcı" cavab verəcək. İranlı general qeyd edib ki, əgər rəqibləri İranı məhv etmək imkanına malik olsaydılar, bunu gecikdirmədən həyata keçirərdilər.

İran və ABŞ arasında qarşıdurmanın yenidən kəskinləşməsi fonunda strateji diqqət nüvə proqramından Hörmüz boğazına yönəlib. Hazırkı mərhələdə əsas sual İranın uranı zənginləşdirib-zənginləşdirməyəcəyi deyil, Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik üçün təhlükəsiz və fasiləsiz açıq qalıb-qalmayacağıdır. Münaqişənin əvvəlki mərhələsində diplomatik səylər İranın nüvə proqramı, uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi, beynəlxalq yoxlamalar, sanksiyaların yumşaldılması və Tehranın yeni məhdudiyyətləri qəbul edib-etməməsi ətrafında cəmləşirdi. Lakin hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ilə strateji ağırlıq mərkəzi dəyişərək Hörmüz boğazına keçib.

Ağ Ev İranın ABŞ ilə danışıqları davam etdirdiyini və razılaşma əldə etmək istədiyini açıqlayıb. Mətbuat katibi Karolin Livitt Tehranın Vaşinqtonla təmaslarını davam etdirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İran ABŞ ordusunun ağır zərbələrinə məruz qaldığı üçün razılaşmada maraqlıdır. Ağ Ev danışıqların hansı səviyyədə aparıldığı barədə məlumat verməyib. Mümkün razılaşmanın şərtləri də açıqlanmayıb. Bəyanat İran rəsmilərinin danışıqların gündəmdə olmadığına dair əvvəlki açıqlamaları ilə ziddiyyət yaradır. İran tərəfi Ağ Evin iddialarına hələlik cavab verməyib. Tərəflərin mövqeləri arasında fərq qalmaqda davam edir.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ı İrana qarşı daim öz maraqlarını həyata keçirməyə çalışmaqda ittiham edib. O bildirib ki, İran yalnız öz gücünə arxalanaraq təhlükəsizliyini təmin edə bilər. Qalibafın sözlərinə görə, ABŞ-nin siyasəti konkret bir prezident və ya müəyyən dövrlə məhdudlaşmır. O, İranın müharibə və danışıqlara münasibətinin milli maraqlar əsasında formalaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Parlament sədri ölkənin daha da güclənməsinin zəruri olduğunu qeyd edib. ABŞ tərəfi bu açıqlamalara hələlik münasibət bildirməyib. Məlumat Qalibafın sosial şəbəkədə yaydığı bəyanata əsaslanır. Bölgədə siyasi gərginlik davam edir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-ı İrana qarşı hücumlarda beynəlxalq hüququ pozmaqda ittiham edib. O bildirib ki, həyati əhəmiyyətli infrastrukturun hədəfə alınması və yeni hücumlarla bağlı bəyanatlar ağır cinayət niyyətini göstərir. Əraqçinin sözlərinə görə, bu addımlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə və beynəlxalq hüquqa ziddir. Nazir hücumların 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarının müddəalarını pozduğunu iddia edib. O, bütün dövlətləri bu əməllərə görə məsul şəxslərin cəzalandırılması istiqamətində öhdəliklərini yerinə yetirməyə çağırıb. Əraqçi ABŞ rəsmilərini İran xalqına qarşı hədələr səsləndirməkdə də ittiham edib. ABŞ tərəfi bu açıqlamalara hələlik cavab verməyib. Məlumatlar tərəflərin rəsmi bəyanatlarına əsaslanır.

ABŞ ilə İran arasında artan gərginlik dünya bazarında neftin qiymətini bir faizdən çox artırıb. London markalı neft 85,88 dollara, ABŞ-ın Qərbi Texas markalı nefti isə 80,49 dollara yüksəlib. Ekspertlər Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında mümkün fasilələrin qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərə biləcəyini bildirirlər. Onların fikrincə, belə bir vəziyyət yükdaşımaların sığorta xərclərini və nəqliyyat problemlərini artıracaq. "Röyters"in məlumatına görə, İran ABŞ-ın enerji obyektlərinə mümkün hücumları halında husi hərəkatından Qırmızı dənizdə neft marşrutunu bağlamağa hazır olmağı istəyib. Bu məlumat hələlik tərəflər tərəfindən təsdiqlənməyib. Enerji bazarlarında qeyri-müəyyənlik davam edir. İnvestorlar bölgədəki hadisələri yaxından izləyirlər.

ABŞ-ın İranın cənubuna endirdiyi hava zərbələrindən sonra Əhvazdakı Bəqayi İxtisaslaşdırılmış Xəstəxanasından 211 xəstə təxliyə edilib. Xəstəxana rəhbərliyi hücumların tibb müəssisəsini fəaliyyətini dayandırmağa məcbur etdiyini bildirib. Məlumata görə, ölən və ya yaralanan olmayıb. Təxliyə edilənlər arasında xərçəng xəstələri və ağır vəziyyətdə olan pasiyentlər də var. Bəzi xəstələr oksigen cihazları və süni tənəffüs aparatları ilə birlikdə başqa yerlərə köçürülüb. Xəstəxana əməkdaşları ətraf ərazilərin intensiv bombardmana məruz qaldığını bildirirlər. ABŞ tərəfi bu iddialarla bağlı hələlik açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən tam təsdiqlənməyib.

İran ABŞ-ın ölkənin infrastrukturuna mümkün hərbi zərbələri halında regiondakı strateji obyektləri hədəfə alacağı barədə sərt xəbərdarlıq edib. General Zülfüqari ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı hərbi təhdidlərini həyata keçirməsi halında Tehranın genişmiqyaslı cavab verəcəyini bildirib.

İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf ABŞ ilə qarşıdurmanı ölkənin varlığı uğrunda mübarizə adlandırıb. O, ABŞ-ın məqsədinin İranı parçalamaq olduğunu iddia edib. Qalibaf ölkədə siyasi birlik nümayiş etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran silahlı müqaviməti davam etdirməklə yanaşı, diplomatiya və danışıqlardan da istifadə etməlidir. Parlament sədri bu iki istiqamətin milli maraqların qorunmasına xidmət etdiyini bildirib. O, əsas prioritetin ölkənin təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması olduğunu qeyd edib. Açıqlama ABŞ ilə İran arasında davam edən gərginlik fonunda səsləndirilib. Tehran hərbi və diplomatik fəaliyyətin paralel şəkildə davam etdirilməsinin zəruri olduğunu bildirir.

Məhəmməd Bağır Qalibaf İranın müharibə istəmədiyini, lakin hər zaman döyüşə hazır olmalı olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkənin milli təhlükəsizliyi və maraqları qətiyyətli şəkildə qorunmalıdır. Qalibaf diplomatiya və danışıqların da bu siyasətin mühüm hissəsi olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, hazırkı şəraitdə danışıqlar güzəştə getmək kimi qiymətləndirilməməlidir. Parlament sədrinin fikrincə, diplomatiya ilə hərbi müqavimət eyni strategiyanın iki istiqamətidir. Qalibaf İranın Hörmüz boğazındakı mövqeyinin milli təhlükəsizlik baxımından mühüm olduğunu deyib. O, İran Silahlı Qüvvələrinin hücumlara cavab vermək üçün tam fəaliyyət sərbəstliyinə malik olduğunu açıqlayıb. Bəyanat Tehran rəhbərliyinin danışıqlarla hərbi hazırlığı paralel şəkildə davam etdirmək niyyətini göstərir.