BAKI, AzerVoice

Gecə səmasında xüsusilə yüksək enliklərdə müşahidə edilə bilən auroralar — Şimal yarımkürəsində "aurora borealis" (şimal işıqları), Cənub yarımkürəsində isə "aurora australis" (cənub işıqları) — möhtəşəm təbii hadisələrdən biridir.

Digər gecə səması hadisələrindən fərqli olaraq, meteoritlər və kometalar kimi, auroralar atmosfer hadisəsi sayılsa da, əslində onları təbiətin daha geniş miqyaslı qüvvələri yaradır.

Bu işıqların yaranmasına səbəb Yerin xaricindən gələn, lakin yad olmayan qüvvələrdir. Günəşin koronası — onun ən xarici, plazmadan (isti ionlaşmış qaz) ibarət atmosfer təbəqəsi — Günəş küləyini, yəni proton və elektronlardan ibarət hissəcik axınını Günəşdən uzaqlaşdırır. Bu yüksək enerjili hissəciklərin bir qismi Yerə çatır və Yerin maqnit sahəsi ilə qarşılaşaraq, maqnit qütbləri boyunca atmosferə daxil olur.

Yer atmosferi əsasən azot və oksigendən ibarətdir. Günəşdən gələn hissəciklər Yer atmosferindəki bu atomlarla toqquşaraq onların elektronlarını qoparır və onları ionlaşdırır. İonlaşan hissəciklər müxtəlif dalğa uzunluqlarında radiasiya yayaraq auroralara xas parlaq rəngləri yaradır. Oksigenlə toqquşmalar qırmızı və ya yaşıl, azotla toqquşmalar isə yaşıl və bənövşəyi işıq saçır.

Günəşin sakit dövrlərində (adətən Günəş ləkələrinin daha az olduğu vaxtlarda) bu yüksək enerjili hissəciklərin sayı azalır, buna görə də auroralar daha çox qütb bölgələrinə çəkilir. Lakin Günəş aktiv olduqda, daha çox plazma Yerə çatar və auroralar orta enliklərdə də görünə bilər. Məsələn, Şimal işıqları ABŞ-da 40° enlikdə belə müşahidə olunub. Auroralar adətən 100 km (60 mil) hündürlükdə baş verir, lakin bəzi hallarda 80-250 km (təxminən 50-155 mil) yüksəklikdə də müşahidə oluna bilər.