Bakı,AzerVoice
Yeni bir araşdırma, bəzi pəhrizlərin ətraf mühitə veganlıqdan təxminən dörd dəfə daha zərərli olduğunu ortaya çıxarıb.
Keçən il aparılan və növü baxımından ilk olan bir tədqiqat, ən çox yayılmış altı pəhrizin karbon izi təsirlərini müqayisə edib.
Qida sisteminin istixana qazı emissiyalarının təxminən üçdə birini təşkil etdiyi və mal ətinin istehsalının bu sahədə ən böyük günahkarlardan biri olduğu – toyuq istehsalından təxminən 10 dəfə çox emissiya yaratdığı – artıq geniş şəkildə məlumdur.
Lakin fərdi qida məhsullarının ətraf mühitə təsiri mübahisəli olsa da, müxtəlif qidaları əhatə edən pəhrizlərin ümumi ekoloji təsiri ilə bağlı geniş tədqiqatlar az olub.
Tulane Universitetindən professor Diego Rose-un rəhbərlik etdiyi araşdırma, pəhrizlərin ətraf mühitə təsiri ilə yanaşı qidalanma keyfiyyətini də qiymətləndirib.
"İqlim dəyişikliyi mübahisəsiz dövrümüzün ən təcili problemlərindən biridir və bir çox insan bitki əsaslı pəhrizə keçməklə maraqlanır. Bu keçid karbon izini azaldacaq və ümumilikdə daha sağlam olacaq",- deyə Tulane Universitetinin Xalq Sağlamlığı və Tropik Tibb Fakültəsində Qidalanma Proqramının direktoru olan professor Rose bildirib.
Bununla belə, araşdırma eyni zamanda tamamilə ət istehlakını dayandırmadan da sağlamlığı və karbon izini yaxşılaşdırmağın mümkün olduğunu göstərib. Bir çox insan həyatının müxtəlif dövrlərində qidalanma vərdişlərini dəyişdirə və ya sağlamlıq səbəbilə veganlıqdan uzaqlaşa bildiyindən, pəhrizlərin iqlimə təsirini başa düşmək faydalı ola bilər.
Araşdırma, qida istehlakı ilə karbon izi arasındakı əlaqəni təhlil edərkən, vegan pəhrizin ən az ekoloji təsirə sahib olduğunu göstərib. Heyvansal məhsulları tamamilə istisna edən vegan qidalanma, istehlak edilən hər 1000 kalori üçün cəmi 0,7 kilo karbon qazı buraxır. Ən davamlı olmayan pəhriz olaraq keto pəhrizi isə eyni kalori miqdarında təxminən 3 kilo karbon emissiyası yaradır – bu da veganlıqdan dörd dəfə çoxdur.
Paleo pəhrizi də yüksək karbon izi və aşağı qidalanma keyfiyyəti ilə keto pəhrizindən dərhal sonra gəlir. Bu məlumatlar ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzinin (CDC) Milli Sağlamlıq və Qidalanma Araşdırmasında iştirak edən 16.000-dən çox yetkinin qidalanma vərdişləri əsasında qiymətləndirilib.
Araşdırmaya görə, veganlıqdan sonra ən davamlı pəhrizlər vegeterian və peskatarian pəhrizlər olub. Ət və bitki əsaslı qidaların qarışığını əhatə edən omnivor (hərtərəfli) pəhriz isə həm keyfiyyət, həm də davamlılıq baxımından orta mövqedə qərarlaşıb.
Tədqiqat göstərib ki, omnivor bəslənən insanların yalnız üçdə biri vegeterian pəhrizə keçsə, gündəlik 340 milyon avtomobil kilometrinə bərabər emissiyanın qarşısı alına bilər.