BAKI, VOA

Tomas Edvard Laurens 1888-ci ildə Uelsdə anadan olub və uşaqlıq illərində ailəsi ilə birlikdə Oxforda köçüb. Gənc yaşlarından memarlıq və arxeologiya sahələrinə maraq göstərib və 1909-cu ildə Osmanlı hakimiyyətində olan Suriya və Fələstinə səfər edib. 1911-ci ildə qədim Hitit yaşayış məskənini araşdıran ekspedisiyaya qoşulmaq üçün təqaüd qazanıb və burada üç il çalışıb. Bu müddətdə ərəb dilini öyrənib və region üzrə araşdırmalar aparıb.

1914-cü ildə Sənaidə, Osmanlı və Britaniya hakimiyyəti altında olan sərhəd ərazilərdə kəşfiyyat fəaliyyətləri həyata keçirib. Hazırladığı xəritələr 1914-cü ilin oktyabrında Osmanlı və Britaniya arasında müharibə başlananda strateji əhəmiyyət daşıyıb.

Müharibə dövründə Laurens kəşfiyyat işlərinə cəlb olunub və 1916-cı ildə ərəb üsyanına dəstək məqsədilə bölgəyə göndərilib. O, üsyançıların gerilla əməliyyatlarını təşkil edib və strateji planlamada iştirak edib. 1917-ci ilin iyul ayında Aqaba şəhərinin ələ keçirilməsi ilə əlaqədar əməliyyatlarda rol oynayıb. Daha sonra Osmanlı ərazisinə keçid zamanı tutulub, işgəncələrə məruz qalıb, lakin sonradan qaçıb və ordusuna qayıdıb. Müharibə 1918-ci ildə sona çatıb və bölgədə siyasi birlik gözlənilən nəticəni verməyib.

Müharibədən sonra Laurens Paris sülh konfransında iştirak edib. Daha sonra hərbi xidmətə qatılıb, şəxsi həyatında müxtəlif adlardan istifadə edib və yazı fəaliyyətini davam etdirib. 1927-ci ildə xatirə əsəri nəşr olunub. 1935-ci ilin may ayında Dorset ərazisində baş verən motosiklet qəzasından sonra kritik yaralanıb və hospitalda vəfat edib.