BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə

Bu gün Orta Asiya, Yaxın Şərq və Qafqazın taleyini dəyişən, Teymurilər imperiyasının banisi, böyük sərkərdə Əmir Teymurun doğum günüdür.

1336-cı ilin 9 aprelində Keş (indiki Şəhrisəbz) şəhəri yaxınlığında dünyaya gələn Teymur ibn Tarağay Barlas, dünya hərb tarixinə məğlubedilməz sərkərdə və dövlət xadimi kimi düşüb. "Dəmir" mənasını verən adı ilə tarixin gedişatına yön verən bu şəxsiyyət, Hindistandan Rusiyaya, Çindən Anadoluya qədər uzanan nəhəng bir imperiya qura bilmişdir.

Əmir Teymur 1370-ci ildə rəsmən Əmir titulunu götürərək Mavəraünnəhrdə hakimiyyətə gəlib. Çingiz xanın soyundan olmadığı üçün "Xan" deyil, "Əmir" titulu ilə kifayətlənsə də, Çingizli şahzadəsi Saray Mülk xanımla evlənərək "Gürkan" (Xan kürəkəni) titulunu daşımışdır. O, həyatı boyu keçirdiyi heç bir döyüşdə məğlub olmaması ilə hərb tarixinə möhür vurub.

Teymur yalnız fateh deyil, həm də sənət və elmin hamisi idi. Paytaxt Səmərqəndin çiçəklənməsi üçün fəth etdiyi torpaqlardan ən yaxşı memarları, rəssamları və alimləri bura toplamışdı. Məşhur tarixçi İbn Xəldunla apardığı elmi söhbətlər onun dərin intellektual bazasından xəbər verir. Səmərqənddəki məşhur memarlıq abidələri bu gün də "Teymuri İntibahı"nın şahidi kimi dayanmaqdadır.

Əmir Teymurun yürüşləri Azərbaycan tarixinin də mühüm bir dövrünü təşkil edir. Onun Şirvanşah I İbrahimlə qurduğu diplomatik ittifaq və Qarabağı qış iqamətgahı kimi seçməsi bölgənin siyasi həyatında həlledici rol oynamışdır. 1402-ci ildə Ankara döyüşündə qalib gəlməsi isə dünya geosiyasi xəritəsini yenidən formalaşdırmışdır.