Səhralarla anılan bir coğrafiyada üzmək üçün su tapmaq ilk baxışdan qeyri-adi görünə bilər. Lakin Omanın dağlarına doğru irəlilədikdə və ya İordaniyanın Ölü dənizinə endikdə mənzərə kəskin şəkildə dəyişir: açıq rəngli qaya divarları arasında firuzəyi rəngli gölməçələr peyda olur, şəlalələr dar dərələri yarır və bəzi yürüş marşrutları axırda suya girməyi tələb edir.
Yaxın Şərq səyahətçilərinin kəşf edə biləcəyi təbii üzgüçülük məkanları bölgənin səhra təsəvvüründən qat-qat zəngindir. Bəziləri nisbətən asan əlçatan təbii hovuzlardan ibarətdir, digərləri isə kanyonlar boyunca yürüş, qayalara dırmaşma və üzməyi özündə birləşdirir. Regionun ən məşhur təbii su hövzələrinin çoxu Omanda cəmləşib, İordaniya isə üzgüçülüyü daha çox kanyoninq macərasına çevirir.
Bunlar dərinliyi və şəraiti əvvəlcədən bəlli olan idarə olunan süni hovuzlar deyil. Su səviyyəsi, axınlar və əraziyə giriş yağıntılardan asılı olaraq dəyişə bilər ki, bu da təbiətdə üzməyi həyəcanlı edən əsas amildir və yola çıxmazdan əvvəl şəraiti yoxlamağın vacibliyini göstərir.
Vadi Bəni Xalid - Oman klassikası
"Vadi Şab" yürüşünün çətinliyini gözə almadan Omandakı vadilərdə üzmək istəyən səyahətçilər üçün "Vadi Bəni Xalid" ən rahat seçimdir.
Şərqi Əl-Həcər dağlarından keçən bu vadi açıq rəngli qayalarla əhatə olunmuş təbii hovuzları, şəlalələri və yaşıllığı ilə tanınır. Üzgüçülük buradakı əsas fəaliyyətlərdən biridir və bu xüsusiyyət onu Omanın və bütün Yaxın Şərqin ən yaxşı təbii hovuzları sırasında güclü namizədə çevirir.
"Vadi Şab" ilə müqayisədə suya çatmaq üçün uzun və çətin bir piyada yürüşü tələb olunmur. Bu səbəbdən "Vadi Bəni Xalid" günü uzun kanyon macərasına çevirmədən sadəcə Oman vadisi təcrübəsi yaşamaq istəyən qonaqlar üçün ideal başlanğıcdır.
Bununla belə, bura açıq hava su parkı deyil, təbii landşaftdır. Su ətraf mühiti və yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrini qidalandırdığı üçün ziyarətçilər müəyyən edilmiş zonalarda qalmalı, yerli qaydalara hörmət etməli və geyim tərzinə diqqət yetirməlidirlər.
Mövsümilik də mühüm amildir. Omanın turizm qurumları yay aylarının pik istiləri əvəzinə fevraldan aprelə qədər olan dövrü səfər üçün ən əlverişli vaxt kimi tövsiyə edir.
Vadi Mücib - İordaniyada üzgüçülüyü macəraya çevirən məkan
İordaniya təbii su hövzələrində üzgüçülüyə tamamilə fərqli bir məna qatır.
"Vadi Mücib" Ölü dənizin sahilində, Mücib Biosfer Qoruğunun daxilində yerləşir. Onun "Siq" cığırı uca qumdaşı qayaları arasından çay boyu böyük bir şəlaləyə doğru uzanır. Mövsümi yağıntılardan asılı olaraq dərədə üzmək üçün kifayət qədər dərin gölməçələr formalaşır.
Bura dəsmal sərib günortanı rahat şəkildə suda qalaraq keçirəcəyiniz bir yer deyil."Siq" cığırı suyun içi ilə yeriməyi və kanyon boyu axına qarşı irəliləməyi əhatə edən sulu macəra marşrutudur. Digər yollar daha da irəli gedir: "Malaqi" cığırı xüsusi təlim keçmiş bələdçinin müşayiəti ilə 20 metrlik şəlalədən enməzdən əvvəl təbii hovuzlarda üzməyi tələb edir; "Kanyon" cığırı üçün də bələdçi zəruridir.
Bu xüsusiyyətlər "Vadi Mücib"i İordaniyanın ən fərqli təbii məkanlarından birinə çevirir; lakin onu sadəcə "çimərlik məkanı" adlandırmaq təcrübəni tam ifadə etmir. Bura təbii çimərlikdən çox, sulu yürüş və kanyon macərasıdır.
Oman məkanlarından fərqli olaraq, "Vadi Mücib"in sulu cığırları hava və su şəraitindən asılı olaraq ilin daha isti dövrlərində fəaliyyət göstərir. Kral Təbiəti Mühafizə Cəmiyyəti (RSCN) adətən "Siq" cığırını apreldən oktyabra qədər açıq elan edir.
Yaxın Şərqin təbii hovuzlarında üzmək mümkündürmü?
Bəli, bu mümkündür. Lakin konkret yerlərdə və düzgün şərait daxilində.
Buna görə də "Yaxın Şərqdə təbii hovuzlarda üzmək olarmı?" sualının ardınca daha vacib suallar verilməlidir: hansı hovuzda, hansı gündə və hansı hava şəraitindən sonra?
Bu amil xüsusilə vadilərdə böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Güclü yağışlar tamamilə quru olan çay yataqlarında belə qəfil və dağıdıcı daşqınlara səbəb ola bilər. Oman vadilərinə yola düşməzdən əvvəl ziyarətçilər hava proqnozunu yoxlamalı, güclü yağış gözlənilən ərazilərdən uzaq durmalı və intensiv yağıntıdan sonra ən azı bir gün həmin zonalara getməməlidirlər.
Əgər daşqın baş verərsə, dərhal yüksək yerlərə qalxmaq lazımdır və axan suyu heç vaxt keçməyə cəhd etmək olmaz.
Oxşar təhlükəsizlik qaydaları yağışlı mövsümdə qəfil daşqınların baş verdiyi İordaniya vadilərinə də aiddir. "Vadi Mücib"də cığırların fəaliyyəti hava və suyun səviyyəsinə uyğun tənzimlənir, lakin yola çıxmazdan əvvəl vəziyyəti dəqiqləşdirmək zəruridir.
Suyun dərinliyi də sürətlə dəyişə bilər. Kiminsə foto və ya videoda qayadan tullandığını görüb bunun təhlükəsiz olduğunu düşünməyin. Güclü yağışlardan dərhal sonra çəkilən hovuz bir neçə həftə sonra tamamilə fərqli dərinlikdə və vəziyyətdə ola bilər.
Gizli şirin su mənbələri daha çox araşdırma tələb edir
Məşhur məkanlardan kənara çıxmaq istəyi anlaşılandır. Sosial mediada Yaxın Şərqin "gizli şirin su hövzələri" axtarıldıqda dərhal adı bəlli olmayan gölməçələr, "məxfi" vadilər və toxunulmamış yerlər vəd edən koordinatlar çıxır. "Gizli" sözü insanı arxayınlaşdırmaq əvəzinə, daha ehtiyatlı olmağa vadar etməlidir.
Uzaq məntəqələrə gediş-gəliş çətin ola bilər, orada heç bir nəzarət xidməti fəaliyyət göstərmir və mobil şəbəkə tutmaya bilər. Bəzi hovuzlar kəndlərin, fermaların və ya suvarma sistemlərinin yaxınlığında yerləşir. Digərləri isə filmlərdə belə görmədiyiniz peşəkar kanyoninq təcrübəsi tələb edir.
Yaxın Şərqdə gizli su məkanlarını araşdırarkən "kəşf olunmamış" iddiaları arxasınca qaçmaqdansa, daha az izdihamlı, lakin rəsmi və təhlükəsiz şəkildə əlçatan yerləri axtarmaq lazımdır.
Bəzən məkanın populyarlığı ən faydalı məlumatdır. "Vadi Şab", "Vadi Bəni Xalid" və "Vadi Mücib" kimi yerlərin məşhur olmasının bir səbəbi də ziyarətçilərin oraya giriş, təhlükəsizlik və şərait barədə dəqiq məlumat tapa bilmələridir.
Seçim fərdi təcrübədən asılıdır
Yaxın Şərqdəki su məkanları bir-birini əvəz edən eyni tipli yerlər deyil.
Ən aydın təbii hovuz təcrübəsi və rahat üzgüçülük istəyirsinizsə, Vadi Bəni Xalidi seçin.
Piyada yürüşü ardıcıl gölməçələrdən keçərək gizli şəlaləyə qədər üzməklə birləşdirmək istəyirsinizsə, Vadi Şaba üz tutun (lakin sentyabrdan maya qədər olan tövsiyə olunan mövsümə mütləq əməl edin).
Suyun macəranın əsas hissəsi olmasını istəyirsinizsə, İordaniyadakı Vadi Mücibi seçin. Onun sulu marşrutları daha dinamikdir, mövsümi fəaliyyət göstərir və bəzi cığırlar xüsusi bələdçi tələb edir.
Düzgün seçim "Instagram"da hansı hovuzun daha firuzəyi görünməsinə görə deyil, nə qədər yürüş etmək, üzmək və fiziki güc sərf etmək istəyinizə görə edilməlidir.
Ehtiyatlı yanaşma tələb edən təbii gözəlliklər
Yaxın Şərq təbiətinin gizlətdiyi bu su hövzələrinin cazibəsini anlamaq çətin deyil. Çılpaq dağların arasında suyun peyda olması qayalı kanyonları yaşıl dəhlizlərə, yürüş yollarını isə islanmağın zəruri olduğu macəralara çevirir.
Bu yerlər regionun ən unikal yay səyahəti təcrübələrini yarada bilər - lakin mühüm bir xəbərdarlıqla: "Yay" fəsli hər məkan üçün avtomatik olaraq ən yaxşı vaxt deyil. "Vadi Mücib"in sulu cığırları sırf yay mövsümü üçün nəzərdə tutulduğu halda, Oman "Vadi Şab" və "Vadi Bəni Xalid" üçün daha sərin ayları tövsiyə edir.
Bu fərq böyük əhəmiyyət daşıyır. Təbii su turizm təqviminə deyil, havaya və coğrafiyaya tabedir; buna görə də səfərlər yerli şəraitə uyğun planlaşdırılmalıdır.
Yaxın Şərqin möhtəşəm təbii hovuzlarını axtaranlar üçün Oman və İordaniya ən mükəmməl başlanğıc nöqtələridir. Hətta suya girməzdən əvvəl belə bu yerlər heyranedici təbiət abidələridir.
Hava proqnozunu yoxlayın, müəyyən olunmuş marşrutlardan istifadə edin, yerli icmalara hörmətlə yanaşın və seçdiyiniz turun nə dərəcədə üzgüçülük və ya fiziki hazırlıq tələb etdiyini bilin. Buralar "gizli hovuz" xatirinə yerli xəbərdarlıqlara göz yumulacaq yerlər deyil.
Bütün bu qaydalara əməl edildikdə, dağlar arasında gizlənən təbii su hövzələri sadəcə sərinləmək üçün deyil, bütövlükdə mənzərənin özü suya girmək üçün ən böyük səbəbə çevrilir.