Close Menu
AzerVoice Logo
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube

    AzerVoice

    • Baş xəbər
    • Qətər
    • Körfəz Əməkdaşlıq Şurası
    • Arab+
    • ArabShow
      • ArabLyrics
      • ArabSport
    • Təhlil
    • Xəbər lenti
    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    AzerVoice
    Voice of Azerbaijan / VOA təhlil mərkəzi / VOA analitika: Geosiyasi təhlillər
    VOA analitika: Geosiyasi təhlillər

    Afrika iqlimi terrorizmə münbit şərait yaradır?

    5 Avqust 2026 06:00
    Facebook Twitter Pinterest Copy Link Telegram LinkedIn Tumblr Email
    Afrika iqlimi terrorizmə münbit şərait yaradır?
    Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Email

    BAKI,VOA Analitik Təhlil Mərkəzi

    Afrikanın Sahil bölgəsində iqlim böhranı, səhralaşma, su qıtlığı və kütləvi miqrasiya təhlükəsizlik problemlərini daha da dərinləşdirərək regiondakı münaqişələrin xarakterini dəyişir. Araşdırmalara görə, quraqlıq və torpaq deqradasiyası təkbaşına müharibələrə səbəb olmasa da, zəif idarəçilik, yoxsulluq və resurs uğrunda rəqabətlə birləşərək silahlı qrupların fəaliyyət göstərməsi üçün əlverişli mühit yaradır.

    Tədqiqatçıların araşdırmasına əsasən, Sahil və Qərbi Afrikada iqlim dəyişiklikləri artıq yalnız ekoloji və humanitar problem kimi deyil, təhlükəsizlik məsələsi kimi də qiymətləndirilir. Quraqlıq insanların su, torpaq və dolanışıq mənbələri uğrunda mübarizəsini gücləndirir, bu isə yerli qarşıdurmaların daha geniş silahlı münaqişələrə çevrilməsinə səbəb olur.

    Qeyd olunur ki, iqlim amili müharibəni birbaşa yaratmır, lakin münaqişənin yarandığı sosial və siyasi mühiti dəyişdirir. Dövlət institutlarının zəif olduğu bölgələrdə ekoloji böhran mövcud problemləri daha da ağırlaşdırır.

    Səhralaşma torpaq və su uğrunda rəqabəti artırır

    Sahil bölgəsində temperaturun artımı qlobal orta göstəricidən təxminən 1,5 dəfə yüksək sürətlə davam edir. Bu proses torpaqların məhsuldarlığını azaldır, su ehtiyatlarına təzyiqi artırır və kənd təsərrüfatından asılı milyonlarla insanın həyatını çətinləşdirir.

    Araşdırmalara görə, iqlim dəyişiklikləri yağış rejimlərini də pozur. Əvvəllər mövsümi və sabit yağıntılarla təmin olunan ərazilərdə indi yağışların gec başlaması, erkən bitməsi və qısa müddətdə intensiv xarakter alması müşahidə olunur.

    Nəticədə kənd təsərrüfatı ikiqat risklə üzləşir: bir tərəfdən su çatışmazlığı məhsuldarlığı azaldır, digər tərəfdən qəfil güclü yağışlar torpağın üst münbit qatını yuyaraq əkin sahələrinə zərər vurur.

    Məlumatlara əsasən, Sahil bölgəsində quraqlıq mövsümündə təxminən 15,4 milyon insan kəskin ərzaq təhlükəsizliyi problemi ilə üzləşə bilər. Bundan əlavə, 1,5 milyondan çox insan fövqəladə vəziyyət həddinə yaxınlaşa bilər.

    Rəqiblərə çevrilən fermerlər və köçəri maldarlar

    Sahildə iqlim böhranının ən ciddi nəticələrindən biri fermerlər və köçəri maldarlar arasında artan gərginlikdir.

    Ənənəvi olaraq bu icmalar arasında resurslardan birgə istifadə mexanizmləri mövcud olub. Köçəri maldarlar mövsümi olaraq heyvanlarını yeni otlaqlara aparır, fermerlərlə qarşılıqlı faydalı münasibətlər qururdular.

    Lakin quraqlıq və səhralaşma bu sistemi pozub. Şimal bölgələrində otlaqların azalması maldarları daha cənub ərazilərə köçməyə məcbur edir. Bu zaman onlar əkin sahələri, su mənbələri və otlaq əraziləri uğrunda yerli icmalarla qarşıdurmaya girirlər.

    Məsələn, bir mal-qaranın əkin sahəsinə daxil olması və məhsula zərər vurması əvvəlcə kiçik yerli mübahisə kimi görünsə də, zəif dövlət nəzarəti və sosial gərginlik fonunda daha böyük qarşıdurmaya çevrilə bilər.

    Vurğulanır ki, bu münaqişələrin əsas səbəbi dini və ya etnik fərqlər deyil, ilk növbədə torpaq və su uğrunda rəqabətdir. Lakin zaman keçdikcə kimlik faktorları bu mübahisələrə əlavə olunur və qarşıdurmalar daha mürəkkəb xarakter alır.

    Miqrasiya böhranı şəhərlərə əlavə təzyiq yaradır

    İqlim dəyişiklikləri Saheldə həm kəndlərdən şəhərlərə, həm də regionlararası miqrasiyanı sürətləndirir.

    Mali, Burkina Faso və Nigerdə təhlükəsizlik böhranı səbəbindən 3,44 milyondan çox insanın məcburi köçkün vəziyyətinə düşdüyü bildirilir. Eyni zamanda su qıtlığı və torpaq deqradasiyası səbəbindən yeni miqrasiya dalğaları yaranır.

    Kənd yerlərindən şəhərlərə axın nəticəsində Niamey, Bamako və Uaqaduqu kimi şəhərlərdə əhali yükü artır. Bu isə mənzil, səhiyyə, iş yerləri, elektrik enerjisi və ərzaq təminatı sahələrində problemləri dərinləşdirir.

    Araşdırmaya görə, bəzi şəhər kənarı ərazilər "məhrumiyyət mərkəzlərinə" çevrilir. Burada əvvəlki dolanışıq imkanlarını itirmiş insanlar yeni iqtisadi imkan tapa bilmədikləri üçün sosial narazılıq artır və silahlı qrupların təsir imkanları genişlənir.

    Terror qrupları ekoloji böhrandan istifadə edir

    Sahildə fəaliyyət göstərən silahlı və terror qrupları zəifləmiş sosial strukturlardan və dövlət nəzarətinin məhdud olduğu ərazilərdən istifadə edir.

    Araşdırmada bildirilir ki, Camaat Nusrat əl-İslam vəl-Muslimin, Sahil İslam Dövləti və Boko Haram kimi təşkilatlar su və torpaq böhranından təsir imkanlarını artırmaq üçün istifadə edirlər.

    Bu qruplar bəzi bölgələrdə dövlətin yerinə təhlükəsizlik təmin edən, resurslara çıxışı idarə edən və gəlir imkanları yaradan struktur kimi təqdim olunmağa çalışır.

    Xüsusilə gənclər arasında işsizliyin artması və ənənəvi dolanışıq imkanlarının itirilməsi silahlı qrupların yeni üzvlər cəlb etməsini asanlaşdırır.

    Araşdırmaya görə, terror qrupları fermer-maldar qarşıdurmalarını da öz maraqları üçün istifadə edir. Onlar yerli narazılıqları daha geniş siyasi və hərbi mübarizəyə çevirərək yeni təsir zonaları yaratmağa çalışırlar.

    Hərbi həll kifayət etmir

    Tədqiqatçılar hesab edir ki, Sahildə təhlükəsizlik böhranının yalnız hərbi üsullarla həll edilməsi mümkün deyil. Çünki münaqişələri qidalandıran əsas amillər – su qıtlığı, səhralaşma, yoxsulluq və zəif idarəçilik – aradan qaldırılmadan silahlı qrupların təsir imkanları qalacaq.

    Ekspertlərə görə, regionda uzunmüddətli sabitlik üçün iqlimə uyğun kənd təsərrüfatı siyasəti, su ehtiyatlarının idarə olunması, yerli icmalar arasında vasitəçilik mexanizmlərinin gücləndirilməsi və dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi vacibdir.

    Beləliklə, Sahildə ekoloji böhran artıq yalnız təbiət hadisəsi deyil. Quraqlıq torpaqları zəiflədir, səhralaşma insanları köçməyə məcbur edir, miqrasiya sosial gərginliyi artırır, zəif idarəçilik isə bu problemlərin təhlükəsizlik böhranına çevrilməsinə şərait yaradır.

    #Boko Haram #ekoloji təhlükəsizlik #Sahel bölgəsi iqlim böhranı #Afrikada səhralaşma #İqlim dəyişiklikləri və terrorizm #Su qıtlığı problemi #Torpaq deqradasiyası #Afrika təhlükəsizlik böhranı #Saheldə münaqişələr #İqlim miqrasiyası #Resurs uğrunda mübarizə #Afrika terror qrupları
    Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Email Copy Link

    Oxşar Xəbərər

    SpaceX-in dəyəri ilə qazancı arasındakı ziddiyyət nəyi göstərir?

    24 Avqust 2026 09:00

    Türkiyə İsrail təyyarəsini vursaydı nə baş verərdi?

    24 Avqust 2026 08:02

    Sahibə Qafarova "Silahlı münaqişələr zamanı ətraf mühitin mühafizəsi" mövzusunda çıxış edib

    9 İyul 2026 18:20

    Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası fəaliyyətini bərpa edə bilər

    5 İyun 2026 16:41

    Tarixdə bu gün – 14 Aprel

    14 Aprel 2026 00:03

    Nigeriyada xristianlar mövcudluq təhlükəsi ilə üz-üzədir - Tramp

    1 Noyabr 2025 12:09

    Niger ordusu “Boko Haram” liderinin öldürüldüyünü elan etdi, təşkilat isə təkzib etdi

    25 Avqust 2025 09:48

    Nigeriyada ərzaq böhranı dərinləşir

    14 İyul 2025 10:27

    Nigeriyadakı terror aktları nəticəsində 4500 mülki şəxs həlak olub

    21 Avqust 2024 06:19

    Nigeriyada terrorçular yeddi hərbiçini öldürüb

    28 İyul 2024 03:58

    Nigeriyada 7 nəfərin ölümü ilə nəticələnən silahlı hücum baş verib

    24 İyun 2024 09:46

    Nigeriyada silahlı dəstələrin hücumu nəticəsində 30 nəfər ölüb

    12 May 2024 05:40
    XƏBƏR LENTİ

    Ciddə İslam Limanında 434 milyon dollarlıq nəhəng layihə - Yeni dördüncü terminal qurulur

    Suriyadan İsrailə Colan mesajı: PUA-larla xəritə yaradıldı

    Sertifikat mediator üçün nə deməkdir?

    İraq Ceyhan limanı vasitəsilə ixracı artırır

    Doha, Lusayl və The Pearl - Qətərdə hansı ərazidə əmlak almaq daha sərfəlidir?

    Türkiyə ABŞ-nin Suriya ilə bağlı qərarını alqışlayıb

    Bu gün Paris dörd illik nasist işğalından azad olundu

    Qətərin qlobal internet reytinqində yeri açıqlandı

    Səudiyyə Ərəbistanı Fransada 22 min iş yeri açacaq

    Fələstin sənətinin canlı yaddaşı Süleyman Mənsur kimdir?

    Facebook X (Twitter) Linkedin Youtube
    © 2026 Azervoice.
    • Əlaqə
    • Haqqımızda
    • İstifadə şərtləri
    • Məxfilik siyasəti
    • Xəbər lenti

    Axtarış üçün yuxarıya yazın və Enter düyməsinə basın. Ləğv etmək üçün Esc düyməsini sıxın.