BAKI,AzerVoice
Suriyanın yeni hökuməti ciddi maliyyə problemləri ilə üz-üzədir. Dövlət qulluqçularının maaşlarının ödənilməsi üçün təcili vəsait tələb olunur. Lakin Qətər və digər regional müttəfiqlər, ABŞ sanksiyalarına məruz qalmaqdan qorxaraq bu maliyyə dəstəyini göstərməkdən çəkinirlər.
Qətər niyə Suriyanın yeni hakimiyyətinə maliyyə yardımı etmir?
Suriyanın yeni rəhbərliyi, xüsusilə də Qətərdən, ölkənin dağılmış iqtisadiyyatını bərpa etmək üçün dəstək gözləyirdi. Qətər əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Taninin Dəməşqə səfəri və Qətər rəsmilərinin verdiyi vədlər böyük ümidlər doğursa da, zaman keçdikcə bu vədlər yerinə yetirilmədi.
Qətərin dövlət qulluqçularının maaşlarını artırmaq üçün maliyyə yardımı ayırmaqdan imtina etməsi, ABŞ-ın mümkün sanksiyalarına dair qeyri-müəyyənliklə bağlıdır.
Suriyanın Yeni Hakimiyyəti və Heyət Təhrir əş-Şamın Rolu
Suriyanın yeni hakimiyyəti, keçmişdə Əl-Qaidə ilə əlaqəli olmuş Heyət Təhrir əş-Şamın rəhbərlik etdiyi koalisiyadan ibarətdir. Bu qrupun lideri Əhməd əl-Səraa 2016-cı ildə Əl-Qaidədən ayrıldığını elan edib. O, Əsəd devrildikdən sonra müvəqqəti prezident seçilib.
Lakin Heyət Təhrir əş-Şamın radikal keçmişi, Qərbin Suriyanın yeni rəhbərliyinə olan münasibətini çətinləşdirir. ABŞ və Avropa İttifaqı bu təşkilatı terrorçu qrup kimi qiymətləndirir, bu da yeni hakimiyyətin xarici maliyyə dəstəyi əldə etməsinə mane olur.
Dövlət Qulluqçularının Maaş Problemi və İqtisadi Böhran
Suriyanın müvəqqəti hökuməti yanvar ayında maaşları 400% artırmaq vəd etsə də, bu qərar hələ də icra olunmayıb. Maliyyə Nazirliyinə görə, maaş artımından sonra dövlət qulluqçularına ödənilməli olan məbləğ 120 milyon dollar təşkil edəcək, lakin Qətər və digər ölkələrdən maliyyə dəstəyi olmadan bu artımı maliyyələşdirmək mümkün deyil.
BMT-nin son hesabatına əsasən, Suriyada əhalinin 90%-i yoxsulluq həddindən aşağı yaşayır. Yeni hakimiyyət iqtisadiyyatı dirçəltmək üçün dövlət sektorunda iş yerlərinin üçdə birini ixtisar etməyi planlaşdırır. Əsədin dövründə dövlət işləri əsasən hökumətə sadiqlik vasitəsi kimi istifadə olunurdu.
Qətərin ABŞ-ın Sanksiyalarından Çəkinməsi
ABŞ-ın keçmiş administrasiyası, yanvar ayında Suriyanın yeni rəhbərliyi ilə maliyyə əməliyyatlarına altı aylıq sanksiya azadlığı versə də, Qətər bu icazənin maaş artımlarını maliyyələşdirmək üçün kifayət etmədiyini bildirir. Bu vəsaitlər Suriya Mərkəzi Bankı vasitəsilə köçürülməli olduğu üçün ABŞ sanksiyalarına məruz qala bilər.
Qətər hökuməti maaşları ödəməsə də, Suriyanın enerji böhranını yüngülləşdirmək üçün iki dəfə maye qaz göndərib.
Avropa İttifaqının Sanksiyaları Yüngülləşdirməsi
Avropa İttifaqı bu yaxınlarda Suriya ilə bağlı bəzi sanksiyaları müvəqqəti dayandırıb. Yeni qərar enerji, bankçılıq, nəqliyyat və yenidənqurma sektorlarını əhatə edir. Lakin ABŞ Maliyyə Nazirliyi bəyan edib ki, bu addım ABŞ-ın Suriya ilə bağlı əsas sanksiyalarını ləğv etmir.
ABŞ-ın Suriya Siyasəti və Trampın Yanaşması
ABŞ-ın hazırkı administrasiyası Suriya ilə bağlı siyasətini tam açıqlamayıb. ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio fevral ayında Qüdsdə etdiyi çıxışında, Əsəd rejiminin süqutunu müsbət qiymətləndirsə də, yeni rəhbərliyin də qeyri-sabit güc olduğunu vurğulayıb.
Suriyanın yeni hakimiyyəti, xüsusilə də Donald Tramp administrasiyasının Suriyanı prioritet hesab etmədiyi bir vaxtda, Qətər və digər regional ölkələrin dəstək verməkdən çəkinməsinin uzun müddət davam etməsindən narahatdır.
- Qətər və digər regional müttəfiqlər, ABŞ sanksiyalarından qorxaraq Suriyanın yeni hakimiyyətinə maliyyə dəstəyi göstərməkdən çəkinirlər.
- Suriyanın yeni rəhbərliyi Heyət Təhrir əş-Şam tərəfindən idarə olunduğu üçün, Qərbin münasibəti mürəkkəbdir.
- Dövlət qulluqçularının maaşları hələ də ödənilməyib, iqtisadi böhran dərinləşir.
- ABŞ və Avropa İttifaqının Suriya siyasəti qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Suriyanın yeni hakimiyyəti üçün Qətər və digər ölkələrin maliyyə dəstəyi həyati əhəmiyyət daşıyır. Lakin ABŞ-ın mövqeyi aydınlaşmadan, bu dəstəyin reallaşması çətin görünür.