Qətər Husilər tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının cənubuna edilən hücumu pisləyib. Doha bu addımı Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüquqa zidd hərəkət kimi qiymətləndirib. Qətər hücumun regional təhlükəsizlik və sabitliyə təhdid yaratdığını bildirib. Körfəz ölkələri regionda artan hərbi gərginlik fonunda narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qətər bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb.
#Doha
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qətərin paytaxtı Dohaya səfər edib. Onu Həməd Beynəlxalq Hava Limanında Qətər rəsmiləri qarşılayıb. Səfərdə Ərdoğanı həyat yoldaşı Əminə Ərdoğan müşayiət edib. Türkiyə Prezidenti Qətər əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Saniyə atasının vəfatı ilə bağlı başsağlığı verəcək. Keçmiş Qətər əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatı ilə bağlı görüşün keçirilməsi planlaşdırılır. Türkiyə və Qətər arasında müxtəlif sahələrdə yaxın əməkdaşlıq mövcuddur. Səfər iki ölkə münasibətləri baxımından diqqət çəkir.
Dohada yerləşən Ali Təhsil İnstitutunun professoru Mühənnəd Səllum İranın Hörmüz boğazında yeni vəziyyət formalaşdırmağa çalışdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran boğazdan keçən gəmilər üzərində daha geniş nəzarət qurmaq və keçidlərə görə ödəniş tətbiq etmək istəyir. Təhlilçi qeyd edib ki, Oman bu təşəbbüsə qoşulmağa hazır görünmür. O hesab edir ki, ABŞ isə İrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırmaqla Hörmüz boğazındakı vəziyyətə təsir göstərməyə çalışır. Mühənnəd Səllumun fikrincə, Vaşinqton gəmiçiliyin məhdudlaşdırılması davam edərsə, İranın enerji infrastrukturuna daha ciddi zərbələr endirə bilər. O, İranın uzun müddət neft ehtiyatlarını saxlaya bilməyəcəyini də vurğulayıb. Təhlilçi bu qarşıdurmanın bölgədə gərginliyi daha da artıra biləcəyini bildirib.
Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində alyans rəsmiləri və Türkiyə Prezidentinin müşavirləri ilə görüş keçirib. Görüşdə Qətərin dövlət naziri Məhəmməd bin Əbdüləziz bin Saleh əl-Xüleyfi iştirak edib. Tərəflər əməkdaşlıq əlaqələrini və regiondakı son prosesləri müzakirə ediblər. Doha Xarici İşlər Nazirliyi görüşün Ankarada baş tutduğunu açıqlayıb. Müzakirələrdə regional vəziyyət və təhlükəsizlik məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Qətər son illərdə vasitəçilik və diplomatik təşəbbüslərdə fəal rol oynayır. Görüş Doha ilə NATO və Türkiyə arasında siyasi təmasların davam etdiyini göstərir.
Hörmüz boğazındakı məhdudiyyətlər körfəz ölkələrinin limanlarının fəaliyyətinə fərqli təsir göstərib. Yük daşımalarının bir hissəsi alternativ limanlara yönəldilib. Qətərdəki Həməd limanında fəaliyyətin normal qaydada davam etdiyi bildirilir. Cəbəl Əli, Xor Fəkkan və Suhar limanları isə əlavə yük axınını qəbul edib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət dünya ticarətinə təsir göstərməkdə davam edir. Alternativ marşrutların əhəmiyyəti daha da artıb. Bölgədə logistika sistemləri yeni şəraitə uyğun fəaliyyət göstərir.
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada Qətər və Pakistan rəsmiləri ilə keçirilən görüşlərin başa çatdığını bildirib. Görüşlər ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun icrası çərçivəsində aparılıb. Müzakirələrin əsas məqsədi memorandumun müddəalarının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələləri dəyərləndirmək olub. Görüşlərin nəticələri barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Qətər və Pakistan bu prosesdə vasitəçi rolunda çıxış edir. Tehran danışıqların texniki xarakter daşıdığını vurğulayır. Əlavə açıqlamaların daha sonra veriləcəyi bildirilir.
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla davam edən danışıqları müsbət qiymətləndirib. O bildirib ki, müzakirələr olduqca uğurla gedir və əldə olunan irəliləyişin davam etdirilməsi üçün iş aparılır. Vensin sözlərinə görə, Prezident Donald Tramp razılaşmaya nail olunması və danışıqların xoş niyyət prinsipi əsasında davam etdirilməsi barədə göstəriş verib. ABŞ rəsmisi İran rəhbərliyi daxilində yeni səhifə açmaq istəyən qüvvələrin olduğunu da qeyd edib. Vaşinqton danışıqlar prosesində müsbət dinamikanın qorunacağına ümid edir. ABŞ və İran arasında təmaslar əsasən texniki məsələlər ətrafında davam edir. Tərəflər mümkün razılaşmanın icrası ilə bağlı müzakirələri davam etdirirlər.
ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın regionda sabitliyi poza biləcək addımlar atacağı təqdirdə Prezident Donald Trampın müxtəlif cavab variantlarına malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ nümayəndə heyəti Dohada İranla dolayı danışıqlar aparır. Danışıqlarda əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Vens ABŞ-nin İrana zərbələrinin boğazda təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsi məqsədi daşıdığını iddia edib. İran isə nüvə silahı hazırladığı barədə ittihamları rədd edir və proqramının dinc xarakter daşıdığını bildirir. ABŞ və İran arasında danışıqlar davam edir. Tərəflər bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər.
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirildiyi barədə məlumatları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyəti yalnız Qətər və Pakistan nümayəndələri ilə üçtərəfli formatda danışıqlar aparıb. Qəribabadinin sözlərinə görə, müzakirələr ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunub. Danışıqlarda əsas mövzular Livanla bağlı öhdəliklər və İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olub. Məlumat yarı rəsmi Mehr agentliyi tərəfindən yayılıb. İran tərəfi ABŞ nümayəndələri ilə birbaşa görüşün keçirilmədiyini vurğulayıb. Danışıqlar texniki xarakter daşıyıb.
Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner ilə Dohada görüş keçirib. Görüşdə ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların gedişi müzakirə olunub. Tərəflər diplomatik prosesdə əldə olunan irəliləyiş barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Livandakı vəziyyət də görüşün əsas mövzularından biri olub. Görüş iştirakçıları ölkədə atəşkəsin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər. Qətər bölgədə vasitəçilik səylərini davam etdirir. Danışıqların nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqları müsbət qiymətləndirib. O bildirib ki, görüşlər çox yaxşı keçir və danışıqlar istənilən istiqamətdə davam edir. Tramp bu fikirləri Endryus Birləşmiş Hərbi Hava Bazasında jurnalistlərə açıqlamasında səsləndirib. ABŞ Prezidenti əlavə təfərrüatlar açıqlamayıb. Açıqlama Dohada davam edən diplomatik təmaslar fonunda verilib. Vaşinqton və Tehran arasında danışıqların nəticələri hələlik açıqlanmayıb. Tərəflərin yaxın günlərdə yeni bəyanatlar verməsi gözlənilir.
ABŞ ilə İran arasında Dohada davam edən danışıqlarda Tehranın əsas tələbləri açıqlanıb. Məlumata görə, Qətər və Pakistan vasitəçilik prosesinə texniki dəstək verir. İran anlaşma memorandumunun beş əsas müddəasının tam icrasını növbəti mərhələnin əsas şərti hesab edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş vəsaitlərinin Mərkəzi Bankın istifadəsinə verilməsini tələb edir. Mənbənin sözlərinə görə, İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyə təminat verməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, ölkə Nüvə Silahının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayır. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.