ABŞ Senatında keçirilən son səsvermə zamanı Demokratlar Partiyasının üzvləri İsrailə hərbi texnika və sursat tədarükünə qarşı genişmiqyaslı etiraz nümayiş etdiriblər. "Axios" saytının müxbirinin verdiyi məlumata görə, səsvermənin nəticələri partiya daxilində İsrailin hərbi əməliyyatlarına qarşı artan narazılığı ortaya qoyub.
Gündəm
ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO ilə bağlı sərt açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, alyans indiyə qədər ABŞ-ın yanında olmayıb və gələcəkdə də olmayacaq.
Ötən şənbə günü, 11 aprel 2026-cı ildə Pakistanın paytaxtı ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqların ilk raunduna ev sahibliyi etdi. Bu görüş tərəflərin bir həftəlik atəşkəs barədə razılığa gəlməsindən sonra baş tutub və 2015-ci il Nüvə sazişindən bəri ilk, 1979-cu il İslam İnqilabından bəri isə ən yüksək səviyyəli birbaşa təmasdır. Dünyanın Donald Trampın "bütün sivilizasiyanı məhv etmək" təhdidinin gerisayışını izlədiyi bir vaxtda, bu tarixi sülh prosesini idarə edən şəxslər kimlərdir?
ABŞ-İsrailin İrana qarşı müharibəsi sürətlə regional sərhədləri aşaraq, təkcə Yaxın Şərqdə məhdudlaşan hərbi qarşıdurma olmaqdan çıxıb, daha geniş geosiyasi ölçülərə malik hadisəyə çevrilib. Bu müharibə dövlətlərin riskləri necə dərk etdiyini, böhranlara reaksiyalarını və beynəlxalq sistemdə mövqelərini yenidən formalaşdırır.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (AEBA) Baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə fəaliyyətləri və ABŞ ilə davam edən müzakirələr barədə mühüm açıqlama verib. VOA xəbər verir ki, "Reuters" agentliyinin məlumatına görə, Qrossi uranın zənginləşdirilməsi prosesinin dayandırılması müddətinin tamamilə siyasi müstəvidə həll olunacağını bildirib.
Bu gün, bazar ertəsi, İsrail işğal qüvvələrinin ciddi mühafizəsi altında onlarla yəhudi Əl-Əqsa məscidinə daxil olaraq Qübbətüs-Səxra qarşısında “epik səcdə” adlanan dini ayini icra ediblər. Basqına radikal baxışları ilə tanınan israilli haham Eyal Tsinov rəhbərlik edib. O, Qübbətüs-Səxraya aparan pilləkənlərdə dua edərək müsəlmanların hisslərini təhqir edən addım atıb.
Şam sadəcə bir işıq mənbəyi deyil, insanın gündəlik həyatın sürətindən qopub öz daxili dünyasına qayıtmasını təmin edən simvolik bir keçid vasitəsidir. Onun titrəyən alovu zehni sakitləşdirərək insanı anı yaşamağa, düşünməyə və daxili rahatlığı tapmağa dəvət edən bir ritualın mərkəzində dayanır. Şamın əriməsi zamanın axıcılığını xatırlatsa da, bir niyyətlə yandırılan şam o anı daha dəyərli və mənalı bir mənəvi təcrübəyə çevirir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı son vəziyyət, tətbiq edilən sanksiyalar və regional təhlükəsizlik məsələlərinə dair kəskin bəyanatlarla çıxış edib. VOA xəbər verir ki, prezident bildirib ki, İrana qarşı yeni blokada bazar ertəsi günündən etibarən qüvvəyə minəcək və digər dövlətlər də İranın neft satışının qarşısını almaq üçün fəal iş aparırlar.
İran İslam Respublikası Yaxın Şərqdə ən böyük və müxtəlif raket arsenalına malik ölkələrdən biri hesab olunur. Tehranın raket proqramı təkcə hərbi çəkindirmə vasitəsi deyil, həm də ölkənin siyasi və dini kimliyinin bir təzahürüdür. İran öz raketlərini adlandırarkən adətən İslam tarixi, müqəddəs şəxsiyyətlər və strateji hədəflərə eyham vuran rəmzlərdən istifadə edir. Bu adlar həm daxili auditoriyada milli və dini ruhu gücləndirmək, həm də xarici rəqiblərə psixoloji mesaj vermək məqsədi daşıyır.
ABŞ və İran gözlənilmədən iki həftəlik atəşkəs elan etdilər, lakin bundan sonra nələrin baş verəcəyi ilə bağlı saysız-hesabsız suallar açıq qalır. İsrail də hesabatlara görə, könülsüz olsa da, atəşkəsə razılıq verib. Vaşinqton və Tehran "qələbə" elan etsələr də, bu müharibənin bitdiyini söyləmək hələ çox tezdir. Bir çox əsas məsələ həll olunmamış qalır, raketlər və pilotsuz uçuş aparatları (dronlar) atəşkəs elanından sonra belə bölgədə uçmağa davam edir. Belə ki, bir neçə Körfəz ölkəsi çərşənbə günü İranın hücumlarına məruz qaldığını bildirib, İsrail isə Livanda böyük zərbələr endirib.
Birləşmiş Ştatlar və İran arasında 38 günlük birbaşa hərbi qarşıdurmadan sonra elan edilən atəşkəs zahirən diplomatiyanın qələbəsi kimi görünsə də, mahiyyət etibarilə itkilər və ziddiyyətlərlə yüklənmiş bir "döyüşçü fasiləsi"nə daha yaxındır. "Tarixi qələbə" elan etməyə tələsən İran rəsmiləri yaxşı bilirlər ki, bu bəyanat strateji reallıqdan daha çox daxili istehlaka yönəlib; belə ki, Tehran bu raunddan tükənmiş hərbi imkanlar, darmadağın edilmiş donanma, sıradan çıxmış müdafiə sistemləri, zədələnmiş infrastruktur və sanksiyaların, ardıcıl zərbələrin ağırlığı altında sarsılan iqtisadiyyatla çıxıb. Qarşı tərəfdə isə Vaşinqton özünü bəndlərinin yozulmasında əsaslı fərqlərlə dolu bir atəşkəs qarşısında görür ki, bu da sazişin nə dərəcədə davamlı olacağı sualını təcili və qanunauyğun edir.
Ümumdünya Ərzaq Proqramı (WFP) Sudandakı vəziyyəti “dünyanın ən böyük humanitar aclıq böhranı” kimi xarakterizə edib. Qeyd olunub ki, davam edən münaqişə, onun iqtisadi və humanitar fəsadları nəticəsində təxminən 45 milyonluq əhalinin 19 milyondan çoxu kəskin ərzaq təhlükəsizliyi problemi ilə üz-üzədir. Bununla yanaşı, proqram müharibə başlayandan bəri Port-Sudanda fəaliyyət göstərən ölkə ofisinin paytaxt Xartumda yenidən işə salındığını elan edib ki, bu da BMT-nin paytaxta geniş qayıdışı üçün hazırlıq mərhələsidir.