BAKI,AzerVoice

Şahzadə Məhəmməd bin Salman bin Əbdüləziz Al Səud 21 iyun 2017-ci ildən bəri Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və ölkədə tarixi dəyişikliklərə rəhbərlik edən şəxsdir. O, Kral Əbdüləzizin nəvələri arasında ilk dəfə olaraq Baş nazir vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bu təyinat 27 sentyabr 2022-ci il tarixində İki Müqəddəs Ocağın Xadimi Kral Salman bin Əbdüləziz tərəfindən verilmiş Kral fərmanı ilə həyata keçirilmişdir.

O, Məhəmməd bin Əbdüləziz bin Əbdürrəhman bin Feysəl bin Türki bin Abdullah bin Məhəmməd bin Səud bin Məhəmməd bin Muqrin bin Markhan bin İbrahim bin Musa bin Rabiah bin Mani bin Rabiah əl-Muraydi nəslindəndir.
Bu nəsil Bənu Hənifə qəbiləsinə, oradan Bəkr bin Vailə, sonra Rabiah bin Nizara, daha sonra isə Məəd bin Adnana qədər uzanır. Şahzadənin ulu babaları Səudiyyə Ərəbistanının birinci dövlətinin paytaxtı olan Diriyədə yaşamışlar. Bu şəhər müasir Səudiyyə dövlətinin mədəniyyət beşiyidir. Bənu Hənifə qəbiləsi bu bölgəyə, konkret olaraq Nəcd bölgəsində yerləşən Vadi Hənifəyə, 1446-cı ildə Mani əl-Muraydi və ailəsi tərəfindən köçürülmüşdür. O, köçdüyü əraziyə öz qəbiləsinin adı ilə “əd-Duru” adını vermişdir. Onlar IX əsrdə əcdadlarının yaşadığı ilk Diriyədən bura gəlmişdilər.

Şahzadə Məhəmməd bin Salman 31 avqust 1985-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda anadan olub. O, atasının – həmin dövrdə Riyad əyalətinin valisi olan və sonradan kral olan Salman bin Əbdüləzizin – və anası, şahzadə Fahda bint Fəlah bin Sultan əl-Həslinənin qayğısı ilə böyüyüb. Kral Salmanın oğulları arasında altıncı oğul olan Məhəmməd bin Salman, Riyad şəhərinin infrastrukturunun, ictimai xidmətlərinin və ümumilikdə şəhər simasının sürətlə dəyişdiyi bir dövrdə böyüyüb.

Şahzadə Məhəmməd bin Salmanın təhsili və dövlət idarəçiliyinə yüksəlişi

Şahzadə Məhəmməd bin Salman Riyad Məktəblərində təhsil almış və orta məktəbdə oxuduğu dövrdə Səudiyyə Ərəbistanının ilk on tələbəsi arasında yer almışdır. Ali təhsilini Kral Səud Universitetində hüquq ixtisası üzrə davam etdirmiş, bakalavr dərəcəsi almışdır. Hüquq və Siyasi Elmlər Fakültəsində öz kursu üzrə ikinci yeri tutmuşdur. O, akademik təhsili dövründə bir çox ixtisaslaşdırılmış kurs və proqramlarda iştirak etmişdir.

Vəzifələri

Kral Səud Universitetindən hüquq üzrə məzun olduqdan sonra, 10 aprel 2007-ci il tarixində Nazirlər Şurasının Ekspertlər Bürosunda məsləhətçi vəzifəsini icra etməyə başlamışdır. Daha sonra, 15 dekabr 2009-cu ildə Riyad Əyalətinin Valisinin xüsusi müşaviri təyin olunmuşdur.

Bununla yanaşı, o, Riyad Rəqabətlilik Mərkəzinin Baş katibi, Kral Əbdüləziz Tədqiqatlar və Arxivlər Fondu (Darah) İdarə Heyətinin sədrinin xüsusi müşaviri və Diriyə İnkişafı üzrə Yüksək İcra Komitəsinin üzvü olmuşdur.

Riyad əyalətindəki vəzifəsindən sonra (orada on üçüncü dərəcəli rütbədə idi), o, Vəliəhdin şəxsi katibliyi və şəxsi işlərinin nəzarətçisi vəzifəsinə keçmişdir. 2 mart 2013-cü il tarixində verilmiş Kral Fərmanı ilə o, Vəliəhdin Katibliyinin rəhbəri və nazirlər səviyyəsində xüsusi müşavir təyin edilmişdir.

Daha sonra, 13 iyul 2013-cü ildə digər Kral Fərmanı ilə Müdafiə Nazirliyi Ofisinin ümumi nəzarətçisi təyin olunmuş və əvvəlki vəzifələrini də davam etdirmişdir.

25 aprel 2014-cü ildə verilmiş Kral Fərmanı ilə o, dövlət naziri və Nazirlər Şurasının üzvü təyin olunmuşdur. 18 sentyabr 2014-cü ildə qəbul edilmiş qərarla Kral Əbdüləziz Fondu (Darah) İcra Komitəsinin sədri və Fondun İdarə Heyəti sədrinin müavini təyin olunmuşdur.

Müdafiə naziri kimi təyin olunması

23 yanvar 2015-ci ildə verilmiş Kral Fərmanları ilə o, əvvəlki vəzifələri ilə yanaşı, Səudiyyə Ərəbistanının Müdafiə Naziri təyin olunmuşdur. Eyni zamanda İki Müqəddəs Ocağın Xadiminin xüsusi müşaviri və Kral Katibliyinin rəhbəri kimi də nazir statusunda təyin edilmişdir. Müdafiə naziri kimi o, Hərbi Sənaye üzrə Ümumi İdarənin (GAMI) İdarə Heyətinin sədri olmuşdur.

29 yanvar 2015-ci il tarixində verilmiş Kral Fərmanı ilə İqtisadi və İnkişaf Məsələləri üzrə Şura (CEDA) yaradılmış və bu şuraya sədr təyin edilmişdir. Eyni tarixdə digər Kral Fərmanı ilə onu Siyasi və Təhlükəsizlik Məsələləri Şurasının üzvü təyin etmişlər.

23 mart 2015-ci ildə Nazirlər Şurasının qərarı ilə Şahzadə Məhəmməd bin Salman İctimai Sərmayə Fondu (PIF) İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir – bu da onun CEDA sədri statusu əsasında həyata keçirilmişdir.

Məhəmməd bin Salman – Vəliəhd kimi rolu və hazırkı vəzifələri

21 iyun 2017-ci ildə verilmiş Kral Fərmanı ilə Şahzadə Məhəmməd bin Salman rəsmi şəkildə Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi elan olunmuşdur. Bu qərar Əhd Şurasının 34 üzvündən 31-nin səs çoxluğu ilə təsdiqlənmişdir. O, Məkkə şəhərində yerləşən Əl-Səfa Sarayında rəsmi beyət mərasimində vəliəhd kimi tanınmışdır. Eyni zamanda Baş nazirin müavini təyin olunmuş, Müdafiə naziri vəzifəsini və digər səlahiyyətlərini də davam etdirmişdir.

27 dekabr 2018-ci ildə verilmiş yeni Kral Fərmanı ilə Şahzadə Məhəmməd bin Salman Siyasi və Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə Şuranın sədri təyin edilmişdir.

27 sentyabr 2022-ci ildə verilmiş Kral Fərmanı ilə Şahzadə Məhəmməd bin Salman Səudiyyə Ərəbistanının Baş naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Şahzadə Məhəmməd bin Salmanın hazırda icra etdiyi əsas vəzifələr

Hazırda Şahzadə Məhəmməd bin Salman Səudiyyə Ərəbistanında bir sıra əsas strateji və rəhbərlik vəzifələrini yerinə yetirir. Bunlardan ən önəmliləri aşağıdakılardır:

İki Müqəddəs Ocağın Xadimi Kral Salman bin Əbdüləzizin Vəliəhdi

Baş nazir

İqtisadi və İnkişaf Məsələləri üzrə Şuranın (CEDA) sədri

Siyasi və Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə Şuranın sədri

İctimai Sərmayə Fondunun (PIF) İdarə Heyətinin sədri

Səudiyyə Ərəbistanı Neft Qrupunun (Saudi Aramco) Ali Şurasının sədri

Ali Kosmik Şuranın prezidenti

NEOM İdarə Heyətinin sədri

Red Sea Global şirkətinin İdarə Heyətinin sədri

ROSHN Daşınmaz Əmlak Şirkətinin İdarə Heyətinin sədri

Qiddiya İnvestisiya Şirkətinin İdarə Heyətinin sədri

Hərbi Sənaye üzrə Ümumi İdarənin (GAMI) İdarə Heyətinin sədri

Riyad şəhərinin Kral Komissiyasının (RCRC) İdarə Heyətinin sədri

Məkkə şəhəri və Müqəddəs Məkanlar üzrə Kral Komissiyasının İdarə Heyətinin sədri

Əl-Ula üzrə Kral Komissiyasının İdarə Heyətinin sədri

Diriyah Qapısı İnkişaf İdarəsinin İdarə Heyətinin sədri

Diriyah Şirkətinin İdarə Heyətinin sədri

Şahzadə Məhəmməd bin Salman Biznes və Sahibkarlıq Kollecinin Qəyyumlar Şurasının sədri

Ali Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komissiyasının sədri

Elmi-Tədqiqat, İnkişaf və İnnovasiya üzrə Ali Komitənin sədri

Səudiyyə Yaşıl Təşəbbüsü üzrə Ali Komitənin sədri

Kral Qoruqları Şurasının sədri

Şəhidlər, Yaralılar, Müharibə əsirləri və İtkin Düşənlər Fondu üzrə Qəyyumlar Şurasının sədri

Soudah İnkişaf Şirkətinin İdarə Heyətinin sədri

Şahzadə Məhəmməd bin Salmanın siyasi fəaliyyəti

Şahzadə Məhəmməd bin Salman müxtəlif yerli çıxışlarında Səudiyyə Ərəbistanının intibah dövründə həyata keçirilən mühüm dəyişiklikləri sübutlarla və faktlarla vurğulamış, öz baxışlarını, ideyalarını və gələcək planlarını izah etmişdir. Bu çıxışlarda o, ölkənin yüksəlişi və xalqın rifahı üçün nəzərdə tutulmuş genişmiqyaslı proqram və layihələri də təqdim etmişdir.

2 may 2017-ci ildə "Əl-Səudiyyə" kanalında yayımlanan müsahibəsində Səudiyyə Ərəbistanının 2030 Gələcək Vizyonunun əsas başlıqlarını açıqlamışdır. O, vizyonun başlanğıc mərhələsində 2020-ci ilədək həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan 10 proqramın müəyyən edildiyini bildirmişdir. Bu proqramlar 24 dövlət qurumunda göstəricilər və hədəflər üzrə qurulmuşdur. Vizyonun həyata keçirilməsi büdcə kəsirinin azaldılmasına və neftdən kənar gəlirlərin ikiqat artırılmasına səbəb olmuşdur.

O, həmçinin İctimai Sərmayə Fondunun (PIF) Səudiyyə iqtisadiyyatının inkişafındakı rolunu, Milli Transformasiya Proqramını, yaşayış proqramlarını və Aramco şirkətinin ilkin səhmlərinin yerləşdirilməsinin əhəmiyyətini vurğulamışdır.

23–25 oktyabr 2018-ci il tarixlərində Riyadda keçirilmiş Gələcək İnvestisiya Təşəbbüsü Forumuna (FII) sədrlik etmişdir. Bu forumda bir çox qlobal şirkət rəhbərləri və qərarverici şəxslər iştirak etmiş, 60 milyard ABŞ dollarını aşan ümumi dəyərə malik 25 saziş və qarşılıqlı anlaşma memorandumu imzalanmışdır. Bu sazişlər “Milli Sənaye İnkişafı və Logistika Proqramı”nın tərkib hissəsi olaraq sənaye, mədənçilik, enerji və logistika sahələrini əhatə etmişdir.

13 yanvar 2021-ci ildə Əl-Ula şəhərində Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində keçirilən strateji dialoq sessiyasına rəhbərlik etmişdir. Sessiyada 36 ölkədən 160-dan çox nüfuzlu beynəlxalq iş adamı və sahibkar iştirak etmişdir. O, 2030 Gələcək Vizyonu çərçivəsində Səudiyyə Ərəbistanında 10 il ərzində təxminən 6 trilyon dollar dəyərində investisiya imkanlarının mövcud olduğunu, bunun 3 trilyonunun yeni layihələr üçün nəzərdə tutulduğunu açıqlamışdır.

28 aprel 2021-ci ildə televiziya müsahibəsində Səudiyyə Ərəbistanının 2030-dan öncə bir sıra vizyon hədəflərinə çatacağına inandığını bildirmişdir. O, 2015-ci ildən başlayan islahatlar, nazirliklərin yenidən qurulması və yeni şuraların yaradılmasını mühüm inkişaflar kimi qeyd etmişdir. PIF-in beş il ərzində 200 faizdən çox artacağı, 2030-cu ilədək aktivlərinin 10 trilyon rial (təxminən 2,6 trilyon ABŞ dolları) səviyyəsinə çatdırılmasının hədəfləndiyini, eləcə də ROSHN şirkətinin ölkədə 4 milyon mənzilin 1 milyonunu təmin edəcəyini demişdir.

17 aprel 2023-cü ildə Şahzadə Məhəmməd bin Salman, Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərilən Səudiyyə Ərəbistanının elmi kosmos missiyası çərçivəsində Rayyana Bərnavi, Əli əl-Qarni, Məryəm Fərdus və Əli əl-Qamdi ilə görüş keçirmişdir. Rayyana Bərnavi Səudiyyə, ərəb və müsəlman dünyasının ilk qadın astronavtı kimi iştirak etmiş, Əli əl-Qarni isə stansiyaya çatan ilk Səudiyyə astronavtı olmuşdur. Missiyanın uğurla başa çatması Səudiyyənin kosmos tədqiqatındakı iddiasını gücləndirmişdir.

6–9 mart 2022-ci il tarixlərində Şahzadə Məhəmməd bin Salman tərəfindən təşkil olunmuş Dünya Müdafiə Sərgisi 2022 (World Defense Show) ilk dəfə keçirilmişdir. 22 mart 2022-ci ildə isə o, Kral Feysəl Hərbi Akademiyasının 101-ci buraxılış mərasiminə himayədarlıq etmişdir.

Regional diplomatik fəaliyyəti

Şahzadə Məhəmməd bin Salman region ölkələrinin liderləri ilə bir çox görüşlər keçirmiş, həm səfərləri zamanı, həm də onların Səudiyyə Ərəbistanına səfərləri çərçivəsində siyasi, iqtisadi və sosial əməkdaşlığı gücləndirmək məqsədilə müxtəlif sazişlər imzalanmışdır.

2021-ci ilin sonlarında Şahzadə Məhəmməd Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (GCC) ölkələrinə tur çərçivəsində səfərlər etmişdir:

6 dekabr 2021 – Oman: Sultan Heysəm bin Tariq bin Teymur ilə görüş.

7 dekabr 2021 – BƏƏ: Əbu-Dabi vəliəhd şahzadəsi və indiki prezident Şeyx Məhəmməd bin Zayed ilə görüş.

8 dekabr 2021 – Qətər: Əmir Şeyx Təmim bin Həməd ilə əlaqələrin inkişafı istiqamətində müzakirələr.

9–10 dekabr 2021 – Bəhreyn: Kral Həməd bin İsa ilə Əl-Ula Bəyannaməsi və 2015-ci ildə təsdiqlənmiş Körfəz Vizyonunun həyata keçirilməsi üzrə görüş.

10 dekabr 2021 – Küveyt: Küveyt əmiri Şeyx Nəvvaf və vəliəhd şahzadə Şeyx Mişəl ilə ikitərəfli münasibətlərin inkişafı və əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üzrə görüşlər.

21 iyun 2022 – İordaniyada Kral II Abdullah bin əl-Hüseyn ilə görüş; siyasi və iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri müzakirə edilmişdir.

20–21 iyun 2022 – Misirə səfər: Prezident Əbdülfəttah əs-Sisi ilə 8 milyard dollarlıq ticarət və investisiya sazişləri imzalanmış, həmçinin 10 GW gücündə bərpa olunan enerji layihəsi üzrə razılaşma əldə olunmuşdur.

22 iyun 2022 – Türkiyəyə səfər: Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ikitərəfli əməkdaşlıq, siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik, mədəni və hərbi sahələrdə əlaqələrin gücləndirilməsi üzrə razılaşmalar əldə olunmuşdur.

7 noyabr 2022 – Şarm əş-Şeyxdə (Misir) keçirilən Yaxın Şərq Yaşıl Təşəbbüsü Sammitinə Misir prezidenti Sisi ilə birlikdə sədrlik etmişdir.

19 may 2023 – Ciddə: Ərəb Dövlətləri Liqasının 32-ci sammitində sədr kimi çıxış etmişdir.

18 iyul 2023 – Ciddədə, Əs-Səlam sarayında Türkiyə Prezidenti ilə görüş; enerji, hərbi sənaye, tədqiqat və inkişaf, media və birbaşa investisiya sahələrini əhatə edən 4 saziş imzalanmış, "Baykar" şirkəti ilə 2 müqavilə bağlanmışdır.

19 iyul 2023 – Ciddə: Körfəz Mərkəzi Asiya (C5) Sammitinə sədrlik etmişdir. Sammitdə Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Küveyt, Oman, Qətər, Bəhreyn və Orta Asiya ölkələri – Özbəkistan, Türkmənistan, Qazaxıstan, Tacikistan, Qırğızıstan iştirak etmişdir. Görüşlərdə iqtisadi əməkdaşlıq, ərzaq təhlükəsizliyi, enerji, investisiya və ticarət məsələləri müzakirə olunmuşdur.

Şahzadə Məhəmməd bin Salmanın beynəlxalq diplomatik fəaliyyəti

Vəliəhd Şahzadə Məhəmməd bin Salman dünyanın dörd qitəsini əhatə edən çoxsaylı ölkə rəhbərləri və dövlət başçıları ilə qarşılıqlı səfərlər və görüşlər həyata keçirmişdir. O, Səudiyyə Ərəbistanını əsas beynəlxalq tədbirlərdə yüksək səviyyədə təmsil etmiş, qlobal platformalarda ölkəsinin mövqeyini ifadə etmişdir.

Eyni zamanda, Səudiyyə Ərəbistanı özünün tarixi və strateji əhəmiyyətinə görə müxtəlif ölkələrin liderləri üçün mühüm səfər məkanı olaraq qalmaqda davam edir. Ölkəyə edilən bu yüksək səviyyəli səfərlər çərçivəsində Vəliəhd Şahzadə ilə ikitərəfli görüşlər keçirilmiş, siyasi, iqtisadi, mədəni, inkişaf yönümlü və ekoloji sahələrdə əməkdaşlıq sazişləri imzalanmışdır.

Bu diplomatik fəallıq Səudiyyə Ərəbistanının beynəlxalq münasibətlərdə fəal və nüfuzlu bir aktor kimi rolunu daha da gücləndirmiş, şahzadənin qlobal liderlik imicini möhkəmləndirmişdir.