BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Livan həm rəsmi, həm də ictimai səviyyədə hər gün beynəlxalq dairələrdən gələn xəbərdarlıqların təsiri altında yaşayır. ABŞ və İsrail mediası son günlərdə mümkün qarşıdurma ssenarilərini geniş müzakirə edir və Livanın Hizbullahı tərksilah edə bilməyəcəyi halda İsrailin şimal cəbhəsində hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyini iddia edir. Xüsusilə də son müharibə zamanı təşkilatın aldığı zərbələr fonunda Hizbullahın yenidən genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya qadir olub-olmadığı sualı gündəmdədir.
Bununla bağlı Beyrutda fikir ayrılığı mövcuddur: bəzi siyasi analitiklər Livanın ciddi təhlükə ilə üzləşdiyini düşünür, digərləri isə prosesin siyasi təzyiq kampaniyası olduğunu və məqsədin dövlətə qeyri-qanuni silahları ləğv etdirmək və suveren nəzarəti bütün əraziyə yaymaq olduğunu bildirir.
Hərbi və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert, briqada generalı Səid əl-Qəzah bildirib ki, təşkilatın müharibəyə başlamaq niyyəti ola bilər, lakin bu, real hərbi imkan demək deyil.
Onun sözlərinə görə, 2006–2023-cü illər ərzində “Hizbullah” minlərlə ballistik raketə, xüsusi hücum qüvvəsi sayılan “Radvan” birləşmələrinə və uzunmüddətli təlim-təchizat imkanlarına malik idi. Buna baxmayaraq, İsrailin texnoloji üstünlüyü və kəşfiyyat imkanları qarşısında ciddi itkilər verdi. Qəzah qeyd edir ki, müharibənin ilk günlərində həyata keçirilən “beeper” partlayışları və ardıcıl hücumlar təşkilatın hərbi infrastrukturunun qısa müddətdə sıradan çıxmasına səbəb oldu.
Ekspert hesab edir ki, bu gün Hizbullahın imkanları daha da zəifdir və genişmiqyaslı savaş aparmağa uyğun deyil. Bununla yanaşı, siyasi faktorlar, o cümlədən İranla əlaqələr səbəbilə, təşkilatın müəyyən şərtlər daxilində hərbi addım atması tam istisna edilmir.
Təhdid iddiaları şişirdilir
İsraildən və beynəlxalq dairələrdən gələn xəbərdarlıqların reallığı barədə danışan rəsmi Livan mənbəsi təhdid mesajlarının şişirdildiyini və siyasi təzyiq xarakteri daşıdığını bildirib.
Mənbənin məlumatına görə, ABŞ nümayəndəsi Morqan Ortaqus son səfəri zamanı Livana qarşı hədə-qorxu ifadə etməyib, lakin Hizbullahın silahsızlaşdırılması və dövlətin bütün ərazilərə nəzarətinin gücləndirilməsi ilə bağlı prosesin sürətləndirilməsi üçün təzyiq göstərib.
“Son şans” açıqlaması və diplomatik dəyişikliklər
ABŞ nümayəndəsi Tom Barrakın Livanın “son şansı itirdiyi” barədə bəyanatı ölkədə geniş müzakirə doğurub. Lakin rəsmi mənbə bildirir ki, Barrakın missiyası başa çatıb və Livan məsələsi yeni səfir Mişel İsaya həvalə olunub. Təhlükəsizlik üzrə koordinasiya isə Morqan Ortaqus tərəfindən həyata keçiriləcək.
“Wall Street Journal”ın Hizbullahın yenidən silah toplaması və Suriyadan silah keçirməsi barədə məlumatlarına gəlincə, rəsmi mənbə bu məlumatları şişirdilmiş hesab edir. Onun sözlərinə görə, təşkilatın uzun illər ərzində qurduğu silah anbarları o dövrdə quru, dəniz və hava yolu ilə təmin olunurdu. Hazırda isə İsrailin tam hava nəzarəti və blokada şəraitində həmin arsenalın yenidən qurulması mümkün deyil.
Prezident Cozef Avnun İsrailin Livan ərazilərinə soxulması ilə bağlı verdiyi tapşırıq da şərh olunub. Mənbənin sözlərinə görə, prezident ordunu hücuma deyil, sərhədlərin qorunmasına yönəlmiş şəkildə hərəkətə çağırıb və bu, Livanın pozuntuların davam etməsinə razı olmadığını göstərən mesajdır.
Netanyahu üçün yeni müharibə çıxış yolu ola bilər
“Məşriq Strateji Araşdırmalar Mərkəzi”nin rəhbəri Sami Nadir hesab edir ki, İsrail şimal cəbhəsində təhlükəni aradan qaldırmaqda qərarlıdır. O bildirir ki, Baş nazir Benyamin Netanyahu daxildə siyasi təzyiq altındadır və Qəzzada atəşkəsi qəbul etdikdən sonra mövqeyi zəifləyib. Bu səbəbdən o, genişmiqyaslı hərbi əməliyyatı siyasi çıxış yolu kimi qiymətləndirə bilər.
Nadir qeyd edir ki, Netanyahu Livanda daha geniş manevr imkanına malikdir. Onun fikrincə, İsrail beynəlxalq qərarlara əsaslanaraq Livanı öhdəlikləri yerinə yetirməməkdə günahlandıra, İranın təsirini təhlükə kimi təqdim edə və hərbi əməliyyatları əsaslandıra bilər.
Genişmiqyaslı müharibə ehtimalı azdır
Son həftələrdə İsrail Cənubi Livan və Bəqa vadisində “Hizbullah” hədəflərinə endirilən hava zərbələrinin intensivliyi artsa da, briqada generalı Səid əl-Qəzah bunu geniş müharibə hazırlığı kimi qiymətləndirmir. Onun sözlərinə görə, bu əməliyyatlar əsasən anbarların məhv edilməsi, hədəfli hücumlar və xüsusi əməliyyat xarakteri daşıyır. Qəzah hesab edir ki, İsrailin quru hücumu həyata keçirməsinə ehtiyac yoxdur, çünki strateji hədəfləri hava zərbələri ilə vurmaq mümkündür.
Ekspert gələcəkdə zərbələrin daha da genişlənə biləcəyini istisna etmir və hücumların Beyrutun Cənub Daxiliyinə və Bəqa vadisində digər obyektlərə qədər yayıla biləcəyini bildirir. O həmçinin qeyd edir ki, Hizbullahın bu mərhələdə cavab saldırısı həyata keçirməsi ehtimalı çox aşağıdır, çünki belə bir addım həm təşkilat, həm də Livan üçün ciddi nəticələr yarada bilər.