BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
İstanbulda keçirilən və regionun ən böyük müdafiə sənayesi platformalarından biri hesab olunan SAHA EXPO 2026 sərgisi bu il Türkiyənin hərbi texnologiyalar sahəsində əldə etdiyi ən yeni nailiyyətlərin nümayişinə çevrildi. Sərgidə Türk Silahlı Qüvvələrinin (TSK) istifadəsinə verilməsi planlaşdırılan və gələcək döyüş konsepsiyalarını dəyişdirmə potensialına malik yeni nəsil silah sistemləri geniş şəkildə təqdim olundu.
Sərginin əsas diqqət mərkəzində süni intellektlə idarə olunan, otonom və sürü (swarm) əməliyyat qabiliyyətinə malik sistemlər yer aldı. Türkiyə müdafiə sənayesinin nümayəndələri bildiriblər ki, müasir döyüş meydanında əsas istiqamət artıq yüksək xərcli klassik silahlardan daha çox, çevik, ucuz, lakin yüksək dəqiqlikli sistemlərə yönəlib.
Bu çərçivədə ROKETSAN, ASELSAN, Baykar və STM kimi şirkətlər müxtəlif platformalar üzrə yeni layihələrini ictimaiyyətə təqdim etdilər.
Sərgidə ən çox diqqət çəkən texnologiyalardan biri ALKA-KAPLAN HİBRİT yönləndirilmiş enerji silah sistemi oldu. Bu sistem həm pilotlu, həm də otonom rejimdə işləyə bilir və xüsusilə pilotsuz hava vasitələrinə qarşı müdafiə məqsədilə nəzərdə tutulub. Lazer əsaslı bu texnologiya gələcəyin hava müdafiə konsepsiyasının əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
CİDA adlı yeni nəsil tank əleyhinə raket sistemi uzun məsafədən hədəfi yüksək dəqiqliklə vurmaq qabiliyyəti ilə təqdim edildi. Sistem quru, dəniz və hava platformalarına inteqrasiya oluna bilir.
Bununla yanaşı, CİRİT Anti-İHA sistemi pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı effektiv həll kimi nümayiş olundu. Kiçik ölçülü dronların yaratdığı təhlükəyə qarşı ucuz və effektiv müdafiə vasitəsi kimi qiymətləndirilir.
NEŞTER adlı xüsusi döyüş başlığı isə partlayıcı istifadə etmədən yüksək dəqiqlikli zərbə imkanı ilə fərqləndi. Bu sistem xüsusilə minimal kənar təsir tələb edən həssas əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulub.
Sərginin ən geniş hissəsini pilotsuz sistemlər təşkil etdi. Baykar tərəfindən təqdim edilən KIZILELMA insansız döyüş təyyarəsi hava üstünlüyü konsepsiyasında yeni mərhələ olaraq təqdim edildi. Yüksək manevr qabiliyyəti və aşağı radar görünürlüyü ilə bu platforma gələcək hava döyüşlərinin əsas elementlərindən biri hesab olunur.
KEMANKEŞ 2 mini süni intellekt əsaslı qanadlı raket kimi diqqət çəkdi. Bu sistem çətin relyefli ərazilərdə belə hədəfi avtomatik tanıma və məhv etmə qabiliyyətinə malikdir.
Dəniz sahəsində isə TUFAN və KILIÇ seriyalı pilotsuz dəniz vasitələri təqdim olundu. Bu sistemlər sürü halında əməliyyat aparmaq, yüksək partlayıcı gücə malik olmaq və dənizdə strateji üstünlük yaratmaq üçün hazırlanıb.
STM tərəfindən təqdim edilən KUZGUN kamikaze PUA isə 1000 kilometrdən çox uçuş məsafəsi ilə sərginin ən uzun mənzilli sistemlərindən biri kimi qeyd olundu.
Sərgidə diqqət çəkən ən mühüm təqdimatlardan biri də YILDIRIMHAN hipersonik raket sistemi oldu. Bu raketin 6000 kilometrə qədər məsafədə hədəfi vura bilməsi və çox yüksək sürətə malik olması onu strateji balansı dəyişdirə biləcək silah kateqoriyasına daxil edir.
ASELSAN tərəfindən təqdim olunan KORKUT 25 və digər hava müdafiə sistemləri dron və mini pilotsuz aparatlara qarşı yeni nəsil qoruma qatını formalaşdırır. Bu sistemlər süni intellekt dəstəyi ilə real vaxtda təhlükələri aşkarlayır və zərərsizləşdirir.
SAHA EXPO 2026 göstərdi ki, Türkiyə müdafiə sənayesi artıq klassik hərbi gücdən daha çox rəqəmsal, otonom və süni intellekt əsaslı sistemlərə keçid edir. Yeni təqdim olunan silahlar yalnız mövcud hərbi gücü gücləndirmir, həm də gələcəyin döyüş konsepsiyasını formalaşdırır.
