#Qəzzada humanitar böhran

Qəzzada ABŞ, Türkiyə, Qətər və Misirin vasitəçiliyi ilə əldə olunan atəşkəsə baxmayaraq, İsrail razılaşma şərtlərini yerinə yetirmir. Atəşkəs müddətində İsrail ordusu ən azı 194 dəfə atəşkəsi pozub. Razılaşmaya əsasən Qəzzaya gündəlik 600 yük maşını humanitar yardım daxil olmalı olduğu halda, əraziyə orta hesabla cəmi 145 yük maşını buraxılır. Girişinə icazə verilən yardımların çoxunda un, yağ kimi əsas ərzaq məhsulları əvəzinə cips, şokolad və biskvit kimi məhsulların yer aldığı bildirilir. Yerli rəsmilər bunun qəsdən edildiyini, İsrailin həyati əhəmiyyətli ərzaqları ən sona saxlayaraq yeni aclıq taktikasına əl atdığını vurğulayır.

ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəliyi bəyan edib ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Vaşinqtonun Qəzza zolağı ilə bağlı təqdim etdiyi yeni qətnamə layihəsini dəstəkləyiblər. Məlumata görə, sənəd ikiillik keçid dövrü çərçivəsində Qəzzada beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvəsinin yerləşdirilməsini və yeni idarəetmə orqanının — “Sülh Şurası”nın yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu struktur vasitəsilə Qəzzaya nəzarətin HƏMAS-dan alınması və ərazinin tərksilah edilməsi planlaşdırılır.

Türkiyənin Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalın İstanbulda HƏMAS Siyasi Bürosunun Müzakirə Heyətinin rəhbəri Xəlil Əl-Həyyə və onu müşayiət edən nümayəndə heyəti ilə görüş keçirib. Görüş zamanı HƏMAS tərəfi “Qəzza Atəşkəs Razılaşması” çərçivəsində atəşkəsin əldə olunması və prosesin izlənilməsi istiqamətində oynadığı vasitəçi və təminatçı roluna görə başda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan olmaqla Türkiyəyə təşəkkürünü bildirib.

İsrail ordusunun Qəzza Şərqindəki hücumu nəticəsində bir Filistinli ölüb, bir nəfər yaralanıb. Filistin rəsmi xəbər agentliyi WAFA-nın məlumatına görə, İsrail ordusu Qəzza Şərqinin şimalında pilotsuz uçuş aparatı ilə bir qrup Filistinliyi hədəfə alıb. Hücum Qəzza şəhərinin Şucaiyye məhəlləsində baş verib. Hücum nəticəsində bir nəfər həyatını itirib, bir nəfər isə yaralanıb. İsrailin 10 oktyabr tarixindən bəri əldə olunan atəşkəsə baxmayaraq bu cür hücumları davam etdiyi bildirilib. Bu dövrdə hücumlarda həyatını itirən Filistinlilərin sayı 240-a çatıb.

İsrailin hücumları nəticəsində Qəzza zolağında evlərini tərk edən 75 minə yaxın fələstinlinin, əksəriyyəti zərər görmüş BMT-nin Yaxın Şərqdəki Fələstinli Qaçqınlara Yardım və Bərpa Agentliyinə (UNRWA) məxsus 100-dən çox binada yaşadığı bildirilib. UNRWA-nın ABŞ mərkəzli X sosial media platformasındakı hesabında yayımlanan açıqlamada, İsrailin iki il ərzində Qəzza zolağında həyata keçirdiyi hücumlar nəticəsində yerindən edilmiş fələstinlilərin vəziyyətinə diqqət çəkilib.

Millətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədrı Devlet Bahçeli, partisinin Türkiyə Böyük Millət Məclisində keçirilən qrup iclasında çıxış edərək, MHP ilə İttifaq arasında “Terrorsuz Türkiyə” hədəfi ətrafında heç bir fikir ayrılığı və siyasi mübahisənin olmadığını bildirib. Bahçeli çıxışında İsrailin Qəzza bölgəsində soyqırımı davam etdirdiyini, ateşkəs qərarından bəri 254 müdafiəsiz insanın həyatını itirdiyini və İsrailin öhdəliklərinə etibar edilmədiyini qeyd edib. O bildirib ki, İsrail soyqırımı ilə bağlı qərarlardan şəxsi maraqlar üçün istifadə edir.

İsrail qüvvələri Suriya cənubundakı Qüneytara vilayətinin Əlcərf, Məşirfə və Um Batinə kəndlərinə daxil olaraq bir sıra evləri mühasirəyə alıb və axtarış aparıb. Suriya rəsmi xəbər agentliyi SANA bildirir ki, dörd hərbi maşın və iki tankdan ibarət İsrail patrulu Ədnaniyyə məntəqəsindən çıxaraq Məşirfə kəndi üzərindən Əlcərfə doğru hərəkət edib. Patrul Məşirfədə dayanaraq bir neçə evdə axtarış aparıb.

ABŞ Milli Kəşfiyyat Direktoru Tulsı Qabbard bildirib ki, Qəzza sektorunda atəşkəsin müşahidəsi çətin və daha çox ünsiyyət, koordinasiya və şəffaflıq tələb edən işdir. Qabbard verdiyi açıqlamada və ABŞ-ın idarə etdiyi Hərbi-Vətəndaş Koordinasiya Mərkəzinə gözlənilməz səfəri zamanı “illərdir görünməyən dərəcədə, yalnız İsraildə deyil, bütövlükdə Yaxın Şərqdə real ümid hissi olduğunu” deyib. O, bu mərkəzi “müştərək maraqlar naminə ölkələrin birləşməsinin nə gətirə biləcəyinin canlı nümunəsi” adlandırıb və bunun gələcək nəsillər üçün dayanıqlı sülh imkanını yarada biləcəyini söyləyib.

Fələstin rəhbərliyi, İsraildə fələstinli məhbuslara ölüm cəzası verilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini “müharibə cinayətlərinin rəsmi elan edilməsi” kimi qiymətləndirib və bunu dəstəkləyənlərin cəzalandırılmasını tələb edib. Fələstin Xarici İşlər Nazirliyi, fələstinli məhbuslara ölüm cəzası verilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsinin İsrail Parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komissiyası tərəfindən qəbul edilməsindən sonra yazılı açıqlama yayıb.

Qəzzadakı Fələstin Səhiyyə Nazirliyi 3 yaşdan kiçik uşaqlar üçün tamamlama peyvəndi kampaniyasının başladığını elan edib. Nazirliyin açıqlamasına görə, kampaniya Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Yaxın Şərqdəki Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İnfrastruktur Agentliyi (UNRWA), Fələstin Qızıl Aypara Cəmiyyəti, BMT-nin Beynəlxalq Uşaqlara Yardım Fondu (UNICEF) və Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) dəstəyi ilə həyata keçiriləcək.

Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan İstanbulda HƏMAS Siyasi Büro üzvləri ilə görüş keçirib. Görüş zamanı Qəzzadakı atəşkəs vəziyyəti, bölgədə humanitar yardıma olan tələbat və münaqişənin təsirlərinin azaldılması istiqamətində atıla biləcək addımlar müzakirə olunub. Həmçinin tərəflər bölgədə sülhün və sabitliyin təmin olunmasının əhəmiyyətini vurğulayıblar. Görüşün məqsədi, Qəzza ilə bağlı davam edən diplomatik səyləri gücləndirmək və humanitar yardımın daha effektli şəkildə çatdırılmasını təmin etmək olub.

Fələstinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı (BMT) daimi nümayəndəsi Riyad Mənsur İsrailin Qəzza zolağındakı atəşkəs razılaşmasını dəfələrlə pozduğunu bildirərək, razılaşmanın “son dərəcə kövrək” vəziyyətdə olduğunu vurğulayıb. Fələstinin rəsmi WAFA agentliyinin xəbərinə görə, Mənsur İsrailin Qəzzədə fələstinlilərə qarşı 700 gündən artıq davam edən hücumları ilə bağlı BMT baş katibi Antonio Quterreşə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə və BMT Baş Assambleyasının sədri Annalena Baerbocka məktublar göndərib.