Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, milli müdafiə naziri Yaşar Güler və Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalın rəsmi təmaslar üçün Suriyanın paytaxtı Dəməşqə səfər edib. Məlumata görə, Türkiyə nümayəndə heyəti Dəməşqdə Suriya Prezidenti Şara və digər yüksək vəzifəli suriyalı rəsmilərlə görüşlər keçirəcək. Səfər çərçivəsində Türkiyə–Suriya münasibətlərinin son bir il ərzindəki inkişafı siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik aspektləri ilə hərtərəfli şəkildə qiymətləndiriləcək.
#Suriya münaqişəsi
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, Suriyada yeni mərhələyə daxil olunub və Türkiyə bu prosesdə Suriya xalqının yanında olmağa davam edəcək. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən keçirilən 16-cı Səfirlər Konfransında çıxış edən Hakan Fidan qeyd edib ki, son 15 ildə Suriya məsələsində Türkiyə tarixinin ən çətin sınaqlarından birini verib. Onun sözlərinə görə, bu proses ciddi siyasi və iqtisadi xərclər tələb etsə də, Ankara insanlıq prinsiplərindən geri çəkilməyib.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, Suriyanın bərpası və bölgədəki siyasi proseslərlə bağlı mühüm açıqlamalar verib. Onun sözlərinə görə, ölkənin tamamilə normallaşması, infrastrukturun yenilənməsi və əsas ehtiyacların qarşılanması üçün tələb olunan vəsait iki yüz on altı milyard dollar olaraq hesablanıb. SETA-da keçirilən “Suriya: Toparlanma və Yenidən İnşa” mövzusundakı tədbirdə çıxış edən Fidan, Suriyada uzun illər davam edən dağıntının miqyasının böyük olduğunu, rejimin müharibə dayandıqdan sonra ölkənin nə qədər çökdüyünü gördüyünü bildirib.
Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və baş naziri Şahzadə Məhəmməd bin Salman çərşənbə axşamı Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraa ilə telefon danışığı aparıb. Liderlər ölkələri arasında ikitərəfli münasibətləri və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər. Tərəflər, həmçinin, qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər, təhlükəsizlik və sabitliyin təşviqi, eləcə də Suriyada iqtisadi bərpanın dəstəklənməsi istiqamətində göstərilən səylərə toxunublar.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Suriya ilə bağlı açıqlamalar verib. Ərdoğan, AK Parti Kongre Merkezi-də keçirilən “İnsanlık İçin Güçlü Türkiye” proqramında çıxışı zamanı Suriya məsələsinə xüsusi yer ayırıb. O, Suriya inqilabının ildönümü münasibətilə ölkə və xalqın son 13 il ərzində davam edən zülm və zorakılığa qarşı dirənişini təqdir edib. Prezident, Esad rejimi və terror təşkilatlarının hücumlarında həyatını itirən suriyalıları rəhmətlə yad edib və Türkiyənin həm humanitar yardım, həm də terrorla mübarizə sahəsində üzərinə düşəni etdiyini vurğulayıb.
İllərlə davam edən zülmün, ağır itkilərin, böyük acıların ardından Suriyalı qardaşlarımızı azadlığa qovuşduran 8 Dekabr İnqilabının birinci ildönümünü ürəkdən təbrik edirəm. Bu barədə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan X sosial media hesabında paylaşım edib. Dövlət başçısı sosial media hesabında paylaşdığı açıqlamada, “İllərlə davam edən zülmün, ağır itkilərin, böyük acıların ardından Suriyalı qardaşlarımızı azadlığa qovuşduran 8 Dekabr İnqilabının birinci ildönümünü ürəkdən təbrik edirəm,” – deyib.
ABŞ Konqresi, 2026-cı il Maliyyə ili üzrə Milli Müdafiə Səlahiyyətləri Qanunu (NDAA) çərçivəsində Suriyaya yönəlik Sezar Qanunu sanksiyalarını ləğv etmək üçün tənzimləmə üzərində çalışır. Qanun layihəsinə görə, sanksiyaların ləğvi müəyyən şərtlərə bağlı olacaq və ABŞ Prezidenti mövzu ilə bağlı hesabatları Konqresə təqdim etməlidir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş katibi Antonio Quterreş, Suriyada baş verən rejim dəyişikliyinin birinci ildönümündə yazılı açıqlama yayıb. Quterreş, Suriyanın devrilmiş lideri Bəşər Əsəd hakimiyyətinin çöküşü ilə "onilliklər boyu davam edən təzyiq rejiminin sona çatdığını" xatırladıb. “Bu gün Əsəd hökumətinin devrilməsindən və onilliklər boyu davam edən basqı sisteminin sona çatmasından bir il keçir. Təsəvvürəgəlməz çətinliklərə baxmayaraq ümidini heç vaxt itirməyən Suriya xalqının dözüm və cəsarətinə hörmət edirəm.” - deyə Quttereş qeyd edib.
27 noyabr 2024 səhərinin erkən saatlarından sonra Suriya artıq əvvəlki Suriya deyildi. “Hücumları Əngəlləmə Əməliyyatı” başladıqdan sonra on dörd il davam edən inqilab, müharibə və parçalanmadan sonra gözlənilən an gəldi. Yalnız on iki gün ərzində Bəşşar Əsəd rejimi görünməmiş sürətlə dağılaraq vilayətlər tədricən azad edildi və 8 dekabr səhəri döyüşçülər Dəməşqə daxil olaraq rejimin sona çatdığını elan etdilər. Eyni günün axşamı rejim lideri Moskvaya qaçarkən görüntüləndi.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının (BMTTŞ) heyəti 14 ildən sonra ilk dəfə olaraq Suriyaya rəsmi səfər edib. Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraa, Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri olan Çin, ABŞ, Rusiya, Böyük Britaniya və Fransanın da daxil olduğu 15 ölkənin nümayəndələrindən ibarət heyəti paytaxt Dəməşqdəki Xalq Sarayında qəbul edib. Təhlükəsizlik Şurasının heyəti 14 ildən sonra ilk dəfə kollektiv şəkildə Suriyaya səfər edərkən, Prezident Şəraaya səfər zamanı Xarici İşlər naziri Əsəd Həsən Şeybani və bəzi kabinet üzvləri də müşayiət edib.
Suriya Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı (BMT) Daimi Nümayəndəsi, səfir İbrahim Ulabi işğal altındakı Qolan Təpələrinin Suriya torpağı olduğunu və ölkəsinin buranın tamamını İsraildən geri almaq hüququna malik olduğunu açıqlayıb. Suriya dövlət televiziyası El-İhbariye-nin xəbərinə görə, Ulabi hər iki tərəfin təhlükəsizlik narahatlıqlarını aradan qaldırmaq məqsədilə Suriya və İsrail arasında aparılan danışıqların ABŞ Prezidenti Donald Trampın müşahidəsi altında keçdiyini bildirib.
Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraa, ABŞ-ın Ankaradakı səfiri və Suriya üzrə Xüsusi Təmsilçisi Tom Barak ilə rəsmi görüş keçirib. Görüşdə Suriya Xarici İşlər Naziri Əsad Həsən Şeybani də iştirak edib. Rəsmi məlumatlara görə, tərəflər bölgədəki son siyasi və təhlükəsizlik vəziyyətini müzakirə ediblər. Görüş zamanı Suriya və ABŞ arasında diplomatik əlaqələrin inkişaf etdirilməsi, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və regionda sabitliyin təmin olunması məsələləri diqqət mərkəzində olub.