#İraq

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, ölkəsinin milli təhlükəsizlik strategiyasında və xarici siyasətində yeni bir dövrün başladığını elan edib. Türkiyə Cümhuriyyətinin köklü bir dövlətçilik ənənəsinin son halqası olduğunu bildirən Ərdoğan, prezidentlik forsunun 2200 ildən çox tarixi olan 16 türk dövlətini təmsil etdiyini xatırladıb. O qeyd edib ki, Türkiyə 15 İyul hadisələrindən sonra terrorla mübarizədə "təhlükəni mənbəyində yox etmək" strategiyasına keçərək həm ölkə daxilində, həm də sərhədlərdən kənarda mühüm uğurlar qazanıb:

İraq baş naziri Əli əl-Zeydi kürd bölgəsində fəaliyyət göstərən neft şirkətlərinə əməliyyatlarını bərpa etməyi əmr edib. Bəzi şirkətlər dron hücumları səbəbindən neft və qaz istehsalını dayandırmışdı. Bu istehsal kəsintiləri Yaxın Şərqdə neft təchizatında İranın Hörmüz Boğazını bağlaması və ABŞ-ın İran blokadası sonrası yaranan narahatlığı daha da artırıb. Nazirliyin açıqlamasına görə, əməliyyatların bərpası bölgədə enerji sabitliyini qorumaq üçün vacibdir.

Son bir həftə ərzində Hörmüz boğazından iki tanker və bir LNG gəmisi keçərək enerji daşımalarında məhdud hərəkətlilik təmin edib. ABŞ–İsrail və İran arasındakı qarşıdurma davam etsə də, enerji tədarükləri hələ də ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir. Analitiklər gəmilərin təhlükəsizliyi üçün AIS siqnallarını müvəqqəti söndürdüklərini bildirirlər. Hörmüz boğazı dünya neft və qaz ticarətində kritik marşrut olaraq qalır.

Bəhreyn Daxili İşlər Nazirliyi vətəndaşlarının İran və İraqa səyahət etməsini qadağan etdiyini elan edib. Qanunun pozulması hallarında Bəhreyn hakimiyyətinin lazımi hüquqi tədbirlər görəcəyi də vurğulanıb. Qadağanın səbəbi kimi isə “müasir təhlükəsizlik vəziyyətində davam edən gərginlik” göstərilir.

Körfəzdə hərəkət edən yük gəmisi naməlum raketlə vurularaq ciddi partlayışa səbəb olub. Hadisə İraqın Umm Qəsr limanından 74 kilometr cənub‑şərqdə qeydə alınıb. UKMTO-nun məlumatına görə, ətraf mühitə təsir barədə hələ heç bir məlumat yoxdur. Hadisənin səbəbləri və raketin mənşəyi araşdırılır. Hadisə beynəlxalq ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyi və regional gərginlik barədə suallar doğurur.

Əli Fəllah Kazım Zeydi İraqda yeni hökuməti formalaşdırmaq üçün namizəd göstərilmiş siyasi və idarəçi fiqurlardan biridir. O, 1986-cı ildə İraqın Ziqar vilayətində anadan olub və maliyyə, bank işi və hüquq sahələrində təhsil alıb. Akademik baxımdan çoxşaxəli hazırlığı ilə seçilən Zeydi maliyyə və bank işi üzrə magistr dərəcəsinə, həmçinin bu sahə və hüquq üzrə bakalavr diplomlarına malikdir. Bu təhsil bazası onun həm iqtisadi, həm də hüquqi məsələlərdə qərarvermə qabiliyyətini formalaşdıran əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

İran və İraq yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmiləri regional təhlükəsizlik və qarşılıqlı maraq doğuran məsələləri müzakirə ediblər. Danışıqlar 14-cü Beynəlxalq Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə Yüksək Səviyyəli Nümayəndələrin görüşü çərçivəsində baş tutub. Tərəflər əsas diqqəti sərhədlərarası təhlükələrin neytrallaşdırılması və Tehran–Bağdad strateji tərəfdaşlığının gücləndirilməsinə yönəldiblər.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Əbu-Dabidəki “Bərəkə” Atom Enerjisi Stansiyasına dron hücumundan sonra İraq hökumətini öz ərazisindən qaynaqlanan düşmən xarakterli fəaliyyətlərin qarşısını almağa çağırıb. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda İraq Respublikasının hökumətinə öhdəlik götürərək bütün düşmən xarakterli fəaliyyətlərin təcili və şərtsiz qarşısını almağın vacibliyi qeyd edilib. Nazirlik əlavə edib ki, belə təhdidlərin beynəlxalq və regional qanunlar, eləcə də konvensiyalara uyğun şəkildə operativ, dərhal və məsuliyyətli formada aradan qaldırılması zəruridir.

Küveyt və Qətər Səudiyyə Ərəbistanına qarşı həyata keçirilən pilotsuz uçuş aparatları (PUA) hücumlarını qətiyyətlə pisləyən açıqlamalar yayıblar. Küveyt bu təcavüzü Mart ayında Körfəz infrastrukturunun qorunması məqsədilə qəbul olunmuş BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2817 saylı qətnaməsinin pozulması kimi qiymətləndirib və Səudiyyə təhlükəsizlik tədbirlərinə dəstəyini ifadə edib.

İraq milli komandası 2026-cı il Dünya Çempionatının finallarına hazırlıq mərhələsinə start verir. “Mesopotamiya aslanları” bu ayın sonunda İspaniyada keçiriləcək təlim-məşq toplanışı çərçivəsində Andorra yığması ilə yoldaşlıq görüşündə üz-üzə gələcək.

Körfəz ölkələrinin İraqdan gələn PUA və raketlərlə hədəf alınması prosesi mütəmadi olaraq təkrarlanır; bunun son nümunəsi Küveyt dövlətinə edilən hücumdur. Hər hücumdan sonra İraq suverenliyin açıq şəkildə pozulması demək olan bu PUA hücumlarını həyata keçirənləri təqib edəcəyinə dair vədlər verməyə tələsir. Bu isə İraqın bir dövlət kimi öz əraziləri üzərində suverenliyini bərqərar etməkdə acizliyini göstərir.