#TOkio

Yaponiya Hörmüz boğazından enerji asılılığını azaltmağa hazırlaşır. Ölkə daha etibarlı enerji təchizatı sistemi yaratmaq niyyətindədir. 2025-ci ildə Yaponiyanın xam neft idxalının 93 faizi Hörmüz boğazından keçib. Yeni plan hökumətin çərşənbə günü keçirilən iclasında təqdim olunub. Konkret tədbirlərin ilin sonunadək müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Yaponiya Yaxın Şərqin neft hasil edən ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hörmüz boğazından yan keçən boru kəməri layihələrinə xüsusi diqqət ayrılacaq. Tokio bununla ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyi hədəfləyir.

Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.

Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarının açıq və təhlükəsiz saxlanılmasına çağırıb. Xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan Al Səud bu mövqeyi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə görüşündə açıqlayıb. O, dəniz təhlükəsizliyinin Səudiyyə Ərəbistanı və Yaponiya üçün əsas ortaq məsələlərdən biri olduğunu bildirib. Ər-Riyad bütün mühüm dəniz yollarında təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Səudiyyə Ərəbistanı bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində səylərini davam etdirəcəyini bildirib. Krallıq münaqişələrin yenidən başlanmasının qarşısını almaq üçün davamlı diplomatik həllərə üstünlük verir. Feysəl bin Fərhan diplomatiya və dialoqun Ər-Riyad üçün əsas vasitələr olduğunu vurğulayıb. Nazir Yaponiyanın beynəlxalq hüquq, sabitlik və dinc həll yollarına verdiyi dəstəyi də yüksək qiymətləndirib.

Tokio son illərdə təhlükəsizlik və müdafiə siyasətində həyata keçirdiyi dəyişikliklərlə beynəlxalq diqqətin mərkəzinə çevrilib. ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinin gələcəyi ilə bağlı artan suallar, Çin və Şimali Koreyadan qaynaqlanan risklər, həmçinin qlobal geosiyasi mühitdə baş verən dəyişikliklər Yaponiyanın nüvə silahı məsələsinə münasibətinin yenidən müzakirə olunmasına səbəb olub.

Yaponiyanın şimal-şərq sahilləri yaxınlığında 7,4 bal gücündə zəlzələ baş verib. Qeyd olunub ki, zəlzələnin episentri okeanda yerləşdiyi üçün sahil bölgələrində risk qiymətləndirilməsi aparılır. Yerli hakimiyyət orqanları əhalini təhlükəsizlik tədbirlərinə əməl etməyə çağırıb.

Yaponiyada özünü aktiv hərbçi kimi təqdim edən bir şəxs Çin Xalq Respublikasının Tokiodakı səfirliyinə daxil olaraq diplomatları ölüm təhlükəsi ilə hədələyib. Sözçü, Vyana Konvensiyasının ciddi şəkildə pozulduğunu vurğulayaraq, Çin diplomatlarının və səfirliyin təhlükəsizliyinin təhdid olunduğunu qeyd edib və Yaponiyaya diplomatik kanallar vasitəsilə etiraz notası göndərildiyini açıqlayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi yapon həmkarı Toşimitsu Motegi ilə ikitərəfli münasibətlər və regional məsələlərlə bağlı telefon danışığı aparıb. Əraqçi söhbət zamanı Motegini yenidən Yaponiya xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunması münasibətilə təbrik edib. Tərəflər siyasi, iqtisadi və ticarət sahələrində mövcud əməkdaşlıq vəziyyətini və əlaqələrin genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər. Görüş zamanı Əraqçi həmçinin İranın nüvə proqramı ilə bağlı son proseslərə toxunub və ABŞ ilə üç Avropa ölkəsinin — Böyük Britaniya, Almaniya və Fransanın — bu mövzudakı siyasi mövqelərini və addımlarını şərh edib.

BMT-nin Ekonomik və Sosial İşlər Departamentinin “2025 Dünya Şəhərləşmə Gözləntiləri” hesabatına görə, İndoneziyanın paytaxtı Cakarta 42 milyon əhalisi ilə Tokionu geridə qoyaraq dünyanın ən çox əhalisi olan şəhərinə çevrilib. Siyahıda Banqladeşin paytaxtı Dəkkə 37 milyonla ikinci, Tokio isə 33 milyonla üçüncü yerdə qərarlaşıb. Hesabatda bildirilir ki, 1950-ci ildə dünya əhalisinin yalnız 20 faizi şəhərlərdə yaşayırdısa, bu gün bu göstərici 50 faizə yüksəlib. 2050-yə qədər əhali artımının üçdə ikisinin şəhərlərdə baş verəcəyi proqnozlaşdırılır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tokioda Yaponiya Baş naziri Sanaye Takaişi ilə görüşüb və iki ölkə arasında nadir metalların təchizatının təhlükəsizliyinə dair saziş imzalanıb. Sazişin məqsədi Çinin bu sahədə tətbiq etdiyi ixrac məhdudiyyətləri fonunda hasilat, emal və təchizat zəncirlərini möhkəmləndirməkdir. Görüş zamanı Takaişi ABŞ-a 250 illik münasibətilə 250 albalı ağacı hədiyyə ediləcəyini açıqlayıb və Trampa keçmiş baş nazir Şinzo Abenin şəxsi qolf çubuqlarını təqdim edib. Tramp ABŞ-ın Yaponiyaya tam dəstək verdiyini bildirib və Takaişinin ölkənin ilk qadın baş naziri olmasını “böyük nailiyyət” kimi qiymətləndirib.

Oktyabrın 27-də Tramp Tokioya səfər edəcək və oktyabrın 28-də Yaponiyanın yeni baş naziri Sanae Takaiçi ilə görüşəcək. Oktyabrın 29-da Tramp Pusana uçacaq, orada Cənubi Koreya prezidenti Li Çje Myon ilə görüşəcək və Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) sammitində çıxış edəcək. “Yerli vaxtla cümə axşamı prezident Vaşinqtona qayıtmazdan əvvəl Çin sədri Si [Cinpin] ilə ikitərəfli görüşdə iştirak edəcək”.

Türkiyə ilə Yaponiya arasında dəmir yolu sahəsində yeni əməkdaşlıq layihəsi reallaşdırılır. Nazirin sözlərinə görə, layihə Yaponiyanın İqtisadiyyat, Ticarət və Sənaye Nazirliyi tərəfindən dəstəklənən hibe proqramı çərçivəsində, Yaponiyanın OKI şirkəti ilə əməkdaşlıq əsasında həyata keçirilir. Sistem Polatlı–Konya Yüksək Sürətli Qatar Xətti və Konya–Karaman–Ulukışla sürət qatarı xəttində quraşdırılacaq.