İran-ABŞ qarşıdurmasının qlobal enerji bazarlarında yaratdığı qeyri-müəyyənlik və iqlim böhranının təsiri fonunda dünyanın ən iri neft şirkətləri 2026-cı ilin ikinci rübündə rekord maliyyə göstəriciləri əldə edib. Məlumata görə, geosiyasi gərginliyin təsiri ilə neft qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalması şirkətlərin gəlirlərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Hesablamalara əsasən, bu şirkətlərin ikinci rübdə əldə etdiyi ümumi gəlir dəqiqədə təxminən 700 min ABŞ dollarına bərabər olub.

Asiya, Avropa və Şimali Amerikadan olan yüksək səviyyəli diplomatlar Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən ASEAN Regional Təhlükəsizlik Forumunda bir araya gəliblər. Görüşdə Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginlik, enerji təhlükəsizliyi və regional sabitlik əsas müzakirə mövzuları sırasında yer alır. Forumda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov, Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas, həmçinin Çin, Yaponiya, Hindistan, Avstraliya, Böyük Britaniya və digər ölkələrin yüksək səviyyəli rəsmiləri iştirak edirlər.

Fransanın CMA CGM gəmiçilik şirkəti Hörmüz boğazında vəziyyətin tam normallaşmasının bir neçə ay çəkəcəyini açıqlayıb. Şirkətin rəhbəri Rodolf Saade yaxın günlərdə vəziyyətin yaxşılaşacağına ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarından sonra şirkətin bir neçə gəmisi Fars körfəzində qalıb. Münaqişə bölgədə dəniz daşımalarına təsir göstərməkdə davam edir. Sülh dövründə dünya neftinin təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından daşınır. Buna görə də bölgədəki vəziyyət qlobal enerji bazarı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlər tam sabitliyin bərpasının vaxt aparacağını bildirirlər.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra qlobal enerji sektorunda mühüm dəyişikliklər baş verib. ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqlar bazarlarda sabitliyə ümid yaratsa da, mütəxəssislər müharibənin enerji bazarında qalıcı izlər buraxdığını bildirirlər. Onların fikrincə, enerji təhlükəsizliyi, təchizat marşrutları və investisiya siyasətində yeni yanaşmalar formalaşıb. Bu dəyişikliklərin qısa müddətdə aradan qalxması gözlənilmir. Qlobal enerji bazarında yeni reallıqların yarandığı vurğulanır. Danışıqların nəticəsi gələcək inkişaf üçün həlledici hesab olunur. Enerji sektorunda uzunmüddətli transformasiyanın davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.

Yeni iqtisadi təhlilə əsasən, ABŞ və İsrailin İranla bağlı hərbi qarşıdurmasının yaratdığı enerji böhranı və bazar qeyri-müəyyənliyi son üç ay ərzində amerikalı istehlakçılara milyardlarla dollar əlavə xərc yükləyib. Hesabatda qeyd olunur ki, yanacaq qiymətlərinin və aviabiletlərin bahalaşması nəticəsində orta hesabla hər bir ABŞ ailəsinin xərcləri yüzlərlə dollar artıb. İqtisadçılar xəbərdarlıq edirlər ki, münaqişə uzandıqca istehlakçıların alıcılıq qabiliyyəti zəifləyə və ölkə iqtisadiyyatında əlavə ləngimə yarana bilər. Təhlil həmçinin göstərir ki, enerji qiymətləri hazırkı səviyyədə qalarsa, bir il ərzində ailələrin əlavə maliyyə yükü daha da böyüyəcək.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 24 gəminin keçdiyini açıqlayıb. Qurumun məlumatına görə, strateji su yolunda sıxlığın qarşısını almaq məqsədilə keçidlər xüsusi marşrutlar və koordinasiya mexanizmi əsasında həyata keçirilir. Bir gün əvvəl isə 26 kommersiya gəmisinin boğazdan keçdiyi bildirilmişdi. Açıqlama Hörmüz boğazında nəqliyyatın regional gərginlik fonunda nəzarətli və məhdud şəkildə davam etdiyini göstərir. Dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri hesab olunan bu su yolunda baş verən proseslər qlobal neft və qaz bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri OPEC və OPEC+ təşkilatlarından çıxmaq qərarının milli maraqlar, enerji strategiyası və uzunmüddətli iqtisadi baxış əsasında qəbul edildiyini açıqlayıb. Energetika naziri Süheyl əl-Məzrui qərarın siyasi səbəblərlə bağlı olmadığını bildirib.

ABŞ Energetika naziri Kris Rayt bildirib ki, Yaxın Şərqdə boru kəmərlərinin genişlənməsi enerji ixracını artıracaq və Hörmüz boğazının qlobal neft və qaz daşımalarındakı əhəmiyyəti azalacaq. Region ölkələri ABŞ-ın mühüm müttəfiqləri olaraq qlobal enerji bazarında rolunu saxlayır.

ABŞ Prezidenti Donald Trump müharibənin uzun çəkməyəcəyini və onun başa çatmasından sonra neft qiymətlərinin düşərək inflyasiyanın azalacağını bildirib. O, enerji bazarında böyük “neft axını” yaranacağını və fond bazarlarında yüksəliş gözləndiyini vurğulayıb.

İran Hörmüz boğazında vəziyyətin artıq əvvəlki qaydada davam etməyəcəyini açıqlayıb. Tehran strateji dəniz keçidində nəzarətin İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun koordinasiyası altında həyata keçirildiyini bildirir.