Səudiyyə Ərəbistanı çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı beynəlxalq toplantı keçirib. Tədbirdə 43 ölkədən hərbi nümayəndələr iştirak ediblər. Görüşdə dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyi və qlobal ticarətin qorunması əsas müzakirə mövzuları olub. Alyansın nizamnaməsi və idarəetmə modeli nəzərdən keçirilib. Səudiyyə Ərəbistanının alyansa rəhbərlik etməsi ilə bağlı ilkin razılıq əldə olunub. İştirakçılar hüquqi və təşkilati prosedurların davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Təşəbbüsün beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinə töhfə verməsi gözlənilir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı Hörmüz boğazında keçidlər üçün rüsum və ödənişlərin tətbiq edilməsinə qarşı çıxıb. Təşkilat beynəlxalq hüquqa əsasən, beynəlxalq gəmiçilik üçün istifadə olunan boğazlardan keçidə görə məcburi ödənişlərin qanuni əsasının olmadığını bildirib. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı dəniz yollarının azad istifadəsini dəstəklədiyini açıqlayıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Boğazdan keçid üçün ödəniş tətbiqi beynəlxalq ticarətə təsir göstərə bilər. Təşkilatın açıqlaması ABŞ-ın mümkün ödəniş planları ilə bağlı müzakirələr fonunda səslənib. Beynəlxalq ictimaiyyət Hörmüz boğazındakı vəziyyəti diqqətlə izləyir.

BMT-nin Ticarət və İnkişaf üzrə qurumu Hörmüz boğazındakı böhranın qlobal iqtisadiyyata təsiri ilə bağlı yeni hesabat yayıb. Hesabatda bildirilib ki, boğazın yenidən açılması enerji bazarlarında müəyyən sabitlik yaratsa da, həssas ölkələr ərzaq və yanacaq qiymətlərinin artımından uzun müddət təsirlənə bilər. Qurum təchizat zəncirlərinin tam bərpasının vaxt aparacağını vurğulayıb. Məlumata görə, nəqliyyat və ərzaq sistemlərinin normallaşması enerji bazarlarından daha gec baş verəcək. Hörmüz boğazında 100 gündən artıq davam edən fasilələr qlobal ticarətə ciddi təsir göstərib. Dünyada neft və təbii qaz daşımalarının mühüm hissəsi bu marşrutdan həyata keçirilir. BMT mövcud vəziyyətin xüsusilə həssas iqtisadiyyatlar üçün risk yaratmağa davam etdiyini bildirib.

BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) Körfəz regionunda qalan 11 mindən çox dənizçinin təxliyəsinə başlayacağını açıqlayıb. Təşkilat rəhbəri Arsenio Dominges əməliyyatın ABŞ–İran sülh razılaşmasından sonra mümkün olduğunu bildirib. O, dəniz təhlükəsizliyinin bərpasının kritik əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. Təxliyə İran, Oman və digər sahil ölkələri ilə koordinasiyada aparılacaq. Dominges təhlükəsizlik təminatlarının artıq təsdiqləndiyini vurğulayıb. Bu addım qlobal dəniz nəqliyyatında gərginliyin azaldılması kimi qiymətləndirilir.

Küveyt müharibə dövründə elan etdiyi “fors-major” rejimini ləğv edib. Qərar dərhal qüvvəyə minib. Neft hasilatının 2 milyon barrelə çatdırılması planlaşdırılır. Bu proses Hörmüz boğazının açılması ilə üst-üstə düşür. Kommersiya daşımalarının bərpası da nəzərdə tutulur. Enerji sektorunda normal fəaliyyətə qayıdıldığı bildirilir. Qlobal bazarlarda sabitlik gözləntiləri artır. Neft təklifi yüksəlir.

Bank of America Hörmüz boğazının tam açılmasının neft qiymətlərini azalda biləcəyini bildirib. Brent neftinin orta qiymət proqnozu 93 dollardan 82 dollara endirilib. İlin ikinci yarısı üçün 70–80 dollar aralığı gözlənilir. Hörmüzün açılması qlobal təklifi artıracaq. ABŞ–İran razılaşması bazarda müsbət gözlənti yaradıb. Neft qiymətləri artıq enişə keçib. Enerji bazarında sabitlik siqnalları güclənir. Qlobal iqtisadiyyat prosesə həssas reaksiya verir.

ABŞ–İran razılaşmasından sonra neft qiymətləri ucuzlaşıb. Brent nefti 1,9 faiz azalaraq 78,02 dollar olub. Bu eniş qlobal enerji bazarlarında sabitlik gözləntilərini əks etdirir. Bir gün əvvəl isə qiymətlər qısa müddətlik artım göstərmişdi. Artım Trampın sərt açıqlamaları ilə bağlı idi. O, razılaşma pozularsa, hərbi əməliyyatların davam edə biləcəyini demişdi. Hazırda bazar yenidən eniş trendinə qayıdıb. Enerji bazarları ABŞ–İran prosesinə həssas reaksiya verir.

Donald Tramp Hörmüz boğazının cümə gününə qədər tam açılacağını bildirib. O, bu açıqlamanı Fransada keçirilən Yeddilər Qrupu sammitində verib. Trampın sözlərinə görə, bölgədə gəmiçilik fəaliyyəti mərhələli şəkildə bərpa olunur. Boğazın açılması qlobal enerji və ticarət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ Prezidenti prosesin yaxın günlərdə yekunlaşacağını qeyd edib. Hörmüz boğazı beynəlxalq logistika üçün strateji əhəmiyyətli keçid sayılır. Hazırda bölgədə təhlükəsizlik və nəqliyyatın normallaşdırılması istiqamətində işlər aparılır. Bu addım qlobal bazarlara birbaşa təsir göstərə bilər.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens Hörmüz boğazının uzunmüddətli əsasda ödənişsiz fəaliyyət göstərməsinin gözlənildiyini bildirib. O qeyd edib ki, məsələ ilə bağlı texniki danışıqlar davam edir. Vens boğazın gələcək fəaliyyət modelinin hələ tam razılaşdırılmadığını vurğulayıb. ABŞ tərəfi gəmilərin əlavə keçid ödənişləri olmadan hərəkət etməsini dəstəkləyir. Bu açıqlama İranın müəyyən xidmət haqları tətbiq edə biləcəyini bildirməsindən sonra verilib. Tehran həmin ödənişlərin xidmətlərlə bağlı olduğunu açıqlayıb. Tərəflər hazırda məsələnin texniki detallarını müzakirə edir. Yekun mexanizmin yaxın vaxtlarda müəyyənləşəcəyi gözlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yenidən başladığını açıqlayıb. O bildirib ki, bir çox neft yüklü gəmi artıq boğazdan keçid edir. Tramp gəmilərin təhlükəsiz marşrut üzrə hərəkət etdiyini qeyd edib. ABŞ liderinin sözlərinə görə, istifadə olunan dəhliz tam təhlükəsiz vəziyyətdədir. O, bölgədə başqa marşrutların da olduğunu bildirib. Bununla belə, həmin marşrutlarla bağlı ətraflı məlumat verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas mərkəzlərindən biri sayılır. Gəmi hərəkətinin bərpası beynəlxalq bazarlar üçün mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Hörmüz boğazında gəmi keçidlərinə görə ödəniş tətbiq edilməsinə qarşı çıxıb. O bildirib ki, Fransa bu cür addımların qarşısını almaq üçün bütün imkanlardan istifadə edəcək. Makron boğazın açıq qalmasının qlobal ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fransa və Böyük Britaniyanın birgə missiyası qısa müddətdə fəaliyyətə başlamağa hazırdır. Fransa lideri sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinin əsas məqsəd olduğunu qeyd edib. O, "Şarl de Qoll" təyyarədaşıyan gəmisinin də hazır vəziyyətdə olduğunu açıqlayıb. Həmin gəminin bir neçə gün ərzində bölgəyə çata biləcəyi bildirilib. Makron beynəlxalq dəniz marşrutlarının açıq saxlanılmasının vacibliyini bir daha vurğulayıb.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent Oman səfiri ilə Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə etdiyini açıqlayıb. Omanın boğazda hər hansı “rüsum sistemi” tətbiq etməyi planlaşdırmadığını bildirdiyi qeyd olunur. ABŞ administrasiyası isə Hörmüz boğazında sərbəst dəniz hərəkətinin qorunmasını əsas prioritetlərdən biri hesab etdiyini vurğulayıb. Analitiklər bu mövzunun qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.