#təhlükəsizlik

Vaşinqtonda imzalanan İsrail–Livan çərçivə sazişi atəşkəsi Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirir. ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı sənədə əsasən, Livan ordusunun ölkə üzrə suveren nəzarəti bərpa etməsi mərhələli proses kimi nəzərdə tutulur. Bu proses qeyri-dövlət silahlı qrupların silahsızlaşdırılması ilə şərtləndirilir. Sənəd İsrailin Livandakı mövcud ərazilərdən dərhal çıxmasını tələb etmir, əksinə mərhələli geri çəkilmə mexanizmini nəzərdə tutur. İki “pilot zona”da təhlükəsizlik məsuliyyətinin Livan ordusuna verilməsi planlaşdırılır. Razılaşma regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər. Tərəflər arasında icra mexanizmi əsas müzakirə mövzusudur. Prosesin gələcək gedişi diqqətlə izlənir.

Livan Ordusunun komandanı Rudolf Heykal Böyük Britaniyaya səfər edərək yüksək səviyyəli müdafiə və təhlükəsizlik rəsmiləri ilə görüşüb. Məlumata görə, o, Britaniya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi ilə yanaşı bir neçə nazir və müşavir ilə danışıqlar aparıb. Görüşlərdə Livan ordusuna dəstək və ikitərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi müzakirə olunub. Tərəflər həmçinin sərhəd təhlükəsizliyi və sülhün qorunması məsələlərinə toxunublar. Atəşkəsin davamlılığı və regiondakı sabitlik əsas mövzulardan biri olub. Livan ordusunun üzləşdiyi çətinliklər diqqət mərkəzində saxlanılıb. Böyük Britaniya ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi barədə razılıq ifadə olunub. Səfərin hərbi və diplomatik əlaqələri gücləndirməsi gözlənilir.

İsrail hökuməti Livanla əldə olunan çərçivə sazişini “qələbə” kimi təqdim edir. Rəsmi Tel-Əviv razılaşmanın İsrailin əsas tələblərini təmin etdiyini bildirir. Buraya Livandakı təhlükəsizlik zonasından tam çıxmamaq, lazım olduqda hərbi əməliyyat azadlığı və mərhələli, lakin vaxtı müəyyən edilməyən geri çəkilmə daxildir. Baş nazir Benyamin Netanyahu və hökumət üzvləri sazişi müsbət qarşılayır. Müxalifətin mövqeyi hələlik açıqlanmayıb. Analitiklər hesab edirlər ki, razılaşma Livan daxilində siyasi gərginliyi artıra bilər. Livan hökuməti və Hizbullah arasında mümkün qarşıdurma riskləri də gündəmdədir. Bu vəziyyət regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər.

OpenAI GPT-5.6 modelinin geniş ictimaiyyət üçün istifadəyə verilməsini təxirə saldığını açıqlayıb. Şirkətin bildirdiyinə görə, model ilkin mərhələdə yalnız əvvəlcədən yoxlanılmış məhdud sayda tərəfdaşın istifadəsinə veriləcək. Bu qərarın ABŞ hökumətinin müraciətindən sonra qəbul edildiyi qeyd olunur. Məlumata əsasən, qabaqcıl süni intellekt modellərinin milli təhlükəsizlik baxımından yarada biləcəyi risklər Vaşinqtonda ciddi müzakirə olunur. ABŞ rəsmiləri texnologiya şirkətlərindən belə sistemlər üçün daha güclü təhlükəsizlik tədbirləri və nəzarət mexanizmləri tətbiq etməyi tələb edirlər. OpenAI-nin qərarı süni intellekt sahəsində təhlükəsizlik və dövlət nəzarəti ilə bağlı müzakirələrin daha da gücləndiyini göstərir. Şirkət modelin tam istifadəyə veriləcəyi tarix barədə hələlik əlavə məlumat açıqlamayıb. Bu addım qabaqcıl süni intellekt texnologiyalarının tənzimlənməsi ilə bağlı yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində sakinlərə göndərilən raket təhlükəsi xəbərdarlıqlarının texniki nasazlıqla bağlı olduğu açıqlanıb. Milli Fövqəladə Hallar, Böhran və Fəlakətlərin İdarə Olunması Qurumu bildirib ki, xəbərdarlıq sistemi üzrə yaranmış problem ixtisaslaşmış qruplar tərəfindən aradan qaldırılıb. Qurum baş verən narahatlığa görə sakinlərdən üzr istəyib. Hadisə regionda hərbi gərginliyin və təhlükəsizlik narahatlıqlarının yüksək olduğu bir dövrdə baş verib. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri son vaxtlar raket xəbərdarlıqları və müdafiə sistemlərinin fəaliyyəti ilə bağlı ciddi təzyiq altında qalıb. Raket təhlükəsi ilə bağlı yanlış xəbərdarlıq əhali arasında təşvişə səbəb ola bilərdi. Rəsmi qurumlar vəziyyətin nəzarət altında olduğunu bildiriblər. Bu açıqlama ölkədə fövqəladə xəbərdarlıq sistemlərinin dəqiqliyinin vacibliyini yenidən gündəmə gətirib.

İsrail ordusunun Livanın cənubundakı Əl-Mənsuri qəsəbəsi üzərində xəbərdarlıq vərəqələri yayması bölgədə yeni gərginlik yaradıb. Livan dövlət mediasının məlumatına görə, vərəqələrdə sakinlərdən ərazini tərk etmələri tələb olunub. Bu xəbərdarlıq İsrail ilə Hizbullah arasında atəşkəsin qüvvəyə minməsindən sonra ilk belə hal kimi qiymətləndirilir. Əl-Mənsuri qəsəbəsinin İsrail hərbçilərinin nəzarətində olan əraziyə yaxın yerləşməsi vəziyyəti daha həssas edir. Atəşkəs rejimi qüvvədə olsa da, Livanın cənubunda hücumların davam etdiyi bildirilir. Eyni zamanda, Vaşinqtonda tərəflər arasında gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş danışıqlar aparılır. Yeni xəbərdarlıq bölgə sakinləri arasında narahatlığı artırıb. Hadisə Livanın cənubunda təhlükəsizlik vəziyyətinin hələ də sabit olmadığını göstərir.

Livan Prezidenti Cozef Aun Fransa və İtaliyanın BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələrinin fəaliyyətindən sonrakı dövr üçün irəli sürdüyü beynəlxalq təşəbbüsü alqışlayıb. Prezident bu addımı Livanın suverenliyi və sabitliyinə beynəlxalq dəstəyin mühüm göstəricisi kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, təşəbbüs Livan Silahlı Qüvvələrinin ölkədə təhlükəsizliyin təmin edilməsində və dövlət hakimiyyətinin bütün ərazilərə yayılmasında oynadığı rola verilən dəyəri nümayiş etdirir. Xüsusilə cənub sərhəd bölgələrində təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi təşəbbüsün əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Cozef Aun vurğulayıb ki, Livanın rəsmi mövqeyinə əsasən, ölkənin cənubunda təhlükəsizliyə yalnız Livan ordusu cavabdeh olmalıdır. Fransa və İtaliyanın təşəbbüsü bu yanaşma ilə uyğunluq təşkil edir. Son dövrlərdə Livanda təhlükəsizlik məsələləri beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biri olaraq qalır. Yeni təşəbbüsün ölkədə sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfə verəcəyi gözlənilir.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınacağını bildirib. O, İsrailin bu istiqamətdə əməliyyatlar apardığını və təhlükənin davam etdiyini deyib. Netanyahu həmçinin Livanın cənubunda təhlükəsizlik bufer zonası yaradıldığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Livandakı hərbi məqsədlər hələ tamamlanmayıb.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İsrailin Livan ərazisinə iddiasının olmadığını bildirib. O, İsrailin Livanda olmasını Hizbullahın hücumları ilə izah edib. Rubiyo Livan ordusunun nəzarətinin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Hizbullahın təsiri azaldıqca İsrailin fəaliyyəti də azalacaq.

Avropa İttifaqının diplomatik xidməti Livan ordusu və polisinə üç illik təlim və məsləhət missiyası təklif edib. Layihə sərhəd təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və dövlət nəzarətinin artırılmasını hədəfləyir. Plan sərhəd bölmələri, mobil qüvvələr və kəşfiyyat imkanlarının inkişafını nəzərdə tutur. Dəniz təhlükəsizliyi və liman idarəçiliyi də proqramın tərkibinə daxildir. Missiyanın başlaması üçün Aİ-nin 27 ölkəsinin razılığı tələb olunur.

İsrail ordusu Livanın cənubunda Hizbullah üzvlərinə qarşı hava və quru əməliyyatı həyata keçirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, iki döyüşçü Ali əl-Taher bölgəsində hədəfə alınıb. İsrail tərəfi onların təhlükəsizlik zonası yaxınlığında “təhdid yaratdığını” iddia edib. Ordunun açıqlamasına görə, zərbə dərhal həyata keçirilib. İsrail əməliyyatların davam edəcəyini bildirib.