İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf son açıqlamasında ABŞ və İsrailin qarşılıqlı etimadın yaradılması istiqamətində kifayət qədər səmimi davranmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İran atəşkəs razılaşmalarını yalnız sənədlərdə deyil, real vəziyyətdəki nəticələrə əsasən qiymətləndirir. Qalibaf qeyd edib ki, atəşkəsin dəfələrlə pozulması Tehranın mövqeyinə təsir göstərib və bu səbəbdən İran öz siyasətini mövcud şəraitə uyğun qurur. O vurğulayıb ki, etimadın formalaşması üçün konkret və praktik addımlar vacibdir. İran rəsmisinin açıqlaması bölgədə hərbi gərginliyin yenidən artdığı və tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamların davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son hadisələr atəşkəsin gələcəyi və regionda sabitliyin təmin olunması ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.
#diplomatiya
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Yaxın Şərqdə son günlər yenidən artan gərginlik fonunda tərəflərə mühüm çağırış edib. O bildirib ki, bölgədə baş verən hadisələr atəşkəsin nə qədər kövrək olduğunu və onun pozulmasının ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir. Şərifin sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrin iştirakı ilə aparılan diplomatik səylər davam edir və sülh prosesində müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunur. Pakistan hökuməti hesab edir ki, hazırkı mərhələdə təmkin nümayiş etdirmək və dialoqa üstünlük vermək xüsusilə vacibdir. Baş nazir bütün tərəfləri zorakılıqdan uzaq durmağa, mübahisələrin həlli üçün siyasi və diplomatik vasitələrə üstünlük verməyə çağırıb. Onun fikrincə, bölgədə davamlı sabitliyin təmin olunmasının yeganə yolu qarşılıqlı anlaşma və sülh danışıqlarından keçir.
Beynəlxalq Böhran Qrupunun təhlilçisi Devid Vuds ABŞ-ın İsrailə təsir imkanları ilə bağlı maraqlı qiymətləndirmə aparıb. O bildirib ki, Vaşinqtonun əlində yalnız diplomatik bəyanatlar və telefon danışıqları deyil, daha təsirli vasitələr də mövcuddur. Təhlilçinin fikrincə, silah tədarükünün məhdudlaşdırılması, kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılmaması və ya raketdən müdafiə sahəsində dəstəyin azaldılması kimi addımlar İsrail tərəfindən daha ciddi qəbul edilə bilər. Vuds hesab edir ki, əsas məsələ ABŞ administrasiyasının bu imkanlardan istifadə etməyə siyasi iradə göstərib-göstərməyəcəyidir. Onun sözlərinə görə, İsrail və İran arasında son qarşıdurma fonunda Vaşinqtonun atacağı addımlar regiondakı təhlükəsizlik vəziyyətinə və diplomatik proseslərin gələcəyinə mühüm təsir göstərə bilər.
Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas bölgədə davam edən gərginliklə bağlı narahatlığını ifadə edərək tərəfləri yenidən danışıqlar prosesinə qayıtmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət sülh danışıqları ilə kövrək atəşkəs arasında dəyişən təhlükəli mərhələdədir və münaqişənin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsi bütün region üçün ciddi nəticələr yarada bilər. Nikosiyada keçirilən toplantıda çıxış edən Kallas diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb və bütün tərəflərin siyasi həll yollarına üstünlük verməsinin zəruriliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı rəsmisinin fikrincə, yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına imkan yarada bilər.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian son açıqlamasında ölkəsinin həm təhlükəsizlik sahəsində, həm də diplomatik müstəvidə fəaliyyətini davam etdirdiyini bəyan edib. O bildirib ki, İranın əsas məqsədi milli təhlükəsizliyin qorunması və xalqın sülh şəraitində yaşamasının təmin edilməsidir. Prezident vurğulayıb ki, Tehran heç bir təhdid qarşısında geri çəkilməyəcək və ölkənin milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək. Bununla yanaşı, Pezeşkian diplomatiyanın da İranın xarici siyasətində mühüm yer tutduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, müdafiə və diplomatiya dövlətin milli gücünün ayrılmaz hissələridir və İran hər iki istiqamətdə fəaliyyətini paralel şəkildə davam etdirəcək. Açıqlama bölgədə gərginliyin davam etdiyi və diplomatik səylərin intensivləşdiyi bir dövrdə diqqət çəkib.
Livan ordusunun baş komandanı general Rudolf Heykal Pakistan səfərinə çıxaraq hərbi və diplomatik əlaqələri gücləndirir. Səfərin məqsədinin rəsmi açıqlaması verilməsə də, müşahidəçilər bunun ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarda Pakistanın vasitəçilik roluna dəstək məqsədli olduğunu bildirirlər. Livan ordusunun iştirakı regionda sülh və sabitliyin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Həmas qrupunun nümayəndə heyəti ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş Qəzza atəşkəsinin ikinci mərhələsi üzrə müzakirələr aparmaq üçün Misir paytaxtı Qahirəyə gəlib. Görüşlərdə həm atəşkəsin ilk mərhələsinin icrasını yekunlaşdırmaq, həm də İsrailin təkrar hücumlarının qarşısını almaq və ikinci mərhələ üçün uyğun mexanizmləri müəyyənləşdirmək müzakirə olunacaq. Keçən ilin oktyabrında qüvvəyə minən atəşkəsə baxmayaraq İsrail hələ də Qəzza zolağında hücumlarını davam etdirir. ABŞ yanvar ayında atəşkəsin ikinci mərhələsinin silahsızlaşdırma, texnokratik idarəetmə və bərpa işlərinə fokuslanacağını açıqlayıb. Nümayəndə heyətinə Xəlil əl-Hayya rəhbərlik edir və bu səfər regional vasitəçilik və diplomatiyanın əhəmiyyətini göstərir.
Livan Prezidenti Cozef Aun Səudiyyə Ərəbistanı Vəzir-Əmiri Məhəmməd bin Salman əl-Sauda Livana göstərilən dəstəyə görə təşəkkür edib. Prezidentlik X sosial platformasında məlumat yayıb ki, MBS Livana mövcud gərginliyin sakitləşdirilməsi və böhranların aradan qaldırılması üçün yardım göstərib. Eyni zamanda, MBS Səudiyyə Ərəbistanının Livana dəstəyini və ölkənin suverenliyi, müstəqilliyi və ərazilərinin təhlükəsizliyinə sadiqliyini yenidən təsdiqləyib. Bu diplomatik addım Livanın regional stabilliyi və təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından mühüm rol oynayır.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı CENTCOM İranın Oman Körfəzində ABŞ hərbi gəmilərinə xəbərdarlıq məqsədli atəş açması iddialarını rədd edib. CENTCOM bildirib ki, İran qüvvələri ABŞ gəmilərinə hücum etməyib və atəş açmayıb, çünki bu, atəşkəsin pozulması olardı. Eyni zamanda, İran donanması ABŞ-ı dəniz nəqliyyatını narahat etmək və ticarət gəmilərini ələ keçirməkdə ittiham edib. CENTCOM qeyd edib ki, ABŞ qüvvələri sərbəst şəkildə fəaliyyət göstərir və İran ətrafında blokada tədbirlərini davam etdirir. Hadisələr regionda gərginliyi artırır və ABŞ ilə İran arasında dənizdəki qarşılıqlı ittihamları ön plana çıxarır. Məlumatların ziddiyyətli olması tərəflər arasındakı diplomatik və hərbi balansın mürəkkəb olduğunu göstərir.
Livan Parlamentinin spikeri Nəbih Berri ABŞ vasitəçiliyi ilə hazırlanan İsrail-Livan atəşkəs razılaşmasını rədd edib. Berri razılaşmanın Həzbollahın tam atəşkəsini və Litani çayının cənubundan çıxarılmasını şərtləndirdiyini əsas gətirib. O, yalnız quru, dəniz və hava üzrə heç bir məhdudiyyət olmadan tam atəşkəsin və İsrailin işğal etdiyi ərazilərdən geri çəkilməsinə paralel Həzbollahın geri çəkilməsini qəbul edə biləcəyini bildirib. Berri həmçinin mövcud infrastrukturun dağıdılmamasının vacibliyini vurğulayıb. Bu mövqe Livan-İsrail sərhədində sülh prosesinin gedişatını bir daha mürəkkəbləşdirir və regional stabillik üçün ciddi çağırış yaradır.
İtaliya Xarici İşlər Naziri Antonio Tajani Livan və İsrail arasında atəşkəsi dəstəklədiyini açıqlayıb. Tacani bildirib ki, Hizbullah İsrailə qarşı əməliyyatları dayandırmalı və Livanın qanuni hökumətinin qərarlarına əməl etməlidir. Tacani həmçinin Livan dövlət institutlarının və silahlı qüvvələrinin gücləndirilməsinə dəstək verəcəyini qeyd edib.
Livan Prezidenti Cozef Aun Qətərə Livandakı atəşkəsin möhkəmləndirilməsinə verdiyi dəstək üçün təşəkkür edib. Telefon danışığında Dohanın diplomatik səyləri yüksək qiymətləndirilmiş, Əmir Şeyx Tamin bin Həmid Əl Taniyə təşəkkürünü bildirib və çətin şəraitdə Livanın dayanıqlılığını gücləndirmək üçün Qətərin çoxşaxəli yardımları vurğulanıb.